Jest gotowy projekt ustawy o zawodzie psychologa. Tylko czy uda się go przyjąć?

opublikowano: 12-10-2021, 14:31

Za dwa dni do laski marszałkowskiej ma trafić gotowy i długo oczekiwany projekt ustawy o zawodzie psychologa. Nie był dotychczas konsultowany z klubem PiS. Czy zatem trafi do sejmowej zamrażarki? Jakie są dziś najpilniejsze oczekiwania środowiska psychologów?

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna
Z powodu braku nowelizacji ustawy o zawodzie psychologa nadal nie funkcjonuje samorząd zawodowy, brakuje też nadzoru nad prawem do wykonywania zawodu.
Fot. iStock

W publicznej dyskusji na temat zdrowia psychicznego - ostatnio dość gorącej dzięki informacjom o pogłębiającym się kryzysie psychiatrii dzieci i młodzieży - często nie do końca prawidłowo są rozróżniane zadania psychiatry, psychoterapeuty i psychologa. Jaka jest zatem rola tego ostatniego w szeroko pojętym systemie wsparcia zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży, uwzględniającym również placówki sektora edukacji? Czy zasadne są pewne legislacyjne rozwiązania, które mogłyby wzmocnić pozycję psychologa?

Nie każdy psychoterapeuta jest psychologiem

Społeczna wiedza i świadomość dotyczące zawodu psychologa nadal pozostawiają wiele do życzenia. Osoby spoza sektora opieki zdrowotnej często mają w trudności w ocenie kompetencji osób podających się za psychologów.

- Psycholog powinien posiadać ukończone studia magisterskie na kierunku psychologia. Po studiach może dalej się rozwijać, kończąc dodatkowe kursy i szkolenia w zakresie np. interwencji kryzysowej, psychoterapii, biegłego sądowego itd. Szczególnym podniesieniem kwalifikacji zawodowych jest zdobycie tytułu psychologa klinicznego w ramach czteroletniego szkolenia specjalizacyjnego. Finałem szkolenia jest egzamin w Centrum Egzaminów Medycznych, a więc specjalista psychologii klinicznej jest zawodem medycznym. (…) Do kompetencji psychologa zalicza się diagnoza, opiniowanie, orzekanie, udzielanie pomocy psychologicznej, działalność szkoleniowa czy naukowa - wyjaśniła Katarzyna Sarnicka, przewodnicząca Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Psychologów.

Z powodu braku nowelizacji ustawy o zawodzie psychologa nadal nie funkcjonuje samorząd zawodowy, brakuje też nadzoru nad prawem do wykonywania zawodu. Regulacje prawne w tym zakresie i w formie ustawy pochodzą w 2001 roku i są martwym prawem. W polskich realiach psychoterapeutą jest osoba z ukończonymi studiami wyższymi (najczęściej na kierunku humanistycznym, nie muszą to być studia psychologiczne) oraz ukończonym czteroletnim kursem psychoterapii (możliwa jest także oprócz tego realizacja specjalizacji z psychoterapii dzieci i młodzieży).

- Niestety, zawód psychoterapeuty nie jest prawnie uregulowany, nie ma swojej ustawy. Do kompetencji psychoterapeuty należy prowadzenie psychoterapii indywidualnej, rodzinnej i grupowej. Pracuje pod stałą superwizją - dodała Katarzyna Sarnicka.

Gdzie w systemie wsparcia zdrowia psychicznego ma swoje miejsce psycholog? W sektorze edukacji są oni zatrudniani w szkołach i poradniach psychologiczno-pedagogicznych - to właśnie oni często jako pierwsi stykają się z dzieckiem w kryzysie psychicznym. Psycholog może oczywiście być także zatrudniony w placówkach ochrony zdrowia, domach pomocy społecznej czy służbach mundurowych.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Reforma psychiatrii dzieci i młodzieży w dużym stopniu opiera się na psychologach

Ustawa o zawodzie psychologa trafi pod obrady Sejmu?

Ogólnopolski Związek Zawodowy Psychologów od momentu powstania jest organizacją żywo zainteresowaną kwestią uregulowania zawodu zaufania publicznego, jakim jest psycholog.

- W przypadku prac na nad nową ustawą o zawodzie psychologa staraliśmy się znaleźć złoty środek. Naszym celem było uregulowanie prawne zawodu w sposób minimalny niezbędny do zapewnienia bezpieczeństwa obywatelom oraz umożliwiający równy i niezakłócony rozwój zawodowy psychologom. Staraliśmy, aby zawód nie był „przeregulowany” i zamknięty, stąd proponowana ustawa nie zawiera zbyt wielu szczegółowych zapisów, aby nie tworzyć nadmiernej kontroli i nierównego dostępu do zawodu - wskazała Katarzyna Sarnicka.

Jej zdaniem, brak ustawy skutkuje m.in. niewystarczającą ochroną prawną dla psychologów i ich klientów. 12 października Agnieszka Dziemianowicz-Bąk, posłanka i przewodnicząca Parlamentarnego Zespołu ds. Ustawowego Uregulowania Zawodu Psychologa, przedstawiła nowy projekt ustawy o zawodzie, który był efektem szerokich konsultacji. Jak poinformowała Katarzyna Sarnicka, projekt ma zostać złożony do rozpatrzenia przez Sejm w ciągu dwóch kolejnych dni, gdzie będzie czekał na nadanie druku sejmowego. Obecny na posiedzeniu Grzegorz Napieralski zalecił autorom ustawy skonsultowanie projektu ze stroną rządzącą. Jego zdaniem urealniłoby to pozytywny finał prac legislacyjnych.

Psycholog w ochronie zdrowia

Wbrew przekonaniu niektórych psycholog w systemie opieki zdrowotnej nie jest zatrudniony wyłącznie na oddziałach psychiatrycznych, nie pracuje także wyłącznie z dziećmi i młodzieżą.

- Psychologowie pracują także w oddziałach somatycznych, przede wszystkim na oddziałach neurologicznych i neurochirurgicznych: i z pacjentami dorosłymi, i z dziećmi. Psycholog zajmuje się nie tylko wsparciem pacjentów w przebiegu nierzadko bardzo poważnych schorzeń, ale przede wszystkim diagnozą procesów poznawczych (których ubytki mogą być konsekwencją procesów chorobowych) oraz rehabilitacją np. po udarach lub w przebiegu stwardnienia rozsianego - wyjaśnił Aleksander Waś, podlaski konsultant w dziedzinie psychologii klinicznej.

Psychologia i psychiatria
Specjalistyczny newsletter przygotowywany przez ekspertów
ZAPISZ MNIE
×
Psychologia i psychiatria
Wysyłany raz w miesiącu
Specjalistyczny newsletter przygotowywany przez ekspertów
ZAPISZ MNIE
Administratorem Twoich danych osobowych będzie Bonnier Business (Polska). Klauzula informacyjna w pełnej wersji dostępna jest tutaj

Psycholog pracuje także z rodzinami chorych, zespołami pielęgniarskimi oraz prowadzą działalność edukacyjną. Jak zaznaczył ekspert, bardzo często wsparcie psychologiczne dostępne jest także na oddziałach onkologicznych, pediatrycznych, ginekologiczno-położniczych czy rehabilitacyjnych.

- Jaka jest rola psychologa na oddziałach psychiatrycznych? To przede wszystkim diagnoza, bez której często niemożliwe jest postawienie rozpoznania psychiatrycznego i wdrożenie leczenia oraz dalsza ścieżka pacjenta obejmująca np. oddział dzienny lub poradnię - powiedział Aleksander Waś.

Finansowanie usług z zakresu psychologii najlepiej doprecyzowane jest w obszarze psychiatrii. Niestety, nadal na oddziałach somatycznych takiego wyodrębnionego finansowania usług psychologa nie ma, choć na części z nich istnieje obowiązek zapewnienia pacjentom wsparcia psychologicznego.

- Z pewnością w tym zakresie potrzebna jest zmiana, aby podnieść jakość i dostępność usług psychologicznych na oddziałach somatycznych, np. pediatrycznych i pozostałych. Jeśli chodzi o finansowanie usług psychologa (np. psychoterapii lub diagnozy) w psychiatrii, jest dziś ono zapewnione na zbyt niskim poziomie, co niekorzystnie odbija się na dostępności - dodał ekspert.

Jego zdaniem poprawie dostępności służyłoby wprowadzenie wymogu zatrudniania psychologów oraz idące za tym odpowiednie finansowanie - mogłoby to skłonić szczególnie psychologów klinicznych do powrotu do systemu finansowanego ze środków publicznych. Bolączką pozostają również braki infrastrukturalne (np. brak pomieszczenia umożliwiającego swobodną i dyskretną rozmowę z pacjentem) oraz pieniędzy na materiały służące np. w procesie diagnozy psychologicznej. Skorzystanie z psychologicznego wsparcia z pewnością umożliwiłoby szerszej populacji zniesienie wymogu skierowań - tak właśnie było w warunkach pandemii COVID-19. Zdaniem eksperta, lepsze finansowanie poprawiłoby także jakość świadczonych przez psychologów usług, którzy dziś większą część kosztów związanych z odbyciem kursów lub szkoleń pokrywają z własnej kieszeni. Co więcej, jakość podniosłoby także upowszechnienie instytucji superwizji.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Psycholog: kryzys psychiczny wymaga szybkiego działania. Zwlekanie grozi trwałą szkodą na zdrowiu

W poszukiwaniu psychologów klinicznych

Jak zaznaczył Aleksander Waś, psychologowie kliniczni są dostępni, ale polski system ochrony zdrowia nie wykorzystuje tego potencjału. Zgodnie z danymi, które przytoczył ekspert w latach 2017-2020 tytuł specjalisty psychologii klinicznej zdobyło 426 osób. Od 2010 r. specjalizacje z psychologii klinicznej są prowadzone bez przeszkód, obecnie wolnych miejsc jest 1202.

- W pierwotnych założeniach reformy psychiatrii dzieci i młodzieży uwzględniono wymóg zatrudnienia psychologów klinicznych na pierwszym poziomie referencyjnych systemu opieki psychiatrycznych. Wymóg ten później został zniesiony. W tej chwili psycholog kliniczny musi być zatrudniony tylko w placówkach trzeciego poziomu (oddziale całodobowym i poradni przy nim funkcjonującej). W placówkach drugiego poziomu może to być albo psycholog kliniczny, albo psycholog z minimum dwuletnim stażem pracy z dziećmi i młodzieżą. Zrównano tym samym usługi realizowane przez psychologa klinicznego i psychologa nie posiadającego takich kwalifikacji zaznaczył Aleksander Waś.

Wśród postulatów zgłaszanych przez środowisko znalazło się również m.in. skrócenie psychologom klinicznym ścieżki szkoleniowej w obszarze psychoterapii, poszerzenie oferty kursów CMKP oraz umożliwienie neuropsychologom kierowanie pacjentów na konsultacje neurologiczne. Zgłoszono także propozycję umożliwienia psychologom wystawiania recept na niektóre leki i posługiwanie się przy diagnozie klasyfikacją chorób ICD-10.

Powstanie projektu ustawy o zawodzie psychologa i samorządu zawodowego to z pewnością krok naprzód w kierunku umocowania prawnego tej profesji. Obecni na posiedzeniu przedstawiciele opozycyjnych klubów zwrócili jednak uwagę, że autorzy i inicjatorzy prac nad projektem nie skonsultowali jego treści z rządzącym klubem Prawa i Sprawiedliwości - mimo że ma on trafić do laski marszałkowskiej w najbliższych dniach. Zdaniem opozycyjnych posłów w realiach polskiego Sejmu może to skutkować tym, że projekt zostanie przedmiotem politycznej gry, a w efekcie trafi do sejmowej zamrażarki i nigdy nie zostanie przyjęty.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Opieka psychiatryczna i psychologiczna dla dzieci: potrzeby i dostępność po pandemii

Diagnoza psychologiczna może stanowić uzupełnienie całości procesu diagnostycznego zaburzeń psychicznych

Na podstawie posiedzenia Parlamentarnego Zespołu ds. Zdrowia Psychicznego Dzieci i Młodzieży, które odbyło się 12 października.

Źródło: Puls Medycyny

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.