Koronawirus SARS-CoV-2: objawy zakażenia, leczenie. Jak się chronić?

Monika Majewska
opublikowano: 05-03-2020, 10:15
aktualizacja: 24-03-2020, 22:49

Koronawirus SARS-CoV-2 (pierwotnie 2019-nCoV) to wirus, który wywołuje chorobę o nazwie COVID-19. Pierwszy przypadek zakażenia nowym koronawirusem odnotowano w grudniu 2019 r. w Chinach, w mieście Wuhan. Co do tej pory naukowcy ustalili w sprawie SARS-CoV-2?

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna

Koronawirus SARS-CoV-2 należy do rodziny koronawirusów (Coronaviridae), która została poznana w latach 60. XX w. Wówczas wyizolowano i opisano dwa patogeny – HCoV-229E oraz HCoV-OC43. Te dwa gatunki mogą powodować u ludzi zakażenia dróg oddechowych, zwykle o lekkim przebiegu.1

W XXI w. pojawiły się nowe gatunki koronawirusa ludzkiego, prawdopodobnie jako wynik mutacji wirusów zwierzęcych. W 2002 r. odnotowano pierwsze przypadki zakażenia wirusem SARS-CoV, wywołującym zespół ciężkiej ostrej niewydolności oddechowej (SARS). Epidemia przyczyniła się do zintensyfikowania prac badawczych, które doprowadziły w następnych latach do identyfikacji i opisania kolejnych, niskopatogennych ludzkich koronawirusów - NL63 oraz HKU1.1

W 2012 r. doszło do epidemii nowej, ciężkiej i często śmiertelnej choroby układu oddechowego, wywoływanej przez wirusa MERS-CoV - bliskowschodniego zespołu niewydolności oddechowej (MERS).1

W grudniu 2019 r. odkryto kolejny ludzki koronawirus. Wstępnie nazwano go koronawirusem 2019-nCoV. Później nadano mu oficjalną nazwę: koronawirus SARS-CoV-2 (koronawirus SARS typu 2). Jest on odpowiedzialny za epidemię choroby zakaźnej o nazwie COVID-19 (coronavirus disease 2019, choroba koronawirusowa z roku 2019).

Koronawirus SARS-CoV-2: drogi zakażenia

Wirus przenosi się z człowieka na człowieka drogą kropelkową.2,3

Poza tym wirus może osiadać na przedmiotach i powierzchniach wokół osoby zakażonej. Wówczas inne osoby mogą się zarazić, dotykając tych przedmiotów lub powierzchni, a następnie dotykając oczu, nosa lub ust.

Z badań naukowców z National Institutes of Health, Princeton University i University of California w Los Angeles wynika, że zdolny do zakażania wirus może być obecny także w powietrzu. Badacze testowali wirusa, który był zawieszony w formie aerozolu w komorze o temperaturze 21-23 st. C i wilgotności 65 proc. Próbki pobierano bezpośrednio po emisji aerozolu, a następnie po 30, 60, 120 i 180 minutach. Okazało się, że po 3 godzinach wirus utrzymywał się w stanie zdolnym do zakażania.3

Wstępne badania sugerują, że koronawirus SARS-CoV-2 może być obecny także w kale, a co za tym idzie - istnieje ryzyko przeniesienia go drogą fekalno-oralną.

Czy koronawirus przenosi się przez jedzenie?

Zgodnie z aktualną wiedzą medyczną, nie ma dowodów na to, że żywność może być źródłem lub pośrednim ogniwem transmisji wirusa SARS COV-2.4

Jednak GIS w swoim komunikacie zaznacza, że w zachowaniu bezpieczeństwa mikrobiologicznego żywności istotne jest rygorystyczne zachowanie podstawowych zasad bezpieczeństwa żywności, które służą zapobieganiu jej zanieczyszczeniu, także na etapie dystrybucji i sprzedaży.4

Jednocześnie dodaje, że koronawirus ulega zniszczeniu gdy zastosuje się odpowiednią kombinację czasu i temperatury, np. 60 st. C przez 30 min.4

Koronawirus SARS-CoV-2: kto jest najbardziej podatny na zakażenie

Istnieje wyraźna korelacja między wiekiem a ryzykiem zakażenia. Z danych WHO wynika, że wśród chorych najwięcej jest osób dorosłych. Najmniejszą liczbę zachorowań obserwuje się u osób młodych. Spośród 44 672 pacjentów w Chinach infekcję potwierdzono u 2,1 proc. osób poniżej 20. roku życia.2

Polscy naukowcy przypuszczają, że osoby o określonych cechach genetycznych mogą być potencjalnie bardziej podatne na zakażenie koronawirusem SARS-CoV-2. Mogą także inaczej reagować na leki stosowane w terapii.

CZYTAJ TEŻ: Koronawirus SARS-CoV-2: czy podatność na zakażenie jest zapisana w genach?

Czy człowiek może się zarazić koronawirusem SARS-CoV-2 od zwierząt

Koronawirusy są powszechne u zwierząt. Na przykład zakażenie SARS-CoV jest wiązane z cywetami. Z kolei źródłem wirusa MERS-CoV są najprawdopodobniej wielbłądy dromadery.2

Obecnie nie wiadomo, czy i jakie zwierzęta są rezerwuarem SARS-CoV-2. WHO zaleca jednak zachować ostrożność podczas kontaktu z dzikimi zwierzętami. Jednocześnie zaznacza, że nie ma jednoznacznych dowodów na to, że zwierzęta domowe, takie jak koty i psy, zostały zainfekowane lub mogłyby rozprzestrzeniać wirusa wywołującego COVID-19. Obecnie nie ma także dowodów na to, iż wirus może być przenoszony z człowieka na zwierzęta domowe.2 Co prawda 28 lutego 2020 r. w Hongkongu wykryto SARS-CoV-2 u psa, jednak próbki z nosa i pyska zwierzęcia wykazały wynik "lekko pozytywny". 

Jak długo koronawirus SARS-CoV-2 może przetrwać na powierzchni

Wszystko zależy od czynników, takich jak rodzaj powierzchni, temperatura lub wilgotność powietrza.2 Z badań naukowców z National Institutes of Health, Princeton University i University of California w Los Angeles wynika, że na powierzchni miedzianej koronawirus SARS-CoV-2 jest stanie przetrwać 4 godziny, na powierzchni kartonowej do - 24 godzin, na powierzchni plastikowej lub ze stali nierdzewnej nawet 2-3 dni. Trwałość nowego wirusa na powierzchniach badano w temperaturze 21-23 st. C i wilgotności powietrza sięgającej 40 proc.3

Koronawirus SARS-CoV-2: objawy zakażenia

Obecnie szacuje się, że okres inkubacji koronawirusa SARS-CoV-2 wynosi od 1 do 14 dni - najczęściej ok. 5 dni. Po tym czasie mogą pojawić się objawy zakażenia, którymi najczęściej są:2

  • gorączka,
  • kaszel,
  • duszności,
  • bóle mięśni,
  • zmęczenie.

U niektórych pacjentów może się pojawić ból gardła, przekrwienie błony śluzowej nosa, katar.

U części pacjentów odnotowano objawy ze strony układu pokarmowego, takie jak:5

  • biegunka,
  • ból brzucha,
  • wymioty.

U niektórych chorych występowały one jeszcze przed rozwojem gorączki i objawów ze strony układu oddechowego, które są charakterystyczne dla COVID-19.5

CZYTAJ TEŻ: Koronawirus SARS-CoV-2 może infekować układ pokarmowy

Najnowsze badania skazują, że objawem zakażenia koronawirusem SARS-CoV-2 może być utrata lub pogorszenie węchu i smaku. Co więcej, zaburzenia te często pojawiały się u pacjentów przed wystąpieniem objawów ze strony układu oddechowego.

CZYTAJ TEŻ: Zakażenie koronawirusem SARS-CoV-2 może zaburzać węch i smak

W 80 proc. przypadków choroba ma łagodny przebieg. U niektórych osób zakażonych nie rozwijają się żadne objawy.2

Ciężki przebieg choroby obserwuje się u ok.15-20 proc. zakażonych. W grupie ryzyka znajdują się szczególnie:

  • osoby starsze
  • z obniżoną odpornością, którym towarzyszą inne choroby, w szczególności przewlekłe (nadciśnienie, problemy z sercem lub cukrzyca)

Do zgonów dochodzi u 2-3 proc. osób chorych. Śmiertelność rośnie wraz z wiekiem pacjenta. Do 50. roku życia jest to ułamek procenta, a w grupie powyżej 80. roku życia - kilkanaście procent.2

Jednak specjaliści z PAN zaznaczają, że wskaźniki śmiertelności są zapewne zawyżone, a próby oszacowania rzeczywistej śmiertelności wskazują na poziom 0,3-1 proc. Nie wiadomo bowiem, jaki odsetek zakażonych przechodzi infekcję bezobjawowo. W związku z tym, że osoby te nie potrzebują pomocy medycznej, trudno je ująć w statystykach epidemiologicznych.6

Przedstawiciele WHO uspokajają, że ryzyko zakażenia od osoby, która nie ma objawów infekcji, jest bardzo niskie. Jednak wiele osób z COVID-19 doświadcza jedynie łagodnych objawów. Zdarza się to szczególnie we wczesnych stadiach choroby. Możliwe jest zatem zakażenie od osoby, która nie czuje się źle, ale ma tyko np. łagodny kaszel.2

CZYTA TEŻ: GIS: z podejrzeniem koronawirusa nie zgłaszać się do lekarza rodzinnego ani na SOR

Koronawirus SARS-CoV-2: przypadki zakażenia 

Najwięcej potwierdzonych przypadków zakażenia koronawirusem zarejestrowano w Chinach, głównie w prowincji Hubei. Pozostałe osoby "zawlekły" wirusa do innych krajów.

CZYTAJ TAKŻE: Koronawirus w Polsce: jaka liczba zakażonych, zgonów i osób hospitalizowanych

Śmiertelność z powodu COVID-19

Jeszcze do połowy marca 2020 r. najwięcej przypadków śmiertelnych z powodu COVID-19 odnotowywano w Chinach, gdzie w grudniu 2019 r. wybuchła epidemia. Jednak 19 marca 2020 r. większą niż Państwie Środka liczbę zgonów odnotowano we Włoszech.

Koronawirus SARS-CoV-2: leczenie COVID-19

Obecnie nie ma dedykowanego leku przeciwko COVID-19. Jednak z badań chińskich naukowców wynika, że pomocne mogą okazać się już dostępne preparaty, zwłaszcza lek przeciwwirusowy remdesivir i chlorochina7 - lek na malarię, który stosuje się także w chorobach autoimmunologicznych.

Ten ostatni lek 13 marca 2020 r. uzyskał w Polsce nowe wskazanie rejestracyjne i może być stosowany wspomagająco w leczeniu COVID-19. Firma produkująca lek zobowiązała się do dostarczenia go z Agencji Rezerw Materiałowych do 90 szpitali i oddziałów zakaźnych w całej Polsce, będących w dyspozycji ministra zdrowia. Chlorochina jest już podawana m.in. pacjentom w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym im. J. Gromkowskiego we Wrocławiu.8 Chorzy, oprócz chlorochiny, otrzymują także leki na HIV.8 Ze wstępnych badań wynika bowiem, że leki antyretrowirusowe również mogą być pomocne w leczeniu COVID-19.9

Leki na koronawirusa SARS-CoV-2: skuteczne mogą być już znane substancje

Pojawiły się także doniesienia o znalezieniu substancji swoiście hamujących SARS-CoV-2, jednak na wyniki badań trzeba poczekać.6

Szczepionka przeciwko koronawirusowi SARS-CoV-2

Obecnie kilkanaście grup badawczych na świecie pracuje nad szczepionką przeciwko koronawirusowi SARS-CoV-2, m.in. z Chin, Wielkiej Brytanii, Niemiec i USA. Naukowcy z tego ostatniego kraju rozpoczęli pierwszą fazę badań klinicznych. 16 marca 2020 r. badacze z Seattle podali zdrowemu ochotnikowi pierwszą dawkę eksperymentalnej szczepionki.

CZYTAJ TEŻ: Naukowcy pracują nad szczepionką przeciwko koronawirusowi

Koronawirus SARS-CoV-2: jak zapobiec zakażeniu

Światowa Organizacja Zdrowia opracowała metody zmniejszające ryzyko zakażenia koronawirusem SARS-CoV-2. Stosuje się również w przypadku zapobiegania innym chorobom przenoszonym drogą kropelkową, np. grypie sezonowej. 

  • Często myj ręce

Używając mydła i wody. Jeśli nie masz do nich dostępu, używaj płynów/żeli na bazie alkoholu (min. 60 proc.). Mycie rąk ww. metodami zabija wirusa, jeśli znajduje się on na rękach.

  • Zakryj usta i nos podczas kaszlu i kichania

można to zrobić zgiętym łokciem lub chusteczką. W tym ostatnim przypadku natychmiast wyrzuć chusteczkę do zamkniętego kosza i umyj ręce, używając mydła i wody. Jeśli nie masz do nich dostępu – płynów/żeli na bazie alkoholu (min. 60 proc.). Zakrycie ust i nosa podczas kaszlu i kichania zapobiega rozprzestrzenianiu się patogenów. Jeśli kichasz lub kaszlesz w dłonie, możesz zanieczyścić przedmioty lub dotykane osoby.

  • Zachowaj bezpieczną odległość

Zachowaj o najmniej 1 metr odległości między sobą a innymi ludźmi, szczególnie tymi, którzy kaszlą, kichają i mają gorączkę.

Gdy ktoś zarażony kaszle lub kicha, wydala pod ciśnieniem małe kropelki śliny i śluzu zawierające wirusa. Jeśli jesteś zbyt blisko, istnieje ryzyko, że możesz wdychać wirusa.

  • Unikaj dotykania oczu, nosa i ust

Dłonie dotykają wielu powierzchni, które mogą być skażone wirusem. Jeśli dotkniesz oczu, nosa lub ust zanieczyszczonymi rękami, możesz przenieść wirusa z powierzchni na siebie.

WARTO WIEDZIEĆ: Jakie środki niszczą koronawirusy

Czy maseczka chroni przed koronawirusem

Światowa Organizacja Zdrowia nie zaleca używania masek na twarz przez osoby zdrowe w celu zapobiegnięcia zakażenia koronawirusem SARS-CoV-2.

WHO zaleca stosowanie maseczek tylko przez osoby:

  • u których wystąpiły objawy ze strony układu oddechowego (kaszel lub kichanie)
  • u których podejrzewa się infekcję SARS-CoV-2, przebiegającą z łagodnymi objawami
  • które opiekują się osobą z podejrzeniem infekcji SARS-CoV-2, np. pracownicy służby zdrowia

Po zdjęciu maseczka powinna być natychmiast wyrzucona do zamkniętego pojemnika. Następnie należy umyć ręce (wodą z mydłem lub płynem na bazie alkoholu).

Jednocześnie WHO podkreśla, że noszenie maseczki zasłaniającej usta i nos może pomóc ograniczyć rozprzestrzenianie się niektórych chorób układu oddechowego. Jednak stosowanie samej maseczki nie gwarantuje powstrzymania infekcji i powinno być połączone ze stosowaniem innych, wyżej wymienionych środków zapobiegawczych.

CZYTAJ TAKŻE: Eksperci PAN: maseczki ani suplementy diety "wzmacniające odporność" nie ochronią przed koronawirusem

Koronawirus SARS-Cov-2: środki ochrony dla osób, które przebywają lub ostatnio odwiedzały (w ciągu ostatnich 14 dni) obszary, na których rozprzestrzenia się COVID-19

Osoby, które w ciągu ostatnich 14 dni były w północnych Włoszech, Chinach, Korei Południowej, Iranie, Japonii, Tajlandii, Wietnamie, Singapurze lub Tajwanie, i nie zaobserwowały u siebie objawów, powinny postępować zgodnie ze wskazówkami przedstawionymi powyżej.

Jeśli zaobserwowały u siebie objawy, takie jak: gorączka, kaszel, duszność i problemy z oddychaniem, powinny:

  • bezzwłocznie powiadomić telefonicznie stację sanitarno-epidemiologiczną

lub

  • zgłoś się bezpośrednio do oddziału zakaźnego lub oddziału obserwacyjno-zakaźnego, gdzie określony zostanie dalszy tryb postępowania medycznego.

CZYTAJ TEŻ: MZ apeluje: Byłeś w Chinach i źle się czujesz? Zgłoś się na oddział zakaźny

Koronawirus a imprezy masowe

W wyniku ustaleń po posiedzeniu Rządowego Zespołu Zarządzania Kryzysowego pod przewodnictwem Pana Premiera Mateusza Morawieckiego w dniu 8 marca 2020 roku, po dokonaniu analizy sytuacji epidemiologicznej związanej z rozprzestrzenianiem się koronawirusa SARS-CoV-2, Główny Inspektor Sanitarny rekomenduje odwołanie wszystkich imprez masowych powyżej 1000 osób, organizowanych w pomieszczeniach zamkniętych.

CZYTAJ TEŻ: GIS: zalecam odwołanie imprez masowych w zamkniętych pomieszczeniach

800 190 590 to numer infolinii Narodowego Funduszu Zdrowia dotyczącej postępowania w sytuacji podejrzenia zakażenia koronawirusem.

Co musisz wiedzieć o koronawirusie?

Źródło: Youtube.com/Ministerstwo Zdrowia

Bibliografia:

1. Pyrć K., Ludzkie koronawirusy, "Postępy Nauk Medycznych" 2015, t. XXVIII, nr 4B

2. WHO, Coronavirus disease (COVID-19) outbreak [Dostęp: 04.03.2020 r., https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019]

3. Aerosol and surface stability of HCoV-19 (SARS-CoV-2) compared to SARS-CoV-1 [Dostęp: 13.03.2020 r., https://www.medrxiv.org/content/10.1101/2020.03.09.20033217v2]

4. GIS, Koronawirus – co musisz wiedzieć? [Dostęp: 04.03.2020 r. https://www.gov.pl/web/zdrowie/co-musisz-wiedziec-o-koronawirusie]

5. Xiao F., Tang M., Zheng X., Liu Y., Li X., Shan H., Evidence for gastrointestinal infection of SARS-CoV-2, "Gastroenterology" 2020, nr 2. 

6. PAN, Koronawirus SARS-CoV-2 i choroba COVID-19. Co musisz wiedzieć? [Dostępność 04.03.2020 r. https://informacje.pan.pl/index.php/informacje/materialy-dla-prasy/2905-koronawirus-sars-cov-2-i-choroba-covid-19-co-musisz-wiedziec?fbclid=IwAR2t4blHfI-65Vy_LwL9l7mbYYU3SnMpRlXnruCHLv01VlgJIwl5PAYh-mE]

7. Wang M., Cao R., Zhang L., Yang X., Liu J., Xu M., Shi Z., Hu Z., Zhong W., Xiao G., Remdesivir and chloroquine effectively inhibit the recently emerged novel coronavirus (2019-nCoV) in vitro, "Cell Research" 2020, nr 2

8. Piotr Doczekalski, Wrocław, Pacjenci zakażeni koronawirusem będą leczeni lekami m.in. na HIV i malarię, PAP

9. Andrzej Borowiak, Tajlandia: obiecujące wyniki leczenia koronawirusa lekami na HIV i grypę, PAP 

PRZECZYTAJ TAKŻE: Koronawirus SARS-CoV-2: jaka jest liczba zakażonych i ofiar śmiertelnych

Źródło: Puls Medycyny

Podpis: Monika Majewska

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.