Leki na koronawirusa SARS-CoV-2: skuteczne mogą być już znane substancje

Monika Majewska
opublikowano: 13-03-2020, 14:35
aktualizacja: 23-03-2020, 20:51

Lek na koronawirusa SARS-CoV-2 jest poszukiwany od momentu wybuchu epidemii w grudniu 2019 r. Okazuje się, że w leczeniu COVID-19, czyli infekcji wywołanej przez nowego wirusa, mogą pomóc dostępne preparaty. Skuteczność niektórych z nich wykazano już podczas epidemii SARS i MERS.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna

Obecnie nie ma konkretnego leku, który byłby skuteczny w leczeniu COVID-19, czyli infekcji wywołanej przez koronawirusa SARS-CoV-2. Stosuje się wyłącznie leczenie objawowe. W związku z tym naukowcy szukają skutecznych środków przeciwwirusowych, które pozwolą zwalczyć chorobę. Okazuje się, że pomóc mogą już dostępne leki. Skuteczność części z nich udowodniono w przypadku koronawirusów SARS-CoV i MERS-CoV, odpowiedzialnych za epidemię SARS i MERS.1

Będą badania nad lekiem, który może być skuteczny na koronawirusa
Zobacz więcej

Będą badania nad lekiem, który może być skuteczny na koronawirusa iStock

Koronawirus SARS-CoV-2: Chińczycy zbadali dostępne leki przeciwwirusowe

W lutym 2020 r. na łamach pisma „Cell Research” badacze z Chinese Academy of Sciences oraz Beijing Institute of Pharmacology and Toxicology opublikowali wyniki badań, w których ocenili skuteczność siedmiu leków przeciwwirusowych w leczeniu COVID-19: rybawiryny, pencyklowiru, nitazoksanidu, nafamostatu, chlorochiny, remdesiwiru i favipiraviru.2 Badacze ocenili działanie tych leków przeciwko izolatowi klinicznemu SARS-CoV-2 in vitro. 

Wśród siedmiu badanych leków najmniej skuteczne okazały się rybawiryna, pencyklowir i favipiravir. Do zahamowania infekcji wirusowej wymagane było zastosowanie wysokiego stężenia tych trzech analogów nukleozydów. 

Z kolei nafamostat, silny inhibitor MERS-CoV, działał hamująco na zakażenie koronawirusem SARS-CoV-2. Nitazoksanid - środek przeciwpierwotniakowy o potencjale przeciwwirusowym przeciwko szerokiej gamie wirusów, w tym koronawirusom ludzkim i zwierzęcym - hamował zakażenie SARS-CoV-2 przy niskim stężeniu mikromolowym. W związku z tym, zdaniem naukowców, zalecana jest dalsza ocena tego leku in vivo.

Chlorochina i remdesiwir to dwa potencjalnie skuteczne leki na koronawirusa

Z tych samych badań wynika, że dwa pozostałe leki, czyli remdesiwir i chlorochina, w szczególności silnie blokowały zakażenie koronawirusem SARS-CoV-2 przy niskim stężeniu mikromolowym.

Remdesivir został niedawno uznany za obiecujący lek przeciwwirusowy przeciwko szerokiej gamie wirusów RNA (w tym infekcji SARS/MERS-CoV5) w hodowanych modelach komórkowych myszy i naczelnych. Został on opracowany w 2014 r. w celu zwalczania wirusa Ebola. Przeprowadzone wstępne badania wykazały, że remdesiwir skutecznie hamuje również infekcję wywołaną przez wirusa SARS-CoV-2 w ludzkiej linii komórkowej. Jak tłumaczą chińscy naukowcy, remdesivir jest analogiem adenozyny, który włącza się do powstających wirusowych łańcuchów RNA i oddziałując na egzorybonukleazę wirusową, powoduje zmniejszenie wytwarzania wirusowego RNA.

Z kolei chlorochina to powszechnie stosowany lek przeciw malarii i chorobom autoimmunologicznym. Został on ostatnio zgłoszony jako potencjalny lek przeciwwirusowy o szerokim spektrum działania. Wiadomo, że chlorochina blokuje infekcję wirusową poprzez zwiększenie pH endosomalnego wymaganego do fuzji wirus-komórka, a także poprzez zakłócanie glikozylacji receptorów komórkowych SARS-CoV-2.

Oprócz działania przeciwwirusowego, chlorochina ma działanie modulujące odporność, które może synergistycznie wzmacniać działanie przeciwwirusowe in vivo. Zdaniem chińskich badaczy, chlorochina jest tanim i bezpiecznym lekiem, który jest stosowany od ponad 70 lat, dlatego może być potencjalnie stosowany klinicznie przeciwko COVID-19.

"Nasze ustalenia wskazują, że remdesiwir i chlorochina są bardzo skuteczne w zwalczaniu zakażenia SARS-CoV-2 in vitro. Ponieważ związki te były stosowane u ludzi i okazały się skuteczne i bezpieczne przeciwko różnym dolegliwościom, sugerujemy, że należy je oceniać u ludzi cierpiących na nową chorobę koronawirusową" – podsumowują chińscy naukowcy.

Natomiast naukowcy z Qingdao University oraz Qingdao Municipal Hospital przeprowadzili badania kliniczne, w których oceniono skuteczność chlorochiny w terapii COVID-19.3 Wzięło w nich udział ponad stu pacjentów w 10 szpitalach: w Wuhanie, Szanghaju, Pekinie, Ningbo, Chongqingu, Kantonie i Jingzhou. Każdemu z nich przez 10 dni podawano doustnie fosforan chlorochiny w dawce 500 mg dziennie. Lek skutecznie hamował dalsze zaostrzenie zapalenia płuc wywołane przez koronawirusa SARS-CoV-2 i skracał przebieg choroby. Nie odnotowano przy tym ciężkich działań niepożądanych.

Z OSTATNIEJ CHWILI: Polski lek z chlorochiną będzię mógł być stosowany w leczeniu zakażeń koronawirusem SARS-CoV - 13 lutego URPL wydał pozytywną decyzję. "Uzasadnienie zostało oparte na analizie danych pochodzących z dotychczas opublikowanych danych klinicznych"- poinformował producent leku - Adamed Pharma.

Tocilizumab – kolejny lek na koronawirusa w trakcie badań

Badania nad lekiem, który może okazać się skuteczny na koronawirusa SARS-CoV-2, będą prowadzone także we Włoszech - zapowiedział 12 marca 2020 r. doradca tamtejszego resortu zdrowia, Walter Ricciardi.4

Lek na reumatoidalne zapalenie stawów o nazwie tocilizumab został już podany w Neapolu pacjentom zakażonym koronawirusem SARS-CoV-2. Według informacji przekazanych przez neapolitańskich lekarzy, pierwsze próby zastosowania lekarstwa przyniosły pozytywne rezultaty.

"Rozmawialiśmy z włoską agencją leków Aifa na temat otwarcia protokołu badań na całym terytorium kraju" - oświadczył w wywiadzie dla telewizji RAI Ricciardi, który jest członkiem rady wykonawczej Światowej Organizacji Zdrowia (WHO). "To lekarstwo stosują także Chińczycy" - dodał ekspert.

"Aby móc powiedzieć z pewnością, czy jest rzeczywiście skuteczne, trzeba je przetestować na wielu osobach i to na poważnie, nie tylko na dwóch pacjentach, jak zrobili to koledzy z Neapolu, którzy jednak otworzyli tym ważną dyskusję" - powiedział doradca włoskiego ministra zdrowia. Zastrzegł jednak, że na rezultaty trzeba będzie czekać "tygodnie, jeśli nie miesiące".

12 marca 2020 r. firma produkująca tocilizumab wydała oświadczenie, w którym zobowiązała się "dostarczać lek biologiczny za darmo wszystkim regionom [we Włoszech - przyp. red.], które go zażądają".5 Lek ma być dostarczany w takiej ilości, aby zapewnić ciągłość terapeutyczną pacjentom cierpiącym na choroby, w których tocilizumab jest wskazany do stosowania. 

Koronawirus a leki na HIV

Eksperymentalne terapie lekami antyretrowirusowymi w przebiegu COVID-19 stosowano już w kilku krajach. Jednym z pierwszych pacjentów z COVID-19, któremu podano kombinację leków przeciwretrowirusowych stosowanych w terapii zakażeń wirusem HIV, był 62-letni Hiszpan, Miguel Ángel Benítez. Połączenie lopinawiru i rytonawilu pozwoliło na powrót pacjenta do zdrowia.6

O skuteczności leków na HIV w leczeniu zakażeń wywołanych koronawirusem SARS-CoV-2 przekonali się także lekarze z Tajlandii. 70-letniej pacjentce z zapaleniem płuc, wywołanym nowym wirusem, podano zestaw leków przeciwwirusowych, w tym lopinawir i rytonawir oraz stosowany w leczeniu i profilaktyce grypy oseltamiwir. Po 48 godzinach jej stan poprawił się, a test na obecność koronawirusa w jej organizmie dał wynik negatywny.7

Leczenie koronawirusa SARS-CoV-2- w Polsce

Lekami na HIV są leczeni również polscy pacjenci zakażeni SARS-CoV-2. Taka terapia od 13 marca 2020 r. jest stosowana w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistyczny im. J. Gromkowskiego we Wrocławiu. Chorzy z COVID-19, którzy są w średnim lub ciężkim stanie, oprócz leków na HIV, otrzymują także m.in. leki na malarię. Prof. zw. dr hab. n. med. Krzysztof Simon, ordynator oddziału zakaźnego tego szpitala, podkreślił, że uzyskał już zgodę komisji bioetycznej, a leki są podawane za zgodą pacjenta.8

23 marca lekarz poinformował o postępach w terapii. "To jest jedna z koncepcji terapeutycznych, to są 33 leki mieszane w różnych sytuacjach. Stan żadnego z pacjentów objętych tą terapia nie uległ pogorszeniu" - powiedział prof. Simon. Dodał, że obecnie leki te podawane są ośmiu pacjentom leczonym we wrocławskim szpitalu.9

Źródło:

1. Vincent M.J., Bergeron E., Benjannet S., Erickson B.R., Rollin P., Ksiazek T.G., Seidah N.G., Nichol S.T., Chloroquine is a potent inhibitor of SARS coronavirus infection and spread, "Virology Journal" 2005, nr 2

2. Wang M., Cao R., Zhang L., Yang X., Liu J., Xu M., Shi Z., Hu Z., Zhong W., Xiao G., Remdesivir and chloroquine effectively inhibit the recently emerged novel coronavirus (2019-nCoV) in vitro, "Cell Research" 2020, nr 2

3.Gao J., Tian Z., Yang X., Breakthrough:  Chloroquine  phosphate  has  shown  apparent  efficacy  in  treatment  of  COVID-19  associated  pneumonia  in  clinical studies, "BioScience Trends" 2020, nr 2

4. Sylwia Wysocka, Będą badania nad lekiem, który może być skuteczny na koronawirusa, PAP 

5. Coronavirus, il farmaco per la cura funziona [Dostęp: 13.03.2020 r. https://www.napolitoday.it/cronaca/cure-coronavirus-farmaco-napoli.html]

6. Un fármaco contra el sida tiene éxito en la cura del primer contagio por coronavirus [Dostęp: 13.03.2020, https://elpais.com/sociedad/2020-02-28/un-farmaco-contra-el-sida-tiene-exito-en-la-cura-del-primer-contagio-por-coronavirus.html]

7. Andrzej Borowiak, Tajlandia: obiecujące wyniki leczenia koronawirusa lekami na HIV i grypę, PAP 

8. Piotr Doczekalski, Wrocław, Pacjenci zakażeni koronawirusem będą leczeni lekami m.in. na HIV i malarię, PAP

9. Piotr Doczekalski, Wrocław/ Prof. Simon: stan pacjentów, przyjmujących leki w naszej terapii, nie uległ pogorszeniu, PAP

PRZECZYTAJ TAKŻE: ABM poszuka szczepionki na koronawirusa SARS-CoV-2

WHO: same maseczki nie wystarczą do ochrony przed koronawirusem

Źródło: Puls Medycyny

Podpis: Monika Majewska

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.