Rachunek cash flow - co to jest? Przepływy środków pieniężnych

Tworzenie sprawozdania finansowego to skomplikowany obowiązek, który daje jednak bardzo dużo informacji na temat kondycji firmy. Szczegółowych danych o jej finansach dostarcza rachunek cash flow.

Designed by snowing / Freepik

Sprawozdanie z przepływów pieniężnych to podstawowy element sprawozdania finansowego, pozwalający bardzo skutecznie ocenić bieżący stan i potencjał konkretnego podmiotu. Gwarantuje wyższą transparentność od bilansu oraz rachunku zysków i strat oraz pozwala na jasne określenie przepływów pieniędzy, uwzględniając ich źródła oraz cele finansowania. Warto dowiedzieć się, kto jest zobligowany do stworzenia sprawozdania z przepływów pieniężnych cash flow, i jak podejść do tego zadania. Jest to ważny wymóg prawny, którego nie można zlekceważyć, a zarazem bezcenna informacja dla inwestorów oraz innych instytucji zainteresowanych udzieleniem podmiotowi swoich środków.

Sprawdź program warsztatu "Finanse dla Zarządów", 7 lipca 2020, Warszawa >>

Przepływy pieniężne cash flow – kto jest zobowiązany?

Sprawozdanie z przepływów pieniężnych (cash flow), obok bilansu i rachunku zysków i strat, jest podstawowym elementem sprawozdania finansowego, do którego sporządzenia są zobligowane jednostki, których sprawozdania finansowe podlegają badaniu. Zgodnie z art. 64 ust. 1 Ustawy o rachunkowości z dnia 29 września 1994 r. są to m.in.

  • Grupy kapitałowe.
  • Banki krajowe, oddziały instytucji kredytowych, oddziały banków zagranicznych.
  • Zakłady ubezpieczeń, zakłady reasekuracji.
  • Spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe.
  • Jednostki działające na podstawie przepisów o obrocie papierami wartościowymi oraz przepisów o funduszach inwestycyjnych (z wyjątkiem funduszu inwestycyjnego otwartego oraz specjalistycznego funduszu inwestycyjnego otwartego).
  • Krajowe instytucje płatnicze i pieniądza elektronicznego.
  • Spółki akcyjne z wyłączeniem spółek będących na dzień bilansowy w organizacji.
  • Jednostki, które w poprzednim roku obrotowym spełniły dwa z podanych warunków: średnioroczne zatrudnienie w przeliczeniu na pełne etaty wyniosło co najmniej 50 osób, suma aktywów bilansu na koniec roku wynosiła równowartość co najmniej 2 500 000 euro, przychody netto ze sprzedaży towarów i usług oraz operacji finansowych wyniosły co najmniej równowartość 5 000 000 euro.
  • Spółki przejmujące i spółki nowo związane.

Jak widać, do stworzenia sprawozdania z przepływów pieniężnych zobowiązanych jest wiele podmiotów, nie tylko tych operujących na rynku finansowym. Osoby zajmujące się finansami powinny więc skrupulatnie przygotować się do stworzenia tego dokumentu.

Cash flow – co to jest i z czego się składa?

Struktura cash flow została dokładnie opisana w tekście Ustawy o rachunkowości. W sprawozdaniu z przepływów pieniężnych ujmuje się wszystkie przepływy pieniężne, dzieląc je na trzy grupy:

  • Przepływy pieniężne z działalności operacyjnej: wpływy, czyli sprzedaż i inne wpływy z działalności operacyjnej, a także wydatki z tytułu dostawy i usług, wynagrodzenia netto, wydatki w celach ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych oraz innych świadczeń, podatków i opłat o charakterze publicznoprawnym, a także inne wydatki operacyjne. 
  • Przepływy pieniężne z działalności inwestycyjnej: w tym wpływy z tytułu zbycia wartości niematerialnych i prawnych oraz rzeczowych aktywów trwałych, zbycie inwestycji w nieruchomości oraz wartości niematerialne i prawne, zbycie aktywów finansowych, a także wydatki z tego tytułu.
  • Przepływy środków pieniężnych z działalności finansowej: w tym wpływy netto z wydania udziałów i innych instrumentów kapitałowych, kredyty i pożyczki, emisja dłużnych papierów wartościowych. Wydatki związane z nabycie udziałów własnych, dywidend i innych wypłat na rzecz właścicieli, spłaty kredytów i pożyczek, wykup dłużnych papierów wartościowych i innych zobowiązań finansowych i odsetek.

Tworząc sprawozdanie z przepływów pieniężnych, w każdej sekcji należy również podliczyć przepływy środków pieniężnych netto, a następnie zsumować wartości. Ustawa zakłada przy tym konieczność wskazania bilansowej zmiany stanu środków pieniężnych oraz stanu na początek i koniec okresu rozliczeniowego.

Dwie metody

Istnieją dwa sposoby stworzenia sprawozdania z przepływów pieniężnych. W metodzie bezpośredniej przepływy z działalności operacyjnej przedstawione są poprzez wskazanie poszczególnych grup wpływów i wydatków. W metodzie pośredniej najważniejszy jest natomiast zysk (lub strata) netto, oraz korekty z tytułu działalności operacyjnej i obrotowej. Przepływy pieniężne netto wylicza się natomiast w obu przypadkach tak samo, odejmując wydatki od wpływów. Bez wątpienia tworzenie sprawozdania z przepływów pieniężnych wymaga pewnej praktyki oraz wiedzy teoretycznej. Warto więc rozważyć udział w konferencjach i szkoleniach, pozwalających na rozwinięcie tych kompetencji. Jedna z konferencji, która w najbliższym czasie rozwinie m. in. temat związany z cash flow jest warsztat "Finanse dla Zarządów", który odbędzie się 7 lipca w Warszawie.

Co daje analiza przepływów środków pieniężnych?

Przepływy pieniężne cash flow umożliwiają przede wszystkim szybką ocenę stanu jednostki oraz stwierdzenie, na jakim etapie rozwoju się znajduje. Pomocna może okazać się analiza przepływów środków pieniężnych w trzech wymienionych grupach: na jej podstawie można określić, czy firma rozwija się w prawidłowy sposób, czy realizuje inwestycje lub przygotowuje się do nich, lub czy nie zagrażają jej problemy związane z brakiem płynności finansowej, a nawet bankructwem. To więc bezcenny dokument z punktu widzenia inwestorów oraz instytucji, które miałyby zaangażować w konkretny podmiot swoje środki finansowe. Sprawozdanie z przepływów pieniężnych jest również bezcenne dla kadr zarządzających, ponieważ umożliwiają dokładne prześledzenie źródeł i celów finansowania, a co za tym idzie również zdobycie pogłębionej wiedzy na temat kondycji finansowej podmiotu.

Autor: Paweł Łaniewski