IŻŻ zostanie włączony do NIZP-PZH - projekt w konsultacjach

KM
opublikowano: 25-11-2019, 15:38

Połączenie Instytutu Żywności i Żywienia im. prof. Aleksandra Szczygła oraz Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego – Państwowego Zakładu Higieny zakłada rozporządzenie, które trafiło do konsultacji publicznych. Celem połączenia ma być m.in. podniesienie jakości prac badawczych i usług świadczonych przez oba instytuty.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna

1 stycznia 2020 r. Instytut Żywności i Żywienia (IŻŻ) ma zostać włączony do Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego – Państwowego Zakładu Higieny (NIZP-PZH), który zachowa obecną nazwę - przewiduje przygotowany przez Ministerstwo Zdrowia projekt rozporządzenia Rady Ministrów, który przekazano do konsultacji 21 listopada.  

Do zadań NIZP-PZH po połączeniu z IŻŻ ma należeć m.in. monitorowanie wartości odżywczej żywności i nawyków żywieniowych Polaków
Zobacz więcej

Do zadań NIZP-PZH po połączeniu z IŻŻ ma należeć m.in. monitorowanie wartości odżywczej żywności i nawyków żywieniowych Polaków iStock

Jakie są przyczyny połączenia IŻŻ i NIZP-PZH?

W uzasadnieniu projektu rozporządzenia przypomniano, że Instytut Żywności i Żywienia utworzono w 1963 r. na bazie Zakładu Higieny Żywienia PZH, zmiana ma być zatem niejako powrotem IŻŻ do źródeł. "W tamtym okresie, do realizacji zadań badawczych potrzebne były liczne zasoby kadrowe, zindywidualizowana, często wytwarzana we własnym zakresie aparatura badawcza, obszerne laboratoria i wspierające je archiwa oraz biblioteki. Obecnie, dzięki rozwojowi metod badawczych, ich automatyzacji, komercyjnej dostępności aparatury i odczynników oraz dzięki zastosowaniu technik informatycznych, zadania PZH i IŻŻ mogą być realizowane przez mniej liczne zespoły badawcze" - przekonuje resort zdrowia.

Kolejnym argumentem przemawiającym za włączeniem IŻŻ do PZH ma być ułatwienie realizacji zadań, którymi obecnie zajmują się wspólnie odrębne instytucje. "Często przyczyną utrudnień są względy formalno-prawne, które bywają czasochłonne, ograniczając zdolność szybkiego reagowania obu instytutów na potrzeby rynku w zakresie usług, jak i inicjowanie badań adresujących najbardziej aktualne potrzeby nauki" - napisano w uzasadnieniu projektu.

Z drugiej strony istnieje ryzyko, że oba instytuty będą podejmować podobne badania finansowane ze środków publicznych lub zrezygnują z pewnych badań z pogranicza swoich kompetencji, zakładając, że zostaną one wykonane w drugiej jednostce - przekonuje MZ.

Dlatego strategicznym celem połączenia PZH i IŻŻ jest "zwiększenie zdolności do realizacji najbardziej aktualnych potrzeb nauki w zakresie badawczo-rozwojowym oraz spełniania potrzeb rynku i społeczeństwa w zakresie usług, działalności leczniczej i edukacji w dziedzinie bezpieczeństwa żywności, zdrowego żywienia i stylu życia" - podsumowano w projekcie.

Trudna sytuacja finansowa IŻŻ

MZ nie ukrywa, że połączenie PZH i IŻŻ będzie miało na celu osiągnięcie również określonych "zamierzeń strategicznych i finansowych". Należą do nich m.in. uzyskanie przewagi konkurencyjnej na istniejących rynkach, poszerzenie asortymentu produktów oferowanych przez Instytut, obniżenie ryzyka działalności. Rezultaty połączenia będą widoczne przede wszystkim w dwóch obszarach: w działalności operacyjnej i wynikach finansowych połączonych Instytutów.

Ponadto, według autorów projektu rozporządzenia, połączenie uzasadniają:

  • możliwość optymalnego wykorzystania infrastruktury technicznej oraz potencjału naukowego, diagnostycznego, leczniczego i edukacyjnego;
  • zwiększenie potencjału naukowego, a tym samym szans na pozyskiwanie środków zewnętrznych na finansowanie działalności naukowej oraz rozszerzenie zakresu komercjalizacji wyników badań naukowych i pozyskanie dodatkowych przychodów związanych z opracowaniem i wdrożeniem nowoczesnych wyników tych prac;
  • możliwość efektywniejszego wykorzystywania jednostek organizacyjnych o charakterze naukowym, diagnostyczno-leczniczym;
  • zwiększenie dostępności, skuteczności, bezpieczeństwa i efektywności w leczeniu chorób powstających na tle wadliwego żywienia, w szczególności chorób układu pokarmowego.

Dzięki połączeniu potencjału dwóch Instytutów stworzone zostanie wiodące Krajowe Laboratorium Referencyjne, obejmujące zanieczyszczenia chemiczne, materiały do kontaktu z żywnością i mikrobiologię żywności.

MZ w uzasadnieniu projektu podkreśla, że NIZP-PZH znajduje się w dobrej sytuacji finansowej. Zarówno w 2018, jak i w I półroczu 2019 roku jednostka odnotowała zysk netto, odpowiednio 1 818 458 zł i 995 235 zł. Dodatnie wyniki finansowe przełożyły się na pozytywne wartości wskaźników rentowności Instytutu. Rentowność aktywów wyniosła w 2018 roku 4,86 proc., a rentowność netto 5,29 proc. Dla porównania wartości tych wskaźników w I półroczu 2019 roku wyniosły odpowiednio 1,73 proc. i 5,71 proc.

Natomiast IŻŻ jest w trudnej sytuacji finansowej, która wymaga przeprowadzenia działań naprawczych. Zarówno w 2018, jak i w I półroczu 2019 roku odnotował ujemny wynik finansowy netto, odpowiednio -2 674 117,00 zł i -849 466,00 zł. Ujemne wyniki finansowe przełożyły się na niekorzystne wartości wskaźników rentowności Instytutu. Rentowność aktywów wyniosła w 2018 roku -14,07 proc., a rentowność netto -0,22 proc. Dla porównania wartości tych wskaźników w I półroczu 2019 roku wyniosły odpowiednio -4,83 proc. i -0,19 proc. 

Koszt połączenia: 180 tys. zł

W projekcie zaznaczono, że włączenie IŻŻ do NIPZ-PZH odbędzie się bez jakichkolwiek skutków finansowych dla budżetu państwa. Niezbędne koszty związane z techniczno-administracyjnym dostosowaniem do nowej struktury instytucji wyniosą około 120 tys. zł i w całości zostaną poniesione przez NIZP-PZH.

Po przejęciu pracowników z IŻŻ może wystąpić konieczność redukcji niektórych dublujących się etatów w 2020 r. W NIZP-PZH zatrudnionych jest 70 pracowników ze stopniem naukowym (5 profesorów, 15 doktorów habilitowanych, 50 doktorów), a w IŻŻ - 21 (6 profesorów, 3 doktorów habilitowanych, 12 doktorów). Nie podano, ile etatów zostanie zlikwidowanych po połączeniu instytutów, założono natomiast, że koszty pracowniczych odpraw pieniężnych nie powinny przekroczyć 60 tys. i zostaną pokryte przez NIZP-PZH. Łączne koszty połączenia powinny wynieść zatem ok. 180 tys. zł.

Rozporządzenie ma wejść w życie 1 stycznia 2020 r.

Nowe zadania NIZP-PZH po włączeniu IŻŻ

Do zadań NIZP-PZH po połączeniu z IŻŻ ma należeć m.in. monitorowanie wartości odżywczej żywności i nawyków żywieniowych Polaków oraz prowadzenie epidemiologicznych badań i analiz oceniających nawyki żywieniowe, ilość i rodzaj spożywanej żywności. Oto szczegółowy zakres zadań, które - zgodnie z projektem - NIZP-PZH ma realizować od 1 stycznia 2020 r.

W związku z prowadzoną podstawową działalnością Instytut będzie:

1) prowadzić badania i dokonywać ocen w zakresie weryfikacji poprawności danych epidemiologicznych oraz wyników laboratoryjnych i opracowywać wytyczne w zakresie metodologii badań laboratoryjnych, prowadzonych na potrzeby nadzoru epidemiologicznego, a także urzędowej kontroli żywności, wydawać oceny i kwalifikacje rodzajowe naturalnych wód mineralnych, wód źródlanych i wód stołowych oraz wydawać atesty higieniczne;

2) współpracować z organizacjami międzynarodowymi w zakresie wymiany danych w szczególności o charakterystyce patogenów występujących na terenie kraju;

3) monitorować czynniki determinujące stan zdrowia na potrzeby planowania, monitorowania realizacji i ewaluacji programów polityki zdrowotnej oraz programów zdrowotnych, a także innych interwencji w zakresie zdrowia publicznego;

4) monitorować wartość odżywczą żywności i nawyki żywieniowe ludności w kraju;

5) gromadzić i analizować dane o występowaniu zakażeń drobnoustrojami opornymi na antybiotyki i inne produkty lecznicze;

6) realizować działania w obszarze monitorowania określonych chemicznych czynników ryzyka występujących w żywności;

7) dokonywać ocen środowiskowych zagrożeń zdrowotnych populacji generalnej z uwzględnieniem zmienności regionalnej, w szczególności związanych z zanieczyszczeniem powietrza;

8) dokonywać oceny nierówności społecznych w zdrowiu i proponować działania mające na celu rozwiązywanie problemów zdrowotnych w wymiarze populacyjnym, w celu poprawy stanu zdrowia i zmniejszenia nierówności w zdrowiu, ze szczególnym uwzględnieniem promocji zdrowia i profilaktyki chorób niezakaźnych;

10) tworzyć mapy potrzeb zdrowotnych w zakresie zdrowia publicznego;

11) prowadzić w ramach statystyki publicznej ogólnopolskie badanie chorobowości szpitalnej ogólnej;

12) prowadzić badania i analizy w zakresie szacowania faktycznych kosztów chorób z uwzględnieniem kosztów bezpośrednich, utraty Produktu Krajowego Brutto, jak i kosztów niepieniężnych;

13) prowadzić badania i analizy w zakresie oceny skutków ekonomicznych chorób i ich wpływu na sytuację sektora finansów publicznych;

14) rozwijać badania w dziedzinie zdrowia publicznego dla potrzeb polityki i praktyki;

15) prowadzić działalność edukacyjną w zakresie zdrowia publicznego z uwzględnieniem kursów specjalizacyjnych oraz innych form kształcenia.

Do zadań Instytutu, wykonywanych w sposób ciągły, szczególnie ważnych dla planowania i realizacji polityki państwa, których realizacja jest niezbędna do zapewnienia bezpieczeństwa publicznego, rozwoju edukacji oraz poprawy jakości życia obywateli, ma należeć:

1) prowadzenie epidemiologicznych badań i analiz oceniających częstość występowania chorób i zakażeń w populacji krajowej, w tym badań przeglądowych;

2) gromadzenie i analiza danych z krajowego nadzoru epidemiologicznego i ich przekazywanie do europejskiego systemu nadzoru epidemiologicznego;

3) zapewnienie merytorycznego i laboratoryjnego wsparcia dla realizacji zobowiązań Rzeczypospolitej Polskiej dotyczących zwalczania chorób zakaźnych, w szczególności poliomyelitis, odry i różyczki oraz monitorowanie sytuacji epidemiologicznej grypy;

4) gromadzenie i analiza krajowych danych z zakresu bezpieczeństwa żywności;

5) prowadzenie epidemiologicznych badań i analiz oceniających nawyki żywieniowe, ilość i rodzaj spożywanej żywności oraz narażenie populacji krajowej na czynniki szkodliwe zawarte w żywności, wodzie przeznaczonej do spożycia przez ludzi oraz środowisku, w tym prowadzenie badań przeglądowych;

6) dokonywanie oceny ryzyka dla zdrowia ludzi w zakresie biologicznych, chemicznych i fizycznych zagrożeń środowiskowych;

7) monitorowanie i ocena stanu zdrowia ludności oraz wybranych subpopulacji w celu identyfikacji najważniejszych problemów zdrowotnych i ustalania priorytetów w kreowaniu polityki zdrowotnej w kraju;

8) dostarczanie ministrowi zdrowia danych niezbędnych do kreowania skutecznej polityki zdrowotnej w zakresie równego dostępu społeczeństwa do świadczeń zdrowotnych, zorganizowanych w sposób logistycznie i kosztowo efektywny, o właściwej strukturze i jakości świadczeń zdrowotnych;

9) informowanie społeczeństwa o aktualnej sytuacji epidemiologicznej chorób i zakażeń oraz sytuacji zdrowotnej obywateli;

10) popularyzacja wiedzy i zachowań sprzyjających zdrowiu w zakresie profilaktyki chorób, odżywiania oraz stylu życia;

11) prowadzenie szkoleń i innych działań edukacyjnych dla pracowników ochrony zdrowia i społeczeństwa w zakresie właściwym dla działalności Instytutu.

Źródło: RCL

Źródło: Puls Medycyny

Podpis: KM

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.