Kiedy warto stosować sartany u chorych na nadciśnienie tętnicze

  • Iwona Kazimierska
opublikowano: 05-09-2018, 00:33

Sartany, czyli antagoniści receptora angiotensyny II, stanowią obok inhibitorów konwertazy angiotensyny trzon terapii pacjentów z nadciśnieniem tętniczym (NT). Jednym z najlepiej przebadanych, a zarazem najczęściej w Polsce stosowanych sartanów jest walsartan.

SPIS TREŚCI

1. Wyjątkowo mała liczba działań niepożądanych sartanów

2. Sartany istotnie zmniejszają ryzyko sercowo-naczyniowe

3. Walsartan bardzo skuteczny już w monoterapii

4. Dlaczego w terapii NT warto stosować lek złożony

5. Korzystny wpływ sartanów na profil metaboliczny

6. Sartanami można cofnąć mikroalbuminurię

7. Sartany można stosować u pacjentów z zaburzeniami funkcji seksualnych

8. Co wynika z badań: zalety walsartanu

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna

Sartany zostały wprowadzone do użycia klinicznego w latach 90. ubiegłego wieku. Są rezultatem poszukiwań skuteczniejszej blokady układu RAA niż inhibitory ACE, potencjalnie pozbawionej działań niepożądanych. Antagoniści receptora angiotensyny łączą się z receptorami dla AT1, w związku z czym zostają one zablokowane dla połączenia z angiotensyną II. W efekcie nie może ona działać na tkanki, więc nie dochodzi do wzrostu ciśnienia tętniczego oraz uszkodzenia naczyń i serca.

Prof. Andrzej Januszewicz: Sartany są najlepiej tolerowane spośród wszystkich leków pierwszego wyboru stosowanych w terapii nadciśnienia tętniczego.
Zobacz więcej

Prof. Andrzej Januszewicz: Sartany są najlepiej tolerowane spośród wszystkich leków pierwszego wyboru stosowanych w terapii nadciśnienia tętniczego. Fot. Tomasz Pikuła

Wyjątkowo mała liczba działań niepożądanych sartanów

Leki z grupy antagonistów receptora angiotensyny II są zazwyczaj bardzo dobrze tolerowane przez pacjentów. Częstość zdarzeń niepożądanych w trakcie ich stosowania nie różni się na ogół od częstości obserwowanej u osób otrzymujących placebo.

„Duże i wielkie metaanalizy, które objęły nawet kilkaset tysięcy chorych na nadciśnienie tętnicze, w sposób jednoznaczny pokazały, że sartany są najlepiej tolerowane spośród wszystkich leków pierwszego wyboru stosowanych w terapii nadciśnienia tętniczego. Za nimi znajdują się inhibitory konwertazy, a dalej pozostałe leki stosowane u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym” – przypomina prof. dr hab. n. med. Andrzej Januszewicz, kierownik Kliniki Nadciśnienia Tętniczego Instytutu Kardiologii w Warszawie.

Dowodów na tolerancję sartanów przybywa. Wieloośrodkowe, międzynarodowe badanie VICTORY, prowadzone również w krajach naszego regionu (w Słowenii, Czechach, Chorwacji, na Ukrainie i w Rosji) pokazało, że ta klasa leków także w naszej szerokości geograficznej wykazuje wyjątkowo małą liczbę działań niepożądanych u pacjentów. W badaniu tym testowano preparaty walsartanu oraz walsartanu z hydrochlorotiazydem firmy Krka.

Sartany istotnie zmniejszają ryzyko sercowo-naczyniowe

„Nie ma wątpliwości – gdy porównamy leki hamujące układ renina-angiotensyna, a więc sartany, oraz inhibitory konwertazy z antagonistami wapnia czy diuretykami – że mają one najwięcej wskazań u chorego na nadciśnienie tętnicze – mówi prof. Januszewicz. – Przekładając to na praktykę, jest wiele sytuacji, w których choremu na nadciśnienie tętnicze zalecimy sartan ze względu na: choroby współistniejące, ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych, czynniki ryzyka czy wreszcie obecność już wykrytych wczesnych i późnych powikłań narządowych spowodowanych nadciśnieniem tętniczym”.

Bardzo duża metaanaliza z 2016 r., opublikowana w „Lancecie”, pokazała, że sartany dają znakomite efekty w zmniejszaniu ryzyka sercowo-naczyniowego u chorych na NT. To działanie jest szczególnie mocno wyrażone w przypadku ryzyka udaru mózgu i zdarzeń związanych z funkcjonowaniem nerek.

Walsartan bardzo skuteczny już w monoterapii

W ostatnim czasie za kluczową dla oszacowania ryzyka sercowo-naczyniowego u chorych na nadciśnienie tętnicze uważa się ocenę profilu ciśnienia w godzinach nocnych. Badanie VALUE (15,2 tys. pacjentów, powyżej 50 lat z NT, walsartan vs amlodypina, czas obserwacji 4 lata) pokazało, że walsartan bardzo korzystnie oddziałuje na nocny profil ciśnienia tętniczego – spowodował jego obniżenie i przywrócił dobowy rytm ciśnienia.

„Takie same korzyści wykazano w badaniu dotyczącym chorych z NT pierwszego stopnia i współistniejącym obturacyjnym bezdechem sennym (OBS), a wiadomo, że w tę chorobę wpisane jest nie tylko oporne nadciśnienie, ale również brak nocnego spadku ciśnienia. I wreszcie wspomniane już badanie VICTORY, w którym na początku oceniano skuteczność walsartanu w dwóch różnych dawkach w monoterapii i osiągnięto (jak na monoterapię) bardzo korzystny efekt obniżenia ciśnienia tętniczego. Przy większej dawce ponad 60 proc. pacjentów odpowiedziało na leczenie” – przypomina prof. Januszewicz.

Dlaczego w terapii NT warto stosować lek złożony

Dowiedziono, że preparaty złożone stosowane w nadciśnieniu tętniczym zwiększają o 21 proc. przestrzeganie zaleceń przez pacjentów, o 54 proc. wzrasta dzięki nim wytrwałość terapeutyczna, redukują ciśnienie o 41/31 mm Hg oraz działania niepożądane o 20 proc. Istniej wiele dowodów z badań klinicznych na to, że połączenie walsartanu z diuretykiem tiazydowym zmniejsza częstość zdarzeń sercowo-naczyniowych. Tego typu skojarzenie jest o ponad 30 proc. skuteczniejsze niż gdy te dwa leki są kolejno wprowadzane u chorych z cięższą postacią NT.

Jedno z badań pokazuje, że im wyższa jest wyjściowa wartość ciśnienia tętniczego, tym wyższe jest jego docelowe obniżenie po zastosowaniu skojarzenia walsartanu z diuretykiem tiazydowym. „Jest to bardzo wyraźnie widoczne również w badaniu VICTORY, w którego drugiej części oceniano preparat złożony walsartanu i hydrochlorotiazydu, uzyskując przy większych dawkach efekt hipotensyjny u ponad 90 proc. chorych” – mówi prof. Januszewicz.

„Badanie VICTORY pokazało również, że lecząc pacjenta z nadciśnieniem tętniczym w stopniu łagodnym do umiarkowanego preparatem złożonym łączącym sartan z diuretykiem tiazydowym, zmniejsza się prędkość fali tętna, a więc bardzo istotny parametr, który wpływa na rozwój wielu powikłań narządowych” – dodaje prof. Januszewicz.

Korzystny wpływ sartanów na profil metaboliczny

Sartany, w tym walsartan, są wpisane do europejskich i polskich wytycznych postępowania jako leki pierwszego wyboru u chorych z zespołem metabolicznym. „Podstawą do tego było badanie NAVIGATOR, które prowadzono również w Polsce. W tym wieloośrodkowym, międzynarodowym programie wykazano, że walsartan zmniejszał istotnie stężenie glukozy, również po dwugodzinnym obciążeniu. Zmniejszał także częstość nowych przypadków cukrzycy u chorych na nadciśnienie tętnicze” – zauważa prof. Januszewicz.

Często pojawia się pytanie: czy połączenie walsartanu z hydrochlorotiazydem nie ma niekorzystnego wpływu metabolicznego związanego z diuretykiem tiazydowym?„Jedno z badań bardzo jasno pokazuje, że dodanie walsartanu do diuretyku tiazydowego niweluje potencjalnie niekorzystny wpływ na profil metaboliczny długotrwałej terapii nadciśnienia tętniczego” – wyjaśnia prof. Januszewicz.

Sartanami można cofnąć mikroalbuminurię

Nie ma wątpliwości, że u chorego na cukrzycę współistniejącą z NT sartany są lekami o jednym z najbardziej wyrażonych działań nefroprotekcyjnych.

Mikroalbuminuria jest jednym z najważniejszych czynników ryzyka zgonu z przyczyn sercowo-naczyniowych w obserwacji odległej u chorego na cukrzycę i nadciśnienie tętnicze. „Z badań wiadomo, że zastosowanie sartanu pozwala opóźnić pojawienie się mikroalbuminurii u chorego na cukrzycę z normoalbuminurią. Hamuje również progresję mikroalbuminurii do makroalbuminurii, a co więcej – pozwala cofnąć mikroalbuminurię do normoalbuminurii. Tak więc sartany, oddziałując na albuminurię, zmniejszają ryzyko sercowo-naczyniowe” – mówi prof. Januszewicz.

W badaniu MARVAL wśród pacjentów z cukrzycą typu 2 i mikroalbuminurią wydalanie albumin z moczem zmniejszyło się do 56 proc. wartości wyjściowej w grupie leczonej walsartanem i 92 proc. wartości wyjściowej w grupie leczonej amlodypiną. Liczba chorych, u których stwierdzono normalizację wydalania albumin z moczem w grupie leczonej walsartanem była większa niż w grupie leczonej amlodypiną (29 proc. vs 14,5 proc.).

Sartany można stosować u pacjentów z zaburzeniami funkcji seksualnych

„Mamy dowody na to, że walsartan ma neutralny wpływ na funkcje seksualne, a nawet w nieznacznym stopniu może je poprawiać. Preparat łączący walsartan z diuretykiem tiazydowym również nie upośledza funkcji seksualnych, choć diuretyki mogą to czynić. Dlatego sartany są wskazane jako leki pierwszego wyboru u mężczyzn chorych na nadciśnienie i zaburzenia funkcji seksualnych” – przypomina prof. Januszewicz.

Co wynika z badań: zalety walsartanu

Korzystny profil metaboliczny: tak
Prewencja cukrzycy: tak
Korzyści dla nerek: tak
Przywracanie fizjologicznego profilu dobowego RR: tak

Badania kliniczne: NAVIGATOR, VALUE, MARVAL DROP, VIVALDI, Val-Mets

Źródło: Puls Medycyny

Podpis: Iwona Kazimierska

Puls Medycyny
Kardiologia / Kiedy warto stosować sartany u chorych na nadciśnienie tętnicze
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.