Zespół kruchości: jak go skutecznie leczyć i mu zapobiegać?

Emilia Grzela
opublikowano: 14-11-2019, 11:50

8 listopada br. w Narodowym Instytucie Geriatrii, Reumatologii i Rehabilitacji w Warszawie (NIGRiR) odbyła się konferencja "Zespół kruchości (frailty syndrome) - czy można mu zapobiegać?", podczas której zaprezentowano zagadnienia dotyczące efektywnego podejścia w zapobieganiu zespołowi kruchości oraz wyniki projektu JA ADVANTAGE. („Managing Frailty. A comprehensive approach to promote a disability-free advanced age in Europe: the ADVANTAGE initiative”. Wspólne działanie dotyczące zapobiegania zespołowi kruchości. Kompleksowe podejście w zakresie promowania życia w zaawansowanym wieku bez niepełnosprawności w Europie: Inicjatywa ADVANTAGE). Projekt ten realizują 22 kraje Unii Europejskiej i 35 instytucji, w tym NIGRiR.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna

Jako prelegentów do przedstawienia zagadnień związanych z zespołem kruchości – określanym również jako zespół słabości – zaproszono grono ekspertów związanych z sektorem zdrowia i pomocy społecznej oraz specjalistów z różnorodnych dziedzin medycyny: geriatrii, zdrowia publicznego, pielęgniarstwa geriatrycznego, fizjoterapii czy dietetyki.

Dr n. med. Marek Tombarkiewicz
Wyświetl galerię [1/31]

Dr n. med. Marek Tombarkiewicz Tomasz Pikuła

„Dzisiejsza konferencja wieńczy pracę Narodowego Instytutu Geriatrii, Reumatologii i Rehabilitacji na krajowym szczeblu w ramach projektu JA ADVANTAGE. (…) Wyzwania stojące przed polską geriatrią, także te związane z zespołem kruchości, będą narastały, ale coraz większą uwagę poświęcają im decydenci” – mówił podczas otwarcia konferencji dr n. med. Marek Tombarkiewicz, dyrektor NIGRiR.

Dodał także, że widzi w przedstawionej jakiś czas temu koncepcji „Centra Zdrowia 75 plus" szansę na rozwiązanie wielu problemów, z którymi boryka się dziś krajowy system ochrony zdrowia w kontekście opieki nad seniorami.

Stan polskiej geriatrii

Aktualne dane zaprezentowane przez prof. dr. hab. n. med. Tomasza Kostkę z  Uniwersytetu Medycznego w Łodzi wskazują, że 48 jednostek jest uprawnionych do prowadzenia szkolenia specjalizacyjnego w zakresie geriatrii – daje to 284 miejsca specjalizacyjne. Liczba lekarzy, którzy na dziś mają tytuł specjalisty w tej dziedzinie, wynosi 427 (417 jest aktywnych zawodowo, jak wynika z informacji Naczelnej Izby Lekarskiej). Należy tu jednak zaznaczyć, że jedynie połowa z nich pracuje w swojej specjalności, reszta funkcjonuje zawodowo jako np. kardiolodzy czy diabetolodzy. Liczba łóżek dla pacjentów geriatrycznych, jakimi dysponuje polski system opieki zdrowotnej, to około 900, co stawia nas poniżej europejskiej średniej. Narodowy Fundusz Zdrowia na geriatrę przekazuje zaledwie jedną tysięczną swoich środków.

„Wszystko to determinuje niską dostępność świadczeń i powoduje, że starszy pacjent jest często hospitalizowany na innym oddziale niż geriatryczny. (…) Musimy pamiętać, że u pacjenta geriatrycznego nie można leczyć każdej z jego chorób osobno, w różnych placówkach i pod nadzorem różnych specjalistów. To jest właśnie rola dla geriatrów. Aby sprostać narastającym wyzwaniom, już teraz powinno być w Polsce 3 tysiące geriatrów, natomiast w najbliższych latach ponad 4 tysiące” – zwrócił uwagę prof. Kostka.

Doświadczenia innych państw, choćby USA, pokazują wiele korzyści z efektywnej opieki nad seniorami. To między innymi zmniejszone ryzyko śmierci, poprawa rokowania, mniej ponownych hospitalizacji, niższe koszty systemowe i duże prawdopodobieństwo zachowania samodzielności.

Zespół kruchości – wyzwanie dla pacjentów i systemu

Zgodnie z przyjętą przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) definicją, zespół kruchości (słabości) jest postępującym, związanym z wiekiem ograniczeniem funkcji układów fizjologicznych, które powoduje zmniejszenie rezerw organizmu, co skutkuje nadmierną podatnością na stresory i zwiększa ryzyko szeregu niekorzystnych skutków zdrowotnych” (WHO, 2015). 

Jakie objawy charakteryzują to schorzenie? To między innymi:

  • zmniejszona rezerwa fizjologiczna; 
  • osłabiona aktywność fizyczna, niedożywienie, utrata sprawności umysłowej, podatność na urazy układu ruchu;
  • aktywacja procesów zapalnych;
  • zaburzenia katabolizmu białek;
  • dysregulacja neuroendokrynna.

„Chorzy na zespół kruchości są bardziej podatni na wszelkie czynniki stresogenne, takie jak infekcja, wychłodzenie i obciąża ich wysokie ryzyko różnych chorób i dolegliwości. (…) Jeśli chory ma zespół kruchości, to nawet pozornie niegroźne schorzenie może skutkować znaczącym pogorszeniem sprawności” – podkreślił prof. dr hab. n. med. Tomasz Targowski, kierownik Kliniki i Polikliniki Geriatrii NIGRiR.

Co powinno być więc priorytetem w zapobieganiu zespołowi kruchości oraz postępowaniu z tą grupą pacjentów? 

„W ramach projektu JA ADVANTAGE sformułowaliśmy trzy główne obszary aktywności: ustalenie wspólnej definicji zespołu słabości, opracowanie metodologii i narzędzi służących do oceny osób z zespołem kruchości oraz przyjęcie jednolitych rozwiązań profilaktycznych w ramach systemów opieki zdrowotnej i społecznej. (…) Będą one finalnie udostępnione w formie dokumentu 'Promoting healthy ageing through a frailty prevention approach’" – podsumowała dr Ewa Kądalska z Kliniki i Polikliniki Geriatrii NIGRiR.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Centra zdrowia 75 plus — nowy sposób na demograficzne tsunami

Źródło: Puls Medycyny

Podpis: Emilia Grzela

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.