Hejt na medyków ścigany z urzędu

Radna prawny Marcin Andrzejewicz
opublikowano: 20-10-2021, 12:00

Do prokuratur regionalnych trafiły wytyczne, w których wskazuje się, że muszą one czynić regułą prowadzenie postępowań dotyczących zniesławienia lekarzy jako spraw z urzędu, a nie prywatnoskargowych. Co to oznacza w praktyce i czy można liczyć faktycznie na lepsze działania prokuratury w tego typu sprawach?

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna
Radca prawny Marcin Andrzejewicz, specjalizujący się w zagadnieniach prawa medycznego i prawa procesowego
Archiwum

We wrześniu na stronie internetowej Naczelnej Izby Lekarskiej można było przeczytać, że w piśmie z 6 września „minister zdrowia przekazał informację z Prokuratury Krajowej, iż Prokuratura Regionalna w Warszawie została zobowiązana do przeprowadzenia analizy akt postępowań pod kątem prawidłowości procedowania spraw o zniesławienie lekarzy zaangażowanych w program szczepień przeciwko wirusowi SARS-CoV-2”.

W notce NIL nadmieniono, że samorząd lekarski wielokrotnie apelował do władz w sprawie podjęcia skutecznych działań odnośnie do coraz liczniejszych przypadków mowy nienawiści wobec lekarzy. Jednak zawiadomienia składane przez NIL do organów ścigania „były dotychczas umarzane lub traktowane jako przestępstwa prywatnoskargowe, które nie leżą w kręgu zainteresowania prokuratury”.

Dzięki wrześniowej akcji, do prokuratur regionalnych w całym kraju trafiły wytyczne, w których wskazuje się, że prokuratury muszą czynić regułą prowadzenie postępowań dotyczących zniesławienia lekarzy jako spraw z urzędu, a nie prywatnoskargowych. Co to oznacza w praktyce i czy można liczyć faktycznie na lepsze działania prokuratury w tego typu sprawach?

Moc wytycznych Prokuratury Generalnej

Żeby w kontekście prawnym odpowiedzieć na tak postawione pytanie, należy wyjść od tego, że prokuratura jest organem ochrony praworządności, mającym przymiot niezależności i samorządności. W jej strukturach przewidziana jest nadrzędność poszczególnych jednostek prokuratur i prokuratorów.

Przyzwyczailiśmy się, że w języku potocznym „wytyczne” to pewne nieusankcjonowane niczym wskazówki. Stąd też ich moc nie równa się przepisom prawa i zależy od postawy obywatelskiej czy też przykładania wagi do starannego wykonywania obowiązków. W prokuraturze jest inaczej. Instytucje wytycznych i poleceń są uregulowane prawnie.

Prawo o prokuraturze (ustawa z 28 stycznia 2016 r.) w art. 7 § 2 wskazuje, że prokurator jest obowiązany wykonywać zarządzenia, wytyczne i polecenia prokuratora przełożonego. W praktyce, podczas prowadzenia postępowań, prokuratorzy dużą wagę przykładają do tego, żeby wytyczne takie były w pełni realizowane. Ma to bowiem m.in. wpływ na ocenę ich pracy w instytucji.

Oskarżenie o naruszenie dóbr osobistych - wyłom w trybie prywatnoskargowym

Zasadniczo ściganie przestępstw polegających na naruszeniu szeroko pojętych dóbr osobistych odbywa się w tzw. postępowaniu prywatnoskargowym. Pójście z taką sprawą na policję czy do nadzorującej ją prokuratury raczej kończy się fiaskiem i uzyskaniem informacji o konieczności skontaktowania się z prawnikiem, celem podjęcia czynności przewidzianych prawem. Chodzi tutaj o ustalenie danych personalnych osoby, która dopuściła się przestępstwa, a następnie skierowanie profesjonalnie przygotowanego prywatnego aktu oskarżenia do sądu celem uzyskania wyroku skazującego.

Dzięki wytycznym, o których wyżej, podejście prokuratury odnośnie do hejtu na lekarzy zaangażowanych w program szczepień przeciwko wirusowi SARS-CoV-2 ma się zmienić.

Prawo w medycynie
Newsletter przygotowywany przez radcę prawnego specjalizującego się w zagadnieniach prawa medycznego
ZAPISZ MNIE
×
Prawo w medycynie
Wysyłany raz w miesiącu
Newsletter przygotowywany przez radcę prawnego specjalizującego się w zagadnieniach prawa medycznego
ZAPISZ MNIE
Administratorem Twoich danych osobowych będzie Bonnier Business (Polska). Klauzula informacyjna w pełnej wersji dostępna jest tutaj

Postępowanie prokuratorskie wobec hejterów - podstawa prawna

Jak będzie, ocenimy z biegiem czasu, jednak może paść pytanie: czy takie postępowanie jest legalne? Skoro bowiem Jan Kowalski obrazi Krzysztofa Nowaka odnośnie do jego poglądów na temat konieczności przyjęcia szczepionki, ten drugi musi radzić sobie sam. Lekarz zaangażowany w program szczepień, zniesławiony lub znieważony w Internecie, na ulicy czy w przychodni, dostanie pomoc prokuratury.

Otóż pozwala na to art. 60 ustawy z 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 534). Stanowi on, że w sprawach o przestępstwa ścigane z oskarżenia prywatnego prokurator wszczyna postępowanie albo wstępuje do postępowania już wszczętego, jeżeli wymaga tego interes społeczny. Dzięki wprowadzonym wytycznym prokuratura będzie miała obowiązek analizy, czy dany przykład szerzenia nienawiści kwalifikuje się do ścigania ze względu na ten interes w kontekście prowadzenia polityki zdrowotnej państwa i zapewnienia zdrowia publicznego.

Dzięki tak wprowadzonym uregulowaniom diametralnie na korzyść zmienia się sytuacja prawna pokrzywdzonego. Już nie jest on oskarżycielem głównym, a staje się oskarżycielem posiłkowym, który występuje obok oskarżyciela prywatnego, jakim jest prokurator.

Jakie sankcje grożą za pomówienia i znieważanie

Przypomnijmy więc, że zgodnie z art. 212 § 1 ustawy z 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz.U. z 2020, poz. 1444), kto pomawia inną osobę, grupę osób, instytucję, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną niemającą osobowości prawnej o takie postępowanie lub właściwości, które mogą poniżyć ją w opinii publicznej lub narazić na utratę zaufania potrzebnego dla danego stanowiska, zawodu lub rodzaju działalności, podlega grzywnie albo karze ograniczenia wolności.

Podobnie art. 216 § 1 przewiduje, że kto znieważa inną osobę w jej obecności albo choćby pod jej nieobecność, lecz publicznie lub w zamiarze, aby zniewaga do osoby tej dotarła, podlega grzywnie albo karze ograniczenia wolności.

Dzięki wprowadzonym wytycznym istnieje szansa, że dochodzenie sprawiedliwości będzie łatwiejsze dla lekarzy. Zwłaszcza że zebraniem dowodów zajmie się prokuratura, a zaangażowanie osobistego prawnika lekarza bądź występującego samodzielnie pokrzywdzonego będzie mogło być mniejsze niż na ogólnych zasadach.

Ustawowo zagwarantowana ochrona lekarza

Warto w tym kontekście przypomnieć, że wprowadzone zasady prokuratorskie nie uchybiają w żaden sposób ochronie lekarza, która została przewidziana w art. 44 ustawy z 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (Dz.U. z 2021 r., poz. 790). Przewiduje on, że lekarzowi, który:

1) wykonuje czynności w ramach świadczeń pomocy doraźnej lub w przypadku, o którym mowa w art. 30 (udzielenie pomocy w każdym przypadku, gdy zwłoka w jej udzieleniu mogłaby spowodować niebezpieczeństwo utraty życia, ciężkiego uszkodzenia ciała lub ciężkiego rozstroju zdrowia);

2) wykonuje zawód w podmiocie wykonującym działalność leczniczą, który zawarł umowę o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, w związku z udzielaniem świadczeń zdrowotnych w tym podmiocie

— przysługuje ochrona prawna należna funkcjonariuszowi publicznemu.

Pisałem o tym w „Pulsie Medycyny” nr 19 z 2019 r. (https://pulsmedycyny.pl/na-czym-polega-ochrona-lekarza-jako-funkcjonariusza-publicznego-977064). Przepis ten warunkuje jednak ochronę w ściśle określonych warunkach. Ponadto należy wskazać, że ustawodawstwo nie przewiduje przepisów o zniesławieniu funkcjonariusza publicznego, stąd też w tym zakresie ochrona ulega poszerzeniu. Poza tym z mową nienawiści w stosunku do lekarza nie zawsze spotykamy się w warunkach określonych w cytowanym artykule 44. Ochrona przed zniewagą i zniesławieniem, której prokuratura ma się przyglądać od września dokładniej, nie obejmuje wyłącznie sytuacji określonych w przepisach. Stąd też należy docenić ten ruch, pomimo świadomości, że jeszcze wiele na tym polu powinno być zrobione, o co w Państwa imieniu niezmiennie walczą przedstawiciele Naczelnej Izby Lekarskiej.

Źródło: Puls Medycyny

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.