Lek. Marek Balicki: Centra Zdrowia Psychicznego zdają egzamin

EG/PAP/Klaudia Torchała
opublikowano: 24-03-2021, 08:13

Centra Zdrowia Psychicznego, powołane w ramach trwającej reformy psychiatrii dorosłych, by zapewnić opiekę psychiatryczną blisko miejsca zamieszkania pacjentów zdają egzamin – mówi kierownik biura pilotażu Narodowego Programu Zdrowia Psychicznego i członek Rady ds. Ochrony Zdrowia przy prezydencie lek. Marek Balicki.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna

Obecnie funkcjonują w całym kraju 33 Centra Zdrowia Psychicznego, które pod swoją opieką mają 3,8 mln (12 proc.) dorosłych mieszkańców Polski. Jeszcze przed pandemią, która spowolniła reformę, zakładano, że na mapie Polski do 2027 roku powstanie ich około 300.

iStock
iStock

Nowe zasady finansowania

Na razie jednak 2/3 powiatów nie ma oddziału dziennego i zespołu leczenia środowiskowego koniecznych do utworzenia centrum.

"W tej chwili jesteśmy na etapie pilotażu, który rozpoczął się 1 lipca 2018 roku. Zgodnie z ustawą o świadczeniach opieki zdrowotnej - pilotaż jest testowaniem rozwiązań finansowych i organizacyjnych, które mają być powszechnie wprowadzone po zakończeniu pilotażu, czyli można powiedzieć, że to jest takie ’wash’go’. Testujemy, ale równocześnie już reformujemy. Poza tym cały czas modyfikujemy testowane rozwiązania. Wprowadziliśmy już kilka zmian w stosunku do pierwotnych założeń" - wyjaśnił lek. Marek Balicki.

Dodał, że takim przykładem jest odstąpienie od tzw. współczynników korygujących, które były stosowane w przypadku, gdy pacjent leczył się w placówce, która znajduje się poza miejscem jego zamieszkania. Lek. Marek Balicki wyjaśnił też zasadę finansowania centrów.

"Centrum Zdrowia Psychicznego finansowane jest ryczałtowo. W jego obliczaniu bierze się pod uwagę wielkość populacji, co oznacza, że placówka nie jest wynagradzana za wykonane świadczenia - procedury, punkty - ale wielkość jej budżetu zależy od liczby mieszkańców" - podkreślił.

W tej chwili stawka na jednego mieszkańca wynosi 88 zł rocznie i przy obliczaniu ryczałtu mnoży się tę kwotę przez liczbę mieszkańców obszaru, nad którym opiekę sprawuje centrum. Ryczałt wypłacany jest w transzach miesięcznych. Zdaniem eksperta taki system finansowania sprawdza się.

"Centra dzięki temu są na wygranej z perspektywy pacjenta. Nie martwią się jak świadczenia rozliczać, tylko zastanawiają się jak przeorganizować opiekę, tak by wszystko działało. Posługując się medycznym przykładem z innej dziedziny -nikt w tej chwili nie zastanawia się, co bardziej opłaca się leczyć: czy jaskrę, czy zapalenie spojówek. Coraz więcej ekspertów zresztą wskazuje, i to w różnych dziedzinach medycznych, na zalety finansowania ryczałtowego" - wskazuje lek. Marek Balicki.

Asystent zdrowienia - nowy zawód w systemie

Ekspert wytłumaczył też, że środowiskowy model opieki, który z założenia ma być dostępny blisko zamieszkania pacjenta, zdaje egzamin. Pacjent od razu po zgłoszeniu się otrzymuje wsparcie przeszkolonej kadry - psychologów, terapeutów środowiskowych, pielęgniarek psychiatrycznych. Przeprowadzana jest wstępna ocena stanu psychicznego, opracowywany konkretny plan działania, wyznaczany termin badania przez lekarza psychiatrę.

"Centrum Zdrowia Psychicznego, gdy podpisuje umowę z płatnikiem, czyli Narodowym Funduszem Zdrowia, na prowadzenie takiej placówki, to właśnie z umowy i rozporządzenia pilotażowego wynika, że musi zapewnić opiekę określonej liczbie mieszkańców. Na przykład Centrum w Koszalinie zapewnia opiekę mieszkańcom Koszalina i powiatu koszalińskiego. A to oznacza, że nie może być takiej sytuacji, jak to zdarza się np. w Warszawie, że czeka się pół roku na wizytę w poradni. Centrum nie może odesłać pacjenta. Co więcej, musi tak zorganizować pomoc, że im pilniejszy przypadek, tym pomoc powinna być zapewniona szybciej. W przypadkach pilnych pomoc lekarska musi być udzielona w ciągu trzech dni" - zaznaczył.

Psychologia i psychiatria
Specjalistyczny newsletter przygotowywany przez ekspertów
ZAPISZ MNIE
×
Psychologia i psychiatria
Wysyłany raz w miesiącu
Specjalistyczny newsletter przygotowywany przez ekspertów
ZAPISZ MNIE
Administratorem Twoich danych osobowych będzie Bonnier Business (Polska). Klauzula informacyjna w pełnej wersji dostępna jest tutaj

Ponadto każde centrum musi dysponować jednym na 80 tys. mieszkańców punktem zgłoszeniowo-koordynacyjnym.

"Większe centra mają ich dwa lub nawet trzy" - wyjaśnił.

Działają one od 8.00 do 18.00, we wszystkie dni robocze. Można do takiego punktu przyjść bez skierowania. Nie trzeba też się wcześniej umawiać.

Równocześnie dr Balicki zauważył, że placówki takie dysponują przeszkoloną i różnorodną kadrą. Wprowadzane zmiany sprzyjają również rozwojowi kadr medycznych i zwiększaniu zatrudnienia.

"Ten model jest atrakcyjny. Praca w dużym szpitalu, gdzie na lekarza dyżurnego przypada 300 pacjentów nie jest tak satysfakcjonującym miejscem pracy, jakim może być Centrum Zdrowia Psychicznego” – wyjaśnił.

Przypomniał, że na potrzeby reformy powstał też nowy zawód - asystent zdrowienia, właśnie po to, by wspierać pacjentów w wychodzeniu z kryzysu zdrowia psychicznego.

"To osoba, która przeszła sama kryzys zdrowia psychicznego, ale jest w stanie stabilnym. Ukończyła odpowiednie szkolenie i staże. Asystent pełni funkcję wspierającą dla osoby, która korzysta z pomocy centrum. Pomaga jej opierając się na swoim własnym, unikalnym doświadczeniu. To jest niezwykle wartościowa forma wsparcia. Pacjent wie, że ta osoba, która nas wspiera sama przeszła drogę od kryzysu, chorowania, do zdrowienia i powrotu do pracy" - podkreśli lek. Balicki.

Od 1 kwietnia 2020 roku centrum ma wręcz obowiązek zatrudniania takich specjalistów, choć nie ma żadnych konkretnych wymogów, jeśli chodzi o ich liczbę w danej placówce. Dlatego też - jak wskazał dalej - "niektóre centra mają kilku takich asystentów, inne dopiero ich przygotowują".

Spodziewany wzrost zapadalności na zaburzenia psychiczne

Równocześnie podkreślił, że Centra Zdrowia Psychicznego szybko zaadoptowały się do zmian, jakie przyniosła w opiece nad pacjentem pandemia. Sprzyjały temu uelastycznione w wyniku reformy zasady ich funkcjonowania. Zwrócił też uwagę na to, że epidemia może odcisnąć się na naszym zdrowiu psychicznym. Przewidywany jest wzrost zaburzeń psychicznych, m.in. zespołu stresu pourazowego, depresji, zaburzeń lękowych, zaburzeń snu.

"Jak tylko zaczęła się pierwsza fala, to centra przeszły na pracę zdalną, więc zdały egzamin w pierwszych dniach pandemii. Ważne było zachowanie ciągłości pomocy. Centra uruchomiły też dodatkowo nowe formy wsparcia dla osób dotkniętych kwarantanną czy izolacją" - powiedział.

Jak podkreślił lek. Balicki, oprócz centrów w ramach reformy potrzebnych jest jeszcze dodatkowo 200 oddziałów dziennej opieki psychiatrycznej oraz 80-100 całodobowych oddziałów przy ogólnych szpitalach. Dodał, że ambulatoryjnej opieki psychiatrycznej co roku korzysta około 1,4 mln dorosłych Polaków, czyli 4,5 proc.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Psychiatria w dobie pandemii

W czasie COVID-19 nie zapominajmy o psychiatrii wieku rozwojowego

Źródło: Puls Medycyny

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.