Leki przeciwastmatyczne: kiedy i komu można wystawić receptę z refundacją?

Oprac. Ewa Kurzyńska
opublikowano: 24-04-2018, 17:45
aktualizacja: 24-04-2018, 17:49

Podstawą uzyskania przez pacjenta leku refundowanego nie jest wyłącznie fakt posiadania ubezpieczenia zdrowotnego. Konieczne jest spełnienie dodatkowych przesłanek, określonych przez aktualne przepisy. Kwestie te wyjaśnia dr hab. prof. nadzw. Justyna Zajdel-Całkowska, dyrektor Instytutu Prawa Społecznej Akademii Nauk w Łodzi, adiunkt w Zakładzie Prawa Medycznego UM w Łodzi.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna

Wypisanie recepty ze 100-procentową odpłatnością przez lekarza ubezpieczenia zdrowotnego, gdy jest możliwość wystawienia recepty „refundowanej”, wiąże się z ryzykiem poniesienia przez lekarza odpowiedzialności za naruszenie prawa ubezpieczonego pacjenta do uzyskania świadczeń zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych (w tym refundowanych leków).

BADANIE SPIROMETRYCZNE nie stanowi w większości przypadków podstawy przepisania leku przeciwastmatycznego z refundacją, ale zlecenie badania stanowi dobrą praktykę.
Zobacz więcej

BADANIE SPIROMETRYCZNE nie stanowi w większości przypadków podstawy przepisania leku przeciwastmatycznego z refundacją, ale zlecenie badania stanowi dobrą praktykę. Fot. iStock

„Ryzyko poniesienia takiej odpowiedzialności nie dotyczy sytuacji, w której lek ze 100-procentową odpłatnością jest jedynym sposobem leczenia lub w opinii lekarza stanowi optymalny sposób postępowania terapeutycznego — podkreślała dr hab. Justyna Zajdel-Całkowska.

Dobra praktyka: zlecanie badań

Jeśli aktualne obwieszczenie ministra zdrowia nie uzależnia wprost wypisania danego leku refundowanego od przeprowadzenia konkretnych badań, to podstawą jego ordynacji jest ustalenie rozpoznania określonego w Charakterystyce Produktu Leczniczego (pkt 4.1 odnoszący się do zarejestrowanych wskazań). Gdy produkt X posiada dwojaką refundację (np. ryczałt lub 30 proc.), jej wyższy poziom zależy najczęściej od przeprowadzenia badań diagnostycznych, wskazanych w treści obwieszczenia, których wyniki uzasadniają przepisanie leku z korzystniejszym dla pacjenta poziomem refundacji. Wystawienie recepty na lek z niższym poziomem refundacji uzależnione jest wyłącznie od rozpoznania. Do postawienia diagnozy lekarz wykorzystuje dowolnie przez siebie wybrane metody i środki postępowania.

Obowiązkiem każdego lekarza jest dołożenie należytej staranności w procesie leczenia, w tym m.in. wykonanie badań diagnostycznych, które weryfikują postawione rozpoznanie. „Jakkolwiek wykonanie badania, np. spirometrycznego, nie stanowi w większości przypadków podstawy przepisania leku przeciwastmatycznego z refundacją, to zlecenie badania stanowi dobrą praktykę. Ponadto jest w wielu przypadkach niezbędne z punktu widzenia dołożenia należytej staranności, tj. przeprowadzenia diagnostyki zgodnie z aktualnym stanem wiedzy medycznej” — zaznacza dr hab. Justyna Zajdel-Całkowska.

Zaświadczenie od specjalisty dla lekarza kierującego

Lekarz ubezpieczenia zdrowotnego leczący pacjenta w poradni specjalistycznej jest zobowiązany pisemnie poinformować lekarza kierującego o postawionym rozpoznaniu, sposobie leczenia, rokowaniu, ordynowanych lekach, środkach spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego i wyrobach medycznych. Informuje też o okresie ich stosowania, sposobie dawkowania oraz wyznaczonych wizytach kontrolnych. Kwestie te reguluje rozporządzenie w sprawie ogólnych warunków udzielania świadczeń opieki zdrowotnej z 15 września 2015 roku (Dz.U. 2016, poz. 1146).

„Lekarz jest zobowiązany przekazać informację lekarzowi poz lub lekarzowi kierującemu nie rzadziej niż co 12 miesięcy w przypadku, gdy pacjent objęty leczeniem specjalistycznym wymaga okresowego monitorowania lub zmiany leczenia. A także wtedy, gdy kierujący lekarz ubezpieczenia zdrowotnego (lub felczer) nie ma możliwości samodzielnego zweryfikowania zasadności ordynowanych w ramach leczenia specjalistycznego leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego i wyrobów medycznych” — dodaje prawnik.

Decydujące ostateczne rozpoznanie

W sytuacji gdy lekarz podstawowej opieki zdrowotnej podejrzewa jakąś chorobę, a w momencie przeprowadzenia badania nie ma pewności co do ostatecznego rozpoznania, przepisanie leku z refundacją nie jest możliwe.

„Podstawą zastosowania refundacji jest ostateczne postawienie rozpoznania wymienionego w punkcie 4.1 Charakterystyki Produktu Leczniczego. W wielu przypadkach podstawą ustalenia rozpoznania będzie przeprowadzenie ściśle określonej diagnostyki, np. badania spirometrycznego. Należy jednak pamiętać, że z punktu widzenia prawa, badanie diagnostyczne nie stanowi w wielu przypadkach podstawy wypisania recepty refundowanej” — wyjaśnia dr hab. Justyna Zajdel-Całkowska.

Podsumowując, podstawą uzyskania przez pacjenta leku refundowanego nie jest wyłącznie fakt posiadania ubezpieczenia zdrowotnego. Po pierwsze, wystawienie recepty refundowanej możliwe jest wyłącznie po spełnieniu dodatkowych przesłanek, określonych przez aktualne przepisy. Po drugie, wypisane leku z refundacją w większości przypadków uzależnione jest od możliwości postawienia przez lekarza rozpoznania określanego w ChPL danego produktu.

„Gdy obwieszczenie refundacyjne nie uzależnia zastosowania refundacji od uprzedniego wykonania badań diagnostycznych, ich przeprowadzenie ma istotne znaczenie wyłącznie z punktu widzenia zachowania schematów aktualnej wiedzy medycznej” — puentuje dr hab. Justyna Zajdel-Całkowska.

(na podstawie wykładu, wygłoszonego przez dr hab. Justynę Zajdel-Całkowską podczas konferencji Top Medical Trends 2018 w Poznaniu).

 

Zdaniem specjalisty

Nadmierne zużycie leków wziewnych świadczy o złej kontroli astmy

Dr n. med. Filip Mejza, specjalista pulmonolog, II Katedra Chorób Wewnętrznych CM UJ w Krakowie:

Z wytycznych GINA (Global Inititive for Asthma) oraz informacji o liczbie dawek leku zawartych w jednym opakowaniu wynika, że pacjent, który ma pełną kontrolę astmy, nie powinien zużywać więcej niż jedno opakowanie krótko działającego beta2 mimetyku (SABA) na rok. Z badań naukowych wiemy ponadto, że zużycie więcej niż jednego opakowania leku na miesiąc jest objawem alarmowym, ponieważ wiąże się ze zwiększonym ryzykiem zgonu z powodu astmy.

Co zatem powinniśmy zrobić? Przede wszystkim ocenić, jak choroba jest kontrolowana. Należy ustalić: czy chory rzeczywiście zużywa i potrzebuje tyle leku? Trzeba ocenić, jak często pacjent ma objawy duszności w ciągu dnia — czy częściej niż dwa razy w tygodniu? Czy w nocy następują przebudzenia z powodu duszności? Czy zauważył u siebie ograniczenie aktywności fizycznej z powodu objawów? Jeżeli okaże się, że kontrola astmy jest niewystarczająca, to przed zintensyfikowaniem leczenia musimy zadać sobie pytanie: czy chory faktycznie stosuje się do zaleceń lekarza?

Większość z nas wie, że duża część chorych nie stosuje się idealnie do naszych zaleceń, ale większość z nas nie zdaje już sobie sprawy, do jakiego stopnia jest to problemem. Jak wynika z niektórych badań, po roku leczenia leki stosuje tylko 1 na 10 pacjentów. Jest to związane m.in. z tym, że leki przeciwko astmie mają fantastyczną skuteczność. Pomagają i wtedy chory, paradoksalnie, zaprzestaje terapii, aż do czasu kolejnego pogorszenia i kolejnej wizyty u lekarza.

Na tym nie koniec, bo z badań wynika, że co najmniej 50-60 proc. pacjentów bez zaburzeń świadomości związanych z wiekiem przyjmuje leki nieprawidłowo. Inne przyczyny braku kontroli astmy są powszechnie znane. To palenie tytoniu, narażenie na bierne palenie, ekspozycja na alergeny u osób uczulonych, choroby współistniejące — otyłość, alergiczny nieżyt nosa, bezdech senny, refluks żołądkowo-przełykowy. Są jeszcze narażenia zawodowe — u około 10-20 proc. pacjentów z astmą, także w naszym kraju, choroba jest spowodowana lub zaostrzana przez czynniki obecne w miejscu pracy.

Co zatem zrobić, by poprawić stosowanie się chorego do zaleceń lekarza? Kolosalne znaczenie ma edukacja i sprawdzanie, czy chory potrafi poprawnie stosować inhalator. Często gdy o to pytamy, pacjent deklaruje, że potrafi korzystać z inhalatora. Jednak gdy poprosimy go o demonstrację, widzimy błędy. W takiej sytuacji warto poświecić czas, by je skorygować i zadbać o prawidłowe przyjmowanie leku.

(Wypowiedź na podstawie wykładu, wygłoszonego podczas konferencji Top Medical Trends 2018 w Poznaniu.)

Źródło: Puls Medycyny

Podpis: Oprac. Ewa Kurzyńska

× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.