Jak prawidłowo wystawiać recepty

Sławomir Molęda, partner w Kancelarii Kondrat i Partnerzy
05-04-2017, 00:00

Jakie dane powinny być zamieszczone na recepcie w zależności od tego, jaki lekarz ją wystawia i gdzie pracuje? Jak powinna wyglądać pieczątka lekarza i czy musi być – może wystarczy nadruk na recepcie i podpis? Jaka dokumentacja medyczna jest wymagana w zależności od rodzaju recepty? Czy można wypisać recepty pacjentowi, gdy zgłasza się po nie ktoś z rodziny? Czy lekarz praktykujący po 75. roku życia może sobie wystawić receptę z symbolem „S”?

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna

Miejsce zatrudnienia lekarza oraz to, czy wystawia receptę na refundowane produkty lecznicze w ramach swojej praktyki, czy też poza nią, determinują dane, jakie powinien zamieścić w rubryce „Świadczeniodawca”, oraz numer identyfikujący receptę. 

Sławomir Molęda, partner w Kancelarii Kondrat i Partnerzy
Zobacz więcej

Sławomir Molęda, partner w Kancelarii Kondrat i Partnerzy

Świadczeniodawcą jest podmiot wykonujący działalność leczniczą, czyli podmiot leczniczy (np. przychodnia), który zatrudnia lekarza, albo jego praktyka zawodowa. Dane świadczeniodawcy to nazwa (firma), adres, numer telefonu i numer REGON. Trzeba pamiętać, by odpowiadały one danym, pod jakimi został zawarty kontrakt z NFZ bądź uzyskano uprawnienie do pobierania numerów identyfikujących recepty. Numery te są przydzielane lekarzowi jako zakresy liczb przez podmiot, który go zatrudnia, bądź przez oddział wojewódzki funduszu. Lekarz, który jest zatrudniony w kilku podmiotach lub łączy zatrudnienie z praktyką, powinien zwracać baczną uwagę na to, by nie pomylić numerów lub druków recept. 

Recepta drukowana czy odręcznie wypisana?

Lekarz, który przy użyciu komputera drukuje receptę na produkty refundowane, powinien pamiętać o przypisaniu numeru recepty właściwemu świadczeniodawcy. Jeżeli przyjmuje pacjenta w ramach zatrudnienia w podmiocie posiadającym kontrakt z NFZ, to właściwy jest ten podmiot, który przydzielił mu dany zakres numerów. Jeżeli przyjmuje w ramach własnej działalności bądź zatrudnienia w podmiocie nieposiadającym kontraktu z NFZ, to powinien posłużyć się zakresem liczb przydzielonych mu bezpośrednio przez NFZ. 

Lekarz, który odręcznie wystawia receptę na leki refundowane, powinien posłużyć się drukiem zawierającym trzy kody kreskowe, które przedstawiają numer REGON świadczeniodawcy, numer identyfikujący receptę oraz numer prawa wykonywania zawodu. Obecność tych kodów personalizuje druk, tzn. sprawia, że nie może on zostać wykorzystany nie tylko przez innego lekarza, ale również przez tego samego lekarza u innego świadczeniodawcy. Lekarz nie może więc wykorzystać spersonalizowanych druków, jakie otrzymał w przychodni, do wystawiania recept pod firmą swojej praktyki, bo nastąpi niezgodność numerów REGON i przydzielonych numerów recept. Nie może również przekazać ich koledze zatrudnionemu w tej samej przychodni, bo nastąpi niezgodność numerów prawa wykonywania zawodu. By uniknąć pomyłek, najlepiej zamówić nadruk danych świadczeniodawcy i danych lekarza wraz z kodami. Takie nadruki mogą zastąpić pieczęć firmową świadczeniodawcy i pieczęć imienną lekarza. 

Zwracam uwagę, że danych świadczeniodawcy i lekarza nie wolno na recepcie wpisywać odręcznie. Muszą być nanoszone za pomocą nadruku lub pieczątki, ewentualnie naklejki.

Prawo farmaceutyczne ponad rozporządzeniem

Powyższe problemy nie dotyczą recept niepodlegających refundacji, które nie muszą zawierać kodów kreskowych ani numeru identyfikującego receptę (poza receptą na lek Rpw). Zgodnie z przepisami rozporządzenia z 2012 r., recepty pełnopłatne nie muszą także podawać danych świadczeniodawcy. Jednak nowe przepisy o wystawianiu recept, dodane do Prawa farmaceutycznego, nakazują podawanie danych świadczeniodawcy (podmiotu, w którym wystawiono receptę) w każdym przypadku.

Przepisy te nakazują ponadto podawanie kodu pocztowego w adresie świadczeniodawcy, jak również dodatkowych danych na pieczątce lekarza: jego kwalifikacji zawodowych (specjalizacji) i numeru telefonu. Zgodnie z komunikatem Ministerstwa Zdrowia, dane te mogą, lecz nie muszą być zamieszczane na receptach do czasu wejścia w życie przepisów wykonawczych, które mają zostać wydane na podstawie Prawa farmaceutycznego. Istotnie, do tego czasu rozporządzenie z 2012 r. zachowuje moc, nie dłużej jednak niż do 1 stycznia 2018 r. O tym terminie ministerstwo nie wspomniało, co może wskazywać na ewentualność jego przedłużenia. 

To, że dotychczasowe rozporządzenie zachowuje moc, nie oznacza jednak, że nabiera mocy zawieszenia przepisów aktu wyższego rzędu, czyli ustawy, jaką jest Prawo farmaceutyczne. Warto w tym miejscu podkreślić, że Ministerstwo Zdrowia nie jest organem uprawnionym do urzędowej wykładni obowiązującego prawa, może się więc okazać, że w razie sporu sąd odrzuci ministerialny pogląd. Ustawa o zawodach lekarza i lekarza dentysty w obowiązującym brzmieniu jednoznacznie stanowi, iż lekarz wystawia recepty na zasadach określonych w Prawie farmaceutycznym. Rozporządzenie może regulować szczegóły, lecz nie może anulować ustawowych zasad, które określiły dane wymagane na receptach. W związku z tym uważam, że należy jak najszybciej dostosować pieczątki imienne lekarzy do wymogów określonych przez Prawo farmaceutyczne.

Adnotacje o przepisanych lekach w dokumentacji pacjenta

Wystawienie recepty jest częścią procesu leczniczego i jako takie powinno znaleźć odzwierciedlenie w dokumentacji indywidualnej pacjenta. Adnotacje o przepisanych produktach wraz z dawkowaniem wpisuje się do historii zdrowia i choroby pacjenta w części dotyczącej porad ambulatoryjnych lub wizyt domowych obok: daty wizyty, danych z wywiadu i badania, rozpoznania, informacji o zleconych badaniach diagnostycznych i ich wynikach wraz z opisem itp. 

Warto pamiętać, iż wypisanie recepty na produkt refundowany, która nie zostanie uzasadniona udokumentowanymi względami medycznymi, uprawnia NFZ do żądania zwrotu kwoty refundacji. Dotyczy to również recept zaocznych. Można je wprawdzie wystawiać pod nieobecność pacjenta, lecz musi być to uzasadnione jego stanem zdrowia odzwierciedlonym w dokumentacji medycznej. A zatem kontynuacja farmakoterapii musi wynikać z wcześniejszych wpisów w dokumentacji. Poza tym dokumentacja recepty zaocznej powinna zawierać upoważnienie określonej osoby do odbioru recept albo oświadczenie pacjenta, że recepty może odbierać każda osoba, która się po nie zgłosi. Upoważnienie nie jest konieczne dla przedstawicieli ustawowych pacjenta, czyli rodziców małoletnich dzieci bądź opiekunów prawnych dzieci lub osób ubezwłasnowolnionych. W dokumentacji pacjenta należy odnotować wystawienie recepty zaocznej oraz informację o osobie, której receptę przekazano.

Zasady wystawiania recept dla siebie, rodziny i seniorów

Odrębne zasady obowiązują dla recept pro auctore lub pro familiae. Lekarz wystawiający recepty dla siebie lub rodziny powinien prowadzić dokumentację zbiorczą w formie wykazu zawierającego:

  1. numer kolejny wpisu;
  2. datę wystawienia recepty;
  3. imię i nazwisko pacjenta;
  4. rozpoznanie choroby, problemu zdrowotnego lub urazu;
  5. nazwę, postać, dawkę, ilość i sposób dawkowania przepisanego produktu.

Jeżeli imię i nazwisko nie wystarczą do ustalenia tożsamości pacjenta, to należy je uzupełnić o datę urodzenia lub numer PESEL. Wykaz może być prowadzony dla wszystkich pacjentów razem albo odrębnie dla każdego z nich. W tym drugim przypadku, gdy dane z pkt 3-5 nie ulegają zmianie, kolejne wpisy można zastąpić adnotacją o kontynuacji leczenia. 

Receptę na bezpłatne leki dla seniorów, oznaczoną symbolem „S”, może wystawić tylko lekarz podstawowej opieki zdrowotnej albo lekarz, który zaprzestał wykonywania zawodu, jako receptę pro auctore lub pro familiae. Jeżeli lekarz nie zaprzestał wykonywania zawodu i nadal praktykuje po ukończeniu 75. roku życia, to aby wystawić taką receptę dla siebie, musi być lekarzem poz. Musi być zatem zatrudniony u świadczeniodawcy mającego kontrakt z NFZ lub samemu mieć taki kontrakt i posiadać tytuł specjalisty z medycyny rodzinnej, ogólnej, chorób wewnętrznych lub pediatrii.

ZOBACZ TAKŻE:

E-recepty, czyli co się zmieni w zasadach wystawiania recept

Janusz Cieszyński: E-recepty wprowadzamy ewolucyjnie, nie rewolucyjnie

 

PODSTAWA PRAWNA

1. art. 42 i 45 ust. 1a ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty;

2. art. 96a Prawa farmaceutycznego;

3. art. 43a ust. 1 i 55a ust. 2a ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych;

4. art. 48 ust. 1 pkt 5 ustawy z 9 października 2015 r. o zmianie ustawy o systemie informacji w ochronie zdrowia oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1991);

5. § 3, 4, 5 i 9 rozporządzenia ministra zdrowia z 8 marca 2012 r. w sprawie recept lekarskich (Dz.U. z 2016 r., poz. 62);

6. § 41 ust. 4 i § 70 rozporządzenia ministra zdrowia z 9 listopada 2015 r. w sprawie rodzajów, zakresu i wzorów dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania (Dz.U. poz. 2069);

7. komunikat Ministerstwa Zdrowia na stronie: www.mz.gov.pl/aktualnosci/komunikat-w-sprawie-realizacji-recept-po-wejsciu-w-zycie-zmian-zawartych-w-nowelizacji-ustawy-o-systemie-informacji-w-ochronie-zdrowia/

Źródło: Puls Medycyny

Podpis: Sławomir Molęda, partner w Kancelarii Kondrat i Partnerzy

Najważniejsze dzisiaj
Puls Medycyny
Prawo / Jak prawidłowo wystawiać recepty
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.