Kompleksowa opieka nad chorymi z owrzodzeniami goleni

Marta Koton-Czarnecka
opublikowano: 21-10-2009, 00:00

Pacjenci z Opolszczyzny cierpiący na przewlekłe owrzodzenia kończyn dolnych mogą liczyć na leczenie zgodne z najwyższymi europejskimi standardami. W Szpitalu Wojewódzkim w Opolu oraz Szpitalu Powiatowym w Strzelcach Opolskich wdrożono opracowany wraz ze specjalistami z European Wound Management Association program poprawy jakości leczenia tych chorych. Wysiłek lekarzy z obu placówek został doceniony przez jury konkursu Pulsu Medycyny na wybitnego innowatora w polskiej ochronie zdrowia - Złoty Skalpel 2008.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna
"Na początku Europejskie Towarzystwo Leczenia Ran (EWMA) zaprosiło nas do przeprowadzenia badania epidemiologicznego, które pozwoliłoby ustalić, ilu mamy pacjentów z ranami przewlekłymi kończyn dolnych - opowiada dr n. med. Grzegorz Krasowski z Oddziału Chirurgii Ogólnej Szpitala Wojewódzkiego w Opolu, kierownik projektu zgłoszonego do konkursu Złoty Skalpel 2008. - W tym celu zwróciliśmy się o dostarczenie nam informacji do wszystkich, którzy mogą mieć do czynienia z pacjentami z owrzodzeniami goleni. Asystenci z naszego oddziału, a także z Oddziału Chirurgii Szpitala Powiatowego w Strzelcach Opolskich zbierali dane bezpośrednio od lekarzy poz, poradni chirurgicznych i dermatologicznych, szpitalnych oddziałów chirurgii i dermatologii, pielęgniarek środowiskowych i zakładów opiekuńczo-leczniczych".

Zebrane dane poddano analizie statystycznej. Okazało się, że w Opolu owrzodzenia goleni trwające dłużej niż 6 tygodni występują z częstością 1,49 na 1000 osób, częściej dotyczą kobiet niż mężczyzn (1,74 vs 1,22/1000 osób), a powszechność ich występowania rośnie gwałtownie wraz z wiekiem.

Więcej niż połowę rozpoznanych owrzodzeń stanowiły tzw. owrzodzenia żylne spowodowane przewlekłą niewydolnością żylną. Drugą co do częstości przyczyną ran przewlekłych kończyn dolnych jest miażdżyca i przewlekłe niedokrwienie obwodowe. Owrzodzenia goleni mogą być też wywołane neuropatią cukrzycową, kolagenozą, procesem nowotworowym lub innymi chorobami układowymi.
Implementacja wytycznych EWMA

Po zebraniu danych epidemiologicznych przyszła kolej na rozpoczęcie programu zmierzającego do poprawy opieki nad pacjentami z owrzodzeniami goleni. Kluczowym elementem było przeprowadzenie profesjonalnych szkoleń dla personelu bezpośrednio zajmującego się leczeniem ran. Przy współfinansowaniu przez EWMA zorganizowano cztery szkolenia, w których łącznie udział wzięło prawie 400 uczestników.

"Obecnie w naszych oddziałach chirurgicznych pacjenci z ranami przewlekłymi przyjmowani są głównie w trybie planowym na krótkotrwałe pobyty, w trakcie których oceniany jest charakter owrzodzenia i jego rozległość, przeprowadzane jest badanie dopplerowskie i posiewy mikrobiologiczne, a następnie wdrażane są standardy postępowania zgodne z zaleceniami EWMA. Po 3-4-dniowym pobycie w szpitalu pacjent jest wypisywany do domu lub innego miejsca stałego pobytu, gdzie pod opieką przeszkolonego przez nas personelu kontynuowane jest leczenie" - mówi dr Grzegorz Krasowski.

Aby zapewnić pacjentom jak najlepszą opiekę w miejscu ich przebywania, specjaliści z opolskiego szpitala nawiązali współpracę z Caritas Diecezji Opolskiej oraz BetaMed, które zajmują się chorymi po wypisaniu ich ze szpitala.

"Leczenie najczęściej występujących owrzodzeń żylnych polega przede wszystkim na leczeniu niewydolności żył powierzchniowych i likwidacji refluksu - mówi dr n. med. Jarosław Kalemba, kierownik projektu w Strzelcach Opolskich. - Metody wspomagające poprawiają gojenie się owrzodzenia, ale nie mają wpływu na przebieg choroby podstawowej".

Leczenie i edukacja

"W leczeniu owrzodzeń o etiologii niedokrwiennej najważniejsze jest przywrócenie prawidłowego przepływu krwi w naczyniach tętniczych podudzia i stopy. Ale sama rewaskularyzacja nie zawsze jest skuteczna, jej efekty nie są dostatecznie trwałe - dodaje lek. Robert Wajda z Oddziału Chirurgii Ogólnej Szpitala Wojewódzkiego w Opolu. - Po przywróceniu prawidłowego krążenia należy usunąć tkanki martwicze metodami chirurgicznymi, enzymatycznymi, mechanicznymi lub wykorzystującymi mechanizm autolizy".

Zgodnie z wytycznymi EWMA stosuje się nowoczesne opatrunki, które powinny ułatwiać utrzymanie odpowiedniej wilgotności, co sprzyja migracji komórek oraz odbudowie macierzy pozakomórkowej. Niezbędna jest kontrola mikrobiologiczna rany, a w razie potrzeby zastosowanie antybiotykoterapii.

Podczas pobytu w szpitalu, a także w czasie dalszego leczenia pacjent jest instruowany o konieczności modyfikacji czynników ryzyka owrzodzeń i zachęcany do prowadzenia bardziej aktywnego trybu życia.

Kolejnym etapem opolskiego programu będzie ponowne przeprowadzenie badania epidemiologicznego, które pozwoli na ocenienie uzyskanych rezultatów. Ale już teraz można śmiało powiedzieć, że dzięki wdrożeniu programu kompleksowej opieki nad pacjentami z ranami przewlekłymi kończyn dolnych skrócił się czas ich pobytu na oddziałach chirurgicznych, zmniejszyła się ilość stosowanych leków przeciwbólowych i antybiotyków, a tym samym obniżyły koszty leczenia.


Wyróżniony zespół

Program poprawy jakości leczenia przewlekłych owrzodzeń kończyn dolnych to projekt zespołowy, w którym uczestniczą:

- dr n. med. Grzegorz Krasowski, Oddział Chirurgii Ogólnej Szpitala Wojewódzkiego w Opolu, Politechnika Opolska, kierownik projektu,
- prof. dr hab. n. med. Zbigniew Rybak, dyrektor Centrum Klinicznego AM we Wrocławiu, koordynator projektu,
- dr n. med. Jarosław Kalemba, Oddział Chirurgii Szpitala Powiatowego w Strzelcach Opolskich, kierownik projektu w Strzelcach Opolskich,
- dr n. med. Janusz Pichurski, p.o. ordynatora Oddziału Chirurgii Ogólnej Szpitala Wojewódzkiego w Opolu, konsultant wojewódzki w dziedzinie chirurgii ogólnej,

pracownicy Oddziału Chirurgii Ogólnej Szpitala Wojewódzkiego w Opolu:
- lek. Robert Wajda, rezydent,
- lek. Wojciech Kornacki, rezydent,
- lek. Bogumiła Wasylenki, starszy asystent,
- Bożena Kęs, sekretarka oddziału, sekretarz projektu,
- Renata Wilk, pielęgniarka dyplomowana,
- Agata Olejnik, pielęgniarka dyplomowana,
- Mirosława Kisiel, pielęgniarka dyplomowana,
- Ewa Agrest, specjalistka z zakresu pielęgniarstwa chirurgicznego,
oraz
- Sabina Wiatkowska, pielęgniarka naczelna NZOZ Caritas Diecezji Opolskiej,
- Małgorzata Tesarz, pielęgniarka dyplomowana, koordynator ds. medycznych, w NZOZ Centrum Medyczne BetaMed.

Źródło: Puls Medycyny

Podpis: Marta Koton-Czarnecka

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.