Jak poprawić jakość życia chorych onkologicznie

dr n. hum. Justyna Deręgowska, pedagog, psychoonkolog, coach, terapeuta, wykładowca akademicki. W Stowarzyszeniu Psyche Soma Polis prowadzi konsultacje indywidualne oraz grupy terapeutyczne. Jest też twórcą grupy Cancer Coaching.
opublikowano: 21-03-2018, 00:00

Mimo ogromnego postępu medycyny, choroby nowotworowe ciągle stanowią ogólnoświatowy, nierozwiązany problem. Według danych WHO, rocznie na świecie notuje się prawie 11 milionów nowych zachorowań, a przewidywane jest, że w roku 2020 ma być ich nawet o 50 proc. więcej.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna

W Polsce na nowotwory złośliwe zapada rocznie 130 tys. osób, a umiera z ich powodu 85 tys. Są one drugą pod względem częstości występowania przyczyną zgonów w naszym kraju (pierwszą stanowią choroby układu sercowo-naczyniowego). Średnio tylko 30 proc. chorych na nowotwory w Polsce zostaje wyleczonych, podczas gdy w Stanach Zjednoczonych — ponad 60 proc., a w Europie Zachodniej prawie 50 proc. Jak wskazują specjaliści, na tę sytuację w Polsce mają wpływ: niższa niż na Zachodzie świadomość społeczna dotycząca profilaktyki przeciwnowotworowej, lekceważenie pierwszych objawów choroby i zbyt późne zgłaszanie się do lekarza, a także brak skutecznych terapii. Co niepokojące, aż 80 proc. przypadków nowotworów złośliwych jest w Polsce wykrywanych w stadium zaawansowanym. 

Walkę z chorobami nowotworowymi uznaje się w medycynie za kwestię niezwykle ważną. Biorąc pod uwagę charakter choroby nowotworowej, specyfikę jej leczenia i biopsychospołeczne, wymagające odpowiedniego wsparcia funkcjonowanie chorego, potrzebne jest tu jednak podejście nie tylko medyczne, ale interdyscyplinarne. 

Pacjenci onkologiczni, mimo cierpienia, jakie niesie choroba, często chcą się rozwijać, realizować swoje zamierzenia i cele. Dlatego wsparcie właśnie w tym zakresie jest bardzo ważne. Realizuje je Stowarzyszenie Psyche Soma Polis poprzez różne formy działań oraz szeroką pomoc psychoonkologiczną.

Krytyczne wydarzenie w życiu człowieka

Za takie właśnie jest uznawane pojawienie się u kogoś choroby nowotworowej. Jest to bowiem sytuacja nieprzewidywalna, trudna, o charakterze przełomowym. Jej nagłe wystąpienie wytrąca człowieka z normalnego funkcjonowania, wymuszając zmianę dotychczasowego trybu życia. Choroba ta stwarza zagrożenie nie tylko dla zdrowia, ale i życia człowieka. Przyczynia się do zmiany pełnionych przez niego ról społecznych, inicjuje lęk i stres psychologiczny, a w skrajnych przypadkach również reakcje patologiczne. 

Konsekwencje zmagania się z chorobą zawsze mają odzwierciedlenie w biologicznym funkcjonowaniu organizmu chorego (wymiar somatyczny — soma), w jego funkcjonowaniu społecznym (wymiar społeczny — polis), a także w jego wewnętrznych przeżyciach, procesach poznawczych i reakcjach emocjonalnych (wymiar psychiczny — psyche). Zarówno sama choroba, jak i długotrwała, skomplikowana terapia onkologiczna naruszają dotychczasową równowagę chorego z samym sobą i otoczeniem. Powodują, że „ciąg jego życia zostaje przerwany, a w obliczu nowej sytuacji najczęściej nie wie on, jak się do niej ustosunkować, jakie podjąć formy aktywności, aby sobie z nią poradzić i aby ją przezwyciężyć”.

Radzenie sobie z sytuacją choroby

Jak wynika z badań, reakcje człowieka dorosłego na pojawiającą się w jego życiu chorobę stanowią zazwyczaj charakterystyczny cykl składający się z kilku etapów. Najpierw jest szok, potem rozpacz, pomniejszanie wpływu choroby na życie, zwątpienie w siebie, później pojawia się akceptacja przyszłości, dokonywanie prób nowych sposobów działania i poszukiwanie sensu zdarzenia, w końcu tzw. integracja. 

Charakterystyczne etapy radzenia sobie z sytuacją choroby występują u większości pacjentów, jednak czas ich trwania oraz kolejność występowania mogą być różne. Uwarunkowane jest to indywidualnymi cechami chorego, jego wewnętrznymi i zewnętrznymi zasobami oraz szeroko pojętym wsparciem, które jest mu udzielane. Zawsze jednak odpowiedzią na wydarzenie krytyczne — chorobę — jest silny stres. Spowodowany jest on przede wszystkim świadomością powagi sytuacji i utraty kontroli nad własnym życiem, a także poczuciem bezradności oraz koniecznością podporządkowania się rygorystycznej terapii. U pacjenta onkologicznego stres związany jest też z lękiem, bowiem na każdym etapie leczenia, jak też po jego zakończeniu może pojawić się nawrót choroby czy nowe jej ogniska w postaci przerzutów nowotworowych. 

Nowa ugoda z sobą i światem

Choroba nowotworowa zawsze wymaga wprowadzenia wielu zmian w życiu pacjenta. Musi on przewartościować swoje dotychczasowe schematy ewaluacyjne, dokonać restrukturyzacji swojego obrazu świata, a także zbudować nowy układ równowagi pomiędzy własną osobą a światem zewnętrznym. Chory musi więc podjąć działania dopasowujące i dostosowujące go do nowej sytuacji. 

Ważny udział w radzeniu sobie z krytycznym wydarzeniem — chorobą nowotworową — mają moderatory stresu, do których zalicza się: zasoby osobiste o charakterze kompetencji zaradczych, zażyłość społeczną, posiadanie bliskich i oddanych przyjaciół, a także odpowiednie do potrzeb chorego wsparcie społeczne.

Co niezwykle ważne, jednostka, próbując sprostać wyzwaniom tego wydarzenia, może też osiągnąć istotną dla jej funkcjonowania integrację wewnętrzną. Wydarzenie krytyczne bowiem, dając jej szansę wykorzystania repertuaru różnorodnych zachowań, tworzy dla niej możliwości rozwojowe. W ten sposób zarówno procesy społeczne, jak i biograficzne traktowane są także jako czynniki determinujące rozwój jednostki. Mogą one powodować pojawienie się u niej nowych cech, które będą wpływać na jej rozwój oraz osobowościową i społeczną harmonizację jej funkcjonowania.

Dlatego dla chorych onkologicznie tak ważne jest szeroko rozumiane wsparcie pozamedyczne, rozumiane jako możliwość korzystania z fachowej pomocy psychoonkologicznej, uczestnictwo w terapeutycznych grupach wsparcia i innych zajęciach, gdzie jednostka może realizować swój potencjał.

Źródło: Puls Medycyny

Podpis: dr n. hum. Justyna Deręgowska, pedagog, psychoonkolog, coach, terapeuta, wykładowca akademicki. W Stowarzyszeniu Psyche Soma Polis prowadzi konsultacje indywidualne oraz grupy terapeutyczne. Jest też twórcą grupy Cancer Coaching.

× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.