Ptasia grypa w Polsce. KE zapowiada nadzwyczajne środki

Jednym z takich środków może być zakaz sprzedaży drobiu z dotkniętych obszarów.

Jak przekazała rzeczniczka, w ciągu ostatnich dwóch miesięcy w Polsce potwierdzono 53 ogniska ptasiej grypy w województwach mazowieckim i wielkopolskim, a w całym kraju łącznie 73. Podkreśliła, że choć choroba występuje również w innych państwach UE, w Polsce sytuacja jest „szczególnie niekorzystna”.

Dodała, że wpływ na rozprzestrzenianie się choroby ma m.in. duża liczba zakładów drobiarskich.

- W związku z tym niektóre obszary w województwach kujawsko-pomorskim, łódzkim, mazowieckim, warmińsko-mazurskim i wielkopolskim w Polsce, w których występuje duże zagęszczenie zakładów drobiarskich, można uznać za obszary wysokiego ryzyka rozprzestrzeniania się HPAI (wirusa ptasiej grypy o wysokiej patogeniczności – PAP) - przekazała Hrnczirzova.

Dodała, że obecnie ma miejsce wiosenna migracja dzikich ptaków, a w niektórych obszarach UE, w tym w Polsce, odnotowano wzrost liczby ognisk wykrytych u dzikich gatunków, co zwiększa ryzyko rozprzestrzeniania się choroby wśród drobiu.

Zdaniem KE, konieczne jest przyjęcie dodatkowych środków nadzwyczajnych w Polsce, które należy zastosować w tych obszarach wysokiego ryzyka. - Środki te zostaną przyjęte przez Komisję w przyszłym tygodniu – poinformowała Hrnczirzova.

Rzeczniczka nie poinformowała jednak, jakie środki zamierza zastosować KE.

W przeszłości KE podejmowała już decyzje o środkach nadzwyczajnych. Przykładowo, w 2014 roku Komisja Europejska zrobiła to w celu powstrzymania wybuchu ptasiej grypy w Holandii i Wielkiej Brytanii, wprowadzając m.in. zakaz sprzedaży produktów drobiowych z dotkniętych obszarów.

KE na swoich stronach informuje też, jakie zgodnie z prawem UE działania należy podjąć w przypadku wykrycia ptasiej grypy o wysokiej patogeniczności, aby zapobiec rozprzestrzenianiu się choroby.

"Władze państw członkowskich muszą natychmiast wdrożyć środki mające na celu wyeliminowanie choroby w zakażonym zakładzie, w tym ubój wszystkich ptaków, bezpieczną utylizację martwych ptaków i potencjalnie skażonych materiałów oraz czyszczenie i dezynfekcję. Ponadto należy ustanowić strefę zamkniętą o promieniu co najmniej 10 km wokół dotkniętego zakładu, a dodatkowe środki kontroli należy zastosować w zakładach w tej strefie, w których trzymane są ptaki" - czytamy na stronach KE.

W razie uznania za konieczne środki te można również rozszerzyć na fermy drobiu w pobliżu lub na fermy, które miały kontakt z zakażoną fermą.

Wprowadza się też dodatkowe środki monitorowania i nadzoru nad ptakami w celu oceny sytuacji chorobowej i kontrolowania rozprzestrzeniania się choroby. Środki te są utrzymywane przez co najmniej 30 dni po wyeliminowaniu wirusa z zakażonego zakładu.

Zakażenia ludzi wirusami ptasiej grypy są rzadkie

Grypa ptaków jest chorobą wirusową wywoływaną przez wirusy grypy typu A, która dotyka głównie ptaki - zarówno drób, jak i ptaki dzikie - podał Główny Inspektorat Sanitarny.

Zakażenia ptaków mogą być wywoływane przez wirusy grypy wysoce zjadliwej (ang. Highly Pathogenic Avian Influenza – HPAI np. A(H5N1)) albo wirusy o niskiej zjadliwości (ang. Low Pathogenic Avian Influenza-LPAI).

Wirusy HPAI, szczególnie podtyp H5, są szeroko rozpowszechnione wśród dzikiego ptactwa w Europie.

GIS podaje, że obecnie znane są trzy typy wirusów grypy: typ A - atakujący zarówno ptaki, jak i ssaki; typ B - atakujący ssaki (ludzi); typ C - atakujący ssaki (ludzi, świnie).

Niektóre wirusy HPAI mogą powodować ciężką chorobę u ludzi, np. wirusy A(H5N1), A(H5N6) i A(H7N9) ze śmiertelnością do 50 proc.

Zakażenia ludzi wirusami HPAI są jednak rzadkie, głównie ograniczone do Azji, Afryki, a od 2023 roku także do Ameryki Południowej. Z danych przytaczanych przez GIS wynika, że od 2003 roku na całym świecie odnotowano mniej niż 1000 przypadków zakażenia wirusami podtypu H5N1, a osoby te miały bezpośredni kontakt z chorymi lub martwymi ptakami bądź zanieczyszczonym środowiskiem.

"Pomimo dużej liczby przypadków grypy ptaków wśród drobiu hodowlanego i dzikiego ptactwa w UE (w tym w Polsce) jak dotąd nie zidentyfikowano w tym regionie infekcji objawowej u ludzi. Nie odnotowano także zakażeń wśród ludzi, którzy mieli kontakt z chorymi kotami domowymi w Polsce latem 2023 r." - poinformował GIS.

Wirus grypy ptaków może przenosić się na ludzi w wyniku bliskiego kontaktu z zakażonymi ptakami, zarówno żywymi, jak i martwymi; kontaktu z ich wydalinami lub wydzielinami, a także zanieczyszczonymi powierzchniami (np. dotykanie chorych ptaków, podczas uboju lub utylizacji zwłok ptaków, dotykanie skażonych powierzchni w gospodarstwach lub kontakt z aerozolami wytwarzanymi przy oczyszczaniu pomieszczeń).

Poza Europą człowiek może się zakazić także w wyniku kontaktu z surowym mięsem ptaków, pozyskanym poza nadzorem weterynaryjnym (ubój, patroszenie i porcjowanie mięsa w domowych warunkach, mokre targi w Azji).

Nie odnotowano zaś zakażenia ludzi wirusem grypy ptaków drogą pokarmową. Nie odnotowano transmisji zakażenia z chorego człowieka na inne osoby.

GIS podaje, że wirusy ptasiej grypy giną w temperaturze 70 st. C. W zbiornikach wodnych, często zakażonych przez ptaki wodne, wirus zachowuje zakaźność nawet przez 4 dni w 22 st. C i ponad 30 dni w 0 st. C.

Ptasia grypa u ludzi wywołuje objawy podobne do tych powodowanych zwykłą grypą: gorączkę lub stan podgorączkowy, złe samopoczucie, bóle głowy, bóle mięśni, stawów, kaszel, ból gardła, zapalenie spojówek, duszność, biegunkę lub objawy neurologiczne.

GIS zwraca uwagę, że wirusy grypy ptaków krążące wśród ptactwa w Europie są dobrze zaadaptowane do ptasich gospodarzy. Choć od kilku lat w materiale genetycznym tych wirusów naukowcy odnotowują mutacje, które mogą zwiększać ich zoonotyczny charakter (czyli stopień zagrożenia dla zdrowia człowieka). Poza tym, w ostatnich latach identyfikuje się u ssaków do tej pory niewystępujące zakażenia A(H5N1), m.in. u ssaków dzikich, np. fok, niedźwiedzi, lisów, wydr; a także u ssaków futerkowych na fermach hodowlanych, np. lisów, norek, kotów domowych (Polska i Korea Południowa 2023 r.).