Infekcje grzybicze paznokci

Urszula Ludwiczak, ; Białystok
opublikowano: 24-10-2007, 00:00

Grzybica paznokci to coraz częstszy problem pacjentów zgłaszających się do gabinetów lekarzy rodzinnych i dermatologów. Zachorowaniu sprzyjają: starszy wiek i współistniejące choroby, rodzaj wykonywanej pracy, a nawet niektóre zabiegi kosmetyczne.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna

W latach 1997-98 przeprowadzono największe ogólnoeuropejskie badanie schorzeń stóp, tzw. projekt Achilles. Uczestniczyło w nim 20 krajów, w tym również Polska. Dermatolodzy przebadali w sumie ok. 40 tys. mieszkańców naszego kraju. Okazało się, że najczęstszym schorzeniem stóp Polaków jest właśnie grzybica, a co piąty Polak (21 proc.) ma grzybicę paznokci. Podobne wnioski wysnuł także dr Adam Wroński, specjalista dermatolog, pracujący w NZOZ Specjalistycznym Ośrodku Dermatologicznym w Białymstoku, który przez pięć lat badał skalę zachorowań na grzybicę paznokci wśród mieszkańców województwa podlaskiego. W czasie badania zdiagnozowano 2 tys. osób z podejrzeniem infekcji grzybiczej.

"Liczba zachorowań na grzybicę, w tym paznokci stóp, stale rośnie. Na wzrastającą liczbę infekcji mikologicznych składa się wiele czynników - mówi dr n. med. Adam Wroński. - Część pacjentów nie jest świadoma tego, że ma infekcję grzybiczą, nie zauważają, że wygląd ich paznokci nie jest normalny, nie wiedzą, czym ona grozi. Pacjenci nie zdają sobie sprawy, że grzybica jest zaraźliwa, a nieleczona atakuje całe rodziny, może być przyczyną np. alergii".

Dlatego, jego zdaniem, bardzo ważne jest uświadamianie pacjentom, że wszelkie zmiany w obrębie płytek paznokciowych powinny być sygnalizowane lekarzowi rodzinnemu lub dermatologowi.

Grzybica paznokci - objawy

Objawy grzybicy paznokci są najczęściej łatwe do rozpoznania. To:

  • nietypowe zgrubienie paznokci,
  • przebarwienia,
  • łamliwość,
  • pobruzdowanie.

Płytki paznokcia mają zmieniony kolor: biały, żółty lub szarozielony, zaczynają grubieć i unosić się, a w zaawansowanych stadiach grzybicy pojawia się ból przy ucisku. Często zmiany na paznokciach towarzyszą zmianom skórnym w postaci grzybicy międzypalcowej stóp.

Czynniki sprzyjające grzybicy paznokci

"Grzybica dotyka najczęściej osoby starsze, po 50. roku życia, chorujące na schorzenia przewlekłe, takie jak cukrzyca, zaburzenia układu odpornościowego, zaburzenia krążenia, osoby otyłe" - mówi dr A. Wroński. 

Do zakażenia grzybiczego dochodzi przeważnie w środowisku ciepłym i wilgotnym, idealnym dla namnażania się mikropasożytów. Miejsca szczególnie dogodne to wykładziny, wilgotne posadzki na pływalniach, w łaźniach, w przebieralniach, sale sportowe, gdzie można łatwo zarazić się chodząc boso. Grzybica jest chorobą często występującą w niektórych grupach zawodowych, np. w wojsku, wśród sportowców czy policjantów. Ryzyko zachorowania zwiększa nadmierna potliwość stóp, noszenie nieprzewiewnego i ciasnego obuwia, używanie zbyt silnie "odkwaszających" skórę mydeł.

"Gdy grzyb osiądzie na skórze stopy, idealnym środowiskiem rozwoju może być wnętrze naszego buta. Zwłaszcza trzewika z litej skóry czy tworzywa sztucznego, zbyt ciasnego lub ściśle przylegającego do stopy, nieprzepuszczającego powietrza i nadmiaru wilgoci. To optymalne warunki dla rozwoju dermatofitów, takich jak Trichophyton rubrum, Trichophyton interdigitale i Epidermophyton floccosum" - wyjaśnia specjalista.

Grzybicą stóp można się też zarazić od kogoś, np. przymierzając zakażone obuwie w sklepie obuwniczym, a nawet we własnym domu, gdy ktoś z domowników, zainfekowany chorobą, użytkuje wspólną wannę, ręczniki. W ostatnim czasie do lekarzy coraz częściej zgłaszają się kobiety, które w wyniku niehigienicznie przeprowadzonych zabiegów manicure, pedicure czy doklejania sztucznych paznokci doznają zakażenia grzybicą.

Diagnostyka grzybicy paznokci: konieczne potwierdzenie mikroskopowe

Im pacjent starszy, tym częściej mamy do czynienia z grzybicą. "Powszechne jest przekonanie starszych osób, że zmiany zabarwienia w obrębie paznokci to normalne zjawisko, które związane jest z wiekiem. Zdarza się jednak, iż osoby starsze opiekujące się dziećmi przychodzą do lekarzy po poradę w trosce o zdrowie swoich podopiecznych" - mówi dr A. Wroński. Dlatego, jego zdaniem, rola lekarza pierwszego kontaktu w rozpoznawaniu, diagnozowaniu i leczeniu grzybicy paznokci jest bardzo istotna.

"Każdy lekarz powinien zawsze dokładnie badać pacjenta, nawet jeśli zgłasza się do niego z zupełnie innego powodu niż problemy z paznokciami. Jeśli pacjent jest z grupy ryzyka, lekarz ma za zadanie obejrzeć jego skórę i paznokcie. Grzybicę widać, jest to dość proste do rozpoznania schorzenie" - zauważa dr Adam Wroński.
Należy je jednak potwierdzić w badaniach mikologicznych. "Zgodnie z zaleceniami Polskiego Towarzystwa Dermatologicznego, przed podaniem leków doustnych należy zawsze wykonać badania potwierdzające diagnozę. To tanie i proste badanie mikroskopowe, które pozwala na wdrożenie odpowiedniego leczenia" - mówi dr A. Wroński.

Chodzi o jednoznaczne wykluczenie innych przyczyn zmian na paznokciach:

  • urazów,
  • zmian genetycznych,
  • infekcji bakteryjnych,
  • liszaja płaskiego,
  • łuszczycy,
  • a nawet czerniaka.

"Infekcje grzybicze mogą powodować też zmiany alergiczne na skórze. Pacjent wykonuje skomplikowane testy i badania, a zapomina o badaniu dermatologicznym" - dodaje dr Adam Wroński.

Leczenie grzybicy paznokci

Po potwierdzeniu grzybicy paznokci w badaniach laboratoryjnych można dobrać odpowiednie leczenie ogólne, miejscowe lub chirurgiczno-laserowe. Najskuteczniejsze jest skojarzenie terapii ogólnej i miejscowej.

W leczeniu ogólnym stosuje się terbinafinę, która ma najlepsze działanie w zakażeniach wywołanych przez dermatofity, ale jest mniej skuteczna w infekcjach wywoływanych przez grzyby drożdżopodobne i pleśniowe. Innym środkiem stosowanym w leczeniu grzybicy jest itrakonazol, który charakteryzuje się najszerszym spektrum działania przeciwgrzybiczego, zarówno na dermatofity, jak i grzyby drożdżopodobne i pleśnie.

Itrakonazol stosowany jest w tzw. leczeniu pulsowym. Terapia pulsowa polega na podawaniu leku przez tydzień w dawce 400 mg/dobę. Lek aktywny jest przez kolejne 3 tygodnie. W grzybicy paznokci stosuje się od 2 do 3 pulsów. Po zakończeniu terapii pulsowej paznokcie mogą jednak jeszcze wyglądać na chore. Nie należy się tym niepokoić, ponieważ rosną one powoli i całkowicie nowa płytka pojawi się dopiero po 6 do 9 miesiącach od zakończenia przyjmowania leku. Ze względu na krótki czas leczenia, skuteczność i łatwość stosowania, terapia pulsowa itrakonazolem jest szczególnie chętnie wybierana przez pacjentów.

Do leczenia miejscowego grzybicy paznokci stosować można 8-proc. cyklopiroks lub 5-proc. amorolfinę w formie lakierów do paznokci, a także 1-proc. bifonazol w 40-proc. kremie mocznikowym. Preparaty te są niezbędne w sytuacji, gdy nie mogą być stosowane leki ogólne. Najlepszy efekt leczniczy uzyskuje się w przypadkach, gdy grzybica nie zajęła macierzy paznokcia. 

"Grzybica paznokci jest chorobą całkowicie wyleczalną, zwłaszcza u młodych, ogólnie zdrowych osób" - zapewnia dr Adam Wroński. Terapia trwa zazwyczaj od 3 do 6 miesięcy. Jeśli po podaniu leków objawy choroby nie zmniejszają się, warto skonsultować przypadek ze specjalistą dermatologiem, który może dobrać inną metodę leczenia.

Ważnymi elementami, wpływającymi na skuteczność leczenia grzybic paznokci stóp, są edukacja pacjentów i dezynfekcja obuwia. Lekarz leczący, a potem farmaceuta powinni uświadomić pacjentowi znaczenie podstawowych zasad profilaktyki, do których należy m.in. noszenie: krótko obciętych paznokci, wygodnych i przewiewnych butów, a także bawełnianych lub wełnianych skarpet. Trzeba unikać chodzenia boso w miejscach, w których ryzyko infekcji jest duże, takich jak publiczne kąpieliska, przebieralnie, hotele, sanatoria, domy studenckie, koszary itp. W tych miejscach powinno się używać odpowiedniego obuwia ochronnego, a po dokładnym wysuszeniu stóp i szpar międzypalcowych po kąpieli profilaktycznie stosować pudry i kremy przeciwgrzybicze.

Źródło: Puls Medycyny

Podpis: Urszula Ludwiczak, ; Białystok

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.