Lekarz może odzyskać od ubezpieczyciela uiszczoną kwotę kary

opublikowano: 30-12-2021, 19:00

Lekarz prowadzący ośrodek zdrowia został wyrokiem karnym obciążony obowiązkiem zapłaty 60 tys. złotych tytułem częściowego odszkodowania, związanego z niezgodnym z aktualną wiedzą medyczną udzieleniem pomocy pacjentowi. Przedmiotowe odszkodowanie zostało zasądzone na rzecz trzech najbliższych członków rodziny zmarłego, po 20 tys. złotych dla każdego.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna
Radca prawny Marcin Andrzejewicz, specjalizujący się w zagadnieniach prawa medycznego i prawa procesowego
Archiwum

Zasądzoną prawomocnym wyrokiem kwotę lekarz uiścił na rzecz rodziny, na co posiadał potwierdzenia przelewów. Lekarz, w związku z wykonywaniem zawodu, był ubezpieczony na podstawie umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej w towarzystwie ubezpieczeń.

Próba dochodzenia odszkodowania

Lekarz zgłosił się do prawnika specjalizującego się w sprawach medycznych, który wystosował pismo do ubezpieczyciela z żądaniem zwrotu uiszczonych kwot. Prawnik powołał się na przepisy o ubezpieczeniu i konieczności pokrycia kwot odszkodowania przez ubezpieczyciela. Podkreślił, że taka sama możliwość istnieje w przypadku nawiązki czy zadośćuczynienia.

Towarzystwo ubezpieczeń wystosowało pismo ze swoim stanowiskiem, w którym odmówiło wypłaty dochodzonej kwoty. Swoje rozstrzygniecie argumentowało brakiem podstaw do wypłaty wskazanej przez powoda sumy, z uwagi na fakt, że:

„Jak wynika z materiału dowodowego akt szkody (…) niezachowanie przez lekarza w dniu 01.02.2011 r. należytej ostrożności lekarskiej podczas badania pacjenta nie było bezpośrednią przyczyną późniejszego jego zgonu, ale opóźniło udzielenie choremu prawidłowego, właściwego leczenia chirurgicznego”.

Ubezpieczyciel uzasadniał, że śmierć pacjenta nastąpiła dopiero po operacji przeprowadzonej w Szpitalu Powiatowym w W., w wyniku wstrząsu septycznego z niewydolnością wielonarządową spowodowaną zachłystowym zapaleniem płuc, po przebytym zapaleniu otrzewnej, które wystąpiło w następstwie ostrego zgorzelinowego zapalenia wyrostka robaczkowego. Z tych względów, zdaniem ubezpieczyciela, lekarzowi nie należała się refundacja uiszczonego odszkodowania, gdyż nie doszło do czynu niedozwolonego.

Rozstrzygnięcie sprawy na drodze sądowej

Wobec postawy ubezpieczyciela, klient zdecydował o wystąpieniu do sądu celem próby wyegzekwowania kwot zapłaconych rodzinie pacjenta. Powództwo zakończyło się powodzeniem — sąd prawomocnie zasądził wskazane w wyroku karnym, uiszczone do rąk pokrzywdzonych, odszkodowanie.

Wyrok karny zobowiązał powoda do zapłaty na rzecz poszkodowanych wskazanego odszkodowania. Należy zauważyć, że sąd karny, w przypadku art. 46 § 1 nie ma zupełnej swobody w możliwości zastosowania normy tego artykułu. Podstawowym warunkiem dopuszczalności orzekania obowiązku naprawienia szkody — na podstawie przepisu art. 46 § 1 k.k. — jest wydanie wyroku skazującego, w którym stwierdza się winę oskarżonego (wyrok Sądu Najwyższego z 16 kwietnia 2015 r. sygn. akt II KK 321/14). Sąd karny orzeka, stosując przepisy prawa cywilnego.

Choć kara słuszna, roszczenie odszkodowawcze możliwe

Z uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w P., wydanego na skutek wniesionych w sprawie apelacji, można wywnioskować, iż sąd nie miał wątpliwości co do winy oskarżonego ani zaistnienia szkody po stronie poszkodowanych: „nie mając wątpliwości co do winy oskarżonych i wymierzając im karę, sąd uwzględnił wysoki stopień winy sprawcy, wysoki stopień społecznej szkodliwości”.

Fakt, iż sąd nałożył na powoda tylko częściowy obowiązek naprawienia szkody, nie przekreśla możliwości ubiegania się przez ubezpieczającego (powoda) zapłaty określonego w umowie z Towarzystwem Ubezpieczeń odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim.

Jeśli chodzi o związek przyczynowy, który jest kolejną konieczną przesłanką pozwalającą na przypisanie odpowiedzialności za szkodę, należy zauważyć, iż w sprawach dotyczących tzw. błędu medycznego istnieje swoiste jego rozumienie. Adekwatny związek przyczynowy między zachowaniem lekarzy a szkodą może być bezpośredni lub pośredni. Oznacza to, że wystarczający jest związek przyczynowy pośredni pomiędzy szkodą a zdarzeniem (zaniedbaniem lekarza), które doprowadziło do wyrządzenia szkody.

Prawo w medycynie
Newsletter przygotowywany przez radcę prawnego specjalizującego się w zagadnieniach prawa medycznego
ZAPISZ MNIE
×
Prawo w medycynie
Wysyłany raz w miesiącu
Newsletter przygotowywany przez radcę prawnego specjalizującego się w zagadnieniach prawa medycznego
ZAPISZ MNIE
Administratorem Twoich danych osobowych będzie Bonnier Business (Polska). Klauzula informacyjna w pełnej wersji dostępna jest tutaj

Podsumowując, orzeczenie w postępowaniu karnym o odszkodowaniu nie wpływa zatem na zmianę przesłanek, od których zależy powstanie roszczenia odszkodowawczego i zasad ustalania wysokości odszkodowania, zachowując tym samym charakter cywilnoprawny. Należy wskazać, że Sąd Rejonowy w W. wyrokował na podstawie art. 46 § 1 k.k. w następującym brzmieniu:

„W razie skazania sąd może orzec, a na wniosek pokrzywdzonego lub innej osoby uprawnionej orzeka, stosując przepisy prawa cywilnego, obowiązek naprawienia, w całości albo w części, wyrządzonej przestępstwem szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; przepisów prawa cywilnego o możliwości zasądzenia renty nie stosuje się”.

Co rzecze Sąd Najwyższy

Najdonioślejsze jest jednak orzecznictwo Sądu Najwyższego (por. postanowienie SN, sygn. V CSK 482/14), w którym SN stwierdza, że:

„Po pierwsze, w przepisach kodeksu cywilnego o czynach niedozwolonych ustawodawca wyraźnie wskazuje, że to, iż delikt jest przestępstwem, nie wpływa na charakter zobowiązania, a tylko na wydłużenie terminu przedawnienia roszczenia o odszkodowanie. Jeżeli czyn wyrządzający szkodę jest przestępstwem, to w niczym nie zmienia przesłanek, od których zależy powstanie zobowiązania do odszkodowania oraz zasad jego ustalania.

Po drugie, to, że z mocy wyraźnego przepisu (art. 46 § 1 k.k.) wprowadzono możliwość, a na żądanie poszkodowanego obowiązek orzekania o odszkodowaniu przez sąd karny, nie wpływa na zmianę przesłanek, od których zależy powstanie roszczenia odszkodowawczego i zasad ustalania wysokości odszkodowania. Dług wynikający z tego zobowiązania dla sprawcy szkody ma wobec tego — niezależnie od tego, jaki sąd: cywilny lub karny o nim orzeka — charakter cywilnoprawny.

Po trzecie, cywilnoprawny charakter zobowiązania, które powstało z czynu będącego przestępstwem, podkreśla sam ustawodawca, wskazując w art. 46 § 1 k.k., że sąd karny orzeka o obowiązku naprawienia szkody w całości lub części, a tylko nie stosuje się przepisów prawa cywilnego o przedawnieniu roszczeń i możliwości zasądzenia renty”.

Umowa zobowiązuje

W tej sprawie pełnomocnik powoda powołał się na linię orzeczniczą wyznaczoną uchwałą Sądu Najwyższego — Izba Cywilna z 13 lipca 2011 r. (III CZP 31/11), w której stwierdzono, że: „Sprawca wypadku komunikacyjnego, wobec którego zastosowano środek karny polegający na obowiązku naprawienia szkody (art. 46 § 1 KK), może domagać się od ubezpieczyciela — na podstawie umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów — zwrotu świadczenia zapłaconego na rzecz pokrzywdzonego”.

Z opisanej historii wynika, że nie tylko sprawcy zdarzeń drogowych mogą powierzyć sprawę w celu odzyskania zapłaconych kwot, które powinny być uiszczone przez ubezpieczyciela. Także lekarze mogą takich należności dochodzić, o czym nie zawsze po zakończonych sprawach karnych pamiętają lub nie mają świadomości tego faktu. A zdecydowanie się na taki krok pozwala złagodzić reperkusje i straty finansowe związane z prowadzonym procesem karnym.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Gdy pacjent nie zgadza się na transfuzję krwi - czy lekarz musi podporządkować się jego woli?

Sądy lekarskie: od czego zależą kary za przewinienia zawodowe

Źródło: Puls Medycyny

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.