GIS: system szczepień ochronnych nieszczelny i przestarzały, pomoże cyfryzacja

Sejmowa Komisja Zdrowia przyjęła w czwartek 20 lutego informację ministra zdrowia i Głównego Inspektora Sanitarnego na temat programu szczepień ochronnych u dzieci i młodzieży oraz stopnia realizacji szczepień zalecanych i sezonowych populacji w Polsce. Przedstawiciele Najwyższej Izby Kontroli przekazali też posłom dane na temat wyniku kontroli programu szczepień, która zakończyła się w 2024 roku.

W Polsce obowiązek szczepień ochronnych ze względu na wiek obejmuje około 7,5 mln dzieci i młodzieży.

Obligatoryjność szczepień nakłada ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych oraz rozporządzenie ministra zdrowia. Obecnie obowiązek dotyczy ochrony przed 13 chorobami zakaźnymi.

Najwyższa Izba Kontroli wykazała w swoim raporcie (opublikowanym w listopadzie 2024 r. i omówionym w czwartek podczas posiedzenia komisji), że brakuje dokładnych danych o liczbie osób, które powinny być zaszczepione, ilu osobom wykonano szczepienia oraz o liczbie odmów. Z gromadzonych przez Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego statystyk wynika, że w ostatnich latach liczba odmów szczepień wzrosła z ok. 40 tys. w 2018 roku do ponad 87 tys. w 2023 r. (to ostatnie dostępne dane). NIK ostrzega, że dalszy wzrost odmów szczepień może doprowadzić do wybuchu epidemii groźnych dla życia chorób.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Miażdżący raport NIK dot. nadzoru nad realizacją szczepień obowiązkowych

Plan na poprawę programu szczepień obowiązkowych

- Uznajemy wiele punktów z tej kontroli za istotne - przyznał podczas posiedzenia komisji szef GIS. Podkreślił, że obejmowała ona okres, kiedy inspekcja sanitarna miała inne kierownictwo.

Dr Grzesiowski przedstawił posłom swój plan na poprawę programu szczepień obowiązkowych. - Podjęliśmy konkretne działania, by pozyskać pełny obraz sytuacji zaszczepienia dzieci w Polsce - podkreślił.

Te działania to przegląd papierowych kart szczepień wszystkich dzieci w Polsce przez inspektorów sanepidu w ponad ośmiu tysiącach punktów szczepień, a następnie cyfryzacja systemu przez wprowadzenie e-kart szczepień.

Szef GIS przyznał, że obecny system jest nieszczelny i przestarzały, oparty na papierowej dokumentacji, często niedostępny dla powiatowych inspektorów sanitarnych. Jego zdaniem po wprowadzeniu elektronicznych kart wiele z problemów, które wskazała NIK, "z automatu" zniknie.

Jednocześnie dr Grzesiowski podkreślił, że wyniki kontroli kart szczepień pokażą rzeczywiste dane o niezaszczepionych dzieciach i będą one wyższe niż obecnie znane (ponieważ te są niepełne).

Kontrola szczepień sparaliżuje pracę sanepidu?

Poseł PiS Janusz Cieszyński ocenił, że planowana kontrola kart powinna zostać odwołana, ponieważ dostarczy ona mnóstwa pracy inspektorom sanepidu, a nie przełoży się na konkretną wiedzę o stanie zaszczepienia. Tłumaczył, że dane pozyskane tą drogą będą musiały być w zbiorczych arkuszach zanonimizowane - ze względu na wymogi prawne. - To sparaliżuje pracę inspekcji sanitarnej, a wyciągniemy z tego jedną dziesiątą efektów, które można by osiągnąć. Jeszcze można się z tego wycofać - przekonywał.

Główny Inspektor Sanitarny wyjaśnił, że zanonimizowane będą dane dzieci, które mają wykonane wszystkie szczepienia zgodnie z kalendarzem. Natomiast te dotyczące dzieci, które nie zostały zaszczepione, będą mogły być użyte - zgodnie z przepisami - do dalszej analizy. A właśnie te dane GIS chce pozyskać podczas kontroli.

Wiceminister zdrowia Jerzy Szafranowicz przekazał, że według danych z 2023 r. (ostatnie dostępne) stan zaszczepienia populacji dzieci i młodzieży w Polsce przeciw chorobom zakaźnym objętych programem wynosi w zależności od województwa: od 93,2 proc. w woj. podkarpackim do 98,1 proc. w woj. łódzkim.

POLECAMY TAKŻE: Dr Grzesiowski: zależy mi na budowaniu komunikacji o szczepieniach opartej na nowoczesnych technologiach