Gwarancje prawne dostępności do świadczeń zdrowotnych osób niepełnosprawnych

Sławomir Molęda
opublikowano: 12-05-2004, 00:00

; Zgodnie z Konstytucją RP, każdy ma prawo do ochrony zdrowia i władze mają w związku z tym obowiązek zabezpieczyć równy dostęp do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych. W przypadku osób niepełnosprawnych obowiązek władz idzie dużo dalej. Tej grupie osób władze powinny zapewnić nie tylko równy dostęp, ale i ?szczególną opiekę zdrowotną", podobnie jak dzieciom, kobietom ciężarnym i osobom starszym.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna

Władze powinny ponadto udzielać osobom niepełnosprawnym pomocy w zabezpieczeniu egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz - co istotne dla treści niniejszego artykułu - komunikacji społecznej. Gdy mówię o władzach, to mam na myśli nie tylko administrację państwową, ale i samorząd terytorialny oraz takie organy państwa, jak parlament i sądy. Jeżeli chodzi o udzielanie pomocy osobom niepełnosprawnym, to warto zaznaczyć, że udzielanie tego rodzaju pomocy jest konieczne także z uwagi na należyte wypełnianie przez władze publiczne podstawowego obowiązku, jakim jest poszanowanie i ochrona godności człowieka.
Odpowiednia organizacja
opieki zdrowotnej
Władze publiczne realizują obowiązek zapewnienia niepełnosprawnym szczególnej opieki zdrowotnej przez odpowiednią organizację publicznej służby zdrowia. Ustawa o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym w Narodowym Funduszu Zdrowia potwierdza prawo ubezpieczonych do świadczeń zdrowotnych mających na celu m.in. zapobieganie niepełnosprawności i jej ograniczanie, a także prawo do świadczeń rehabilitacji leczniczej w celu zapobieżenia niepełnosprawności, jej usunięcia, ograniczenia lub złagodzenia jej skutków. Możliwość realizacji tych praw przez niepełnosprawnych ulega w praktyce ograniczeniom w postaci zaliczenia części świadczeń do świadczeń ponadstandardowych, finansowanych ze środków własnych ubezpieczonego czy poprzez przerzucanie na ubezpieczonych kosztów wyżywienia i zakwaterowania podczas rehabilitacji w zakładach opiekuńczo-leczniczych i pielęgnacyjno-opiekuńczych.
Narodowy Fundusz Zdrowia zalicza zapobieganie i ograniczanie niepełnosprawności do świadczeń z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej, wobec czego kontrakty poz obejmują opiekę nad niepełnosprawnymi, ze szczególnym uwzględnieniem uczniów niepełnosprawnych. Odrębnie kontraktowane są świadczenia rehabilitacji leczniczej.
Bez barier
W obu przypadkach fundusz zwraca uwagę na dostępność świadczeń dla osób niepełnosprawnych, która - zgodnie z Konstytucją RP - powinna być taka sama, jak w przypadku osób sprawnych. NFZ zaliczył np. dostępność świadczeń dla osób niepełnosprawnych ze względu na warunki architektoniczne do składników kryterium oceny ofert świadczeniodawców poz. Podobnie przy kontraktach na świadczenia specjalistyczne fundusz poddaje ocenie warunki techniczno-lokalowe oferentów ze szczególnym uwzględnieniem zapewnienia dostępności dla pacjentów niepełnosprawnych lub po urazach. W lecznictwie uzdrowiskowym fundusz preferuje sanatoria bez barier architektonicznych, szczególnie przy leczeniu schorzeń układu ruchu.
Najdalej posunięte wymagania w omawianym zakresie dotyczą oferentów świadczeń rehabilitacji leczniczej, dla których zapewnienie dostępu dla pacjentów niepełnosprawnych stanowi warunek bezwzględny zawarcia kontraktu. Dostęp ten obejmuje podjazdy przy lokalizacji na parterze lub windę osobową przystosowaną do transportu pacjentów na wózkach inwalidzkich w przypadku lokalizacji ponad poziomem ?0". Dotyczy to zarówno gabinetów zabiegowych, jak i gabinetów lekarskich. Szerokość drzwi nie może być mniejsza niż 90 cm. Wymagane są także toalety przystosowane dla osób niepełnosprawnych oraz podłoga antypoślizgowa.
Efektem wymagań stawianych w tym zakresie przez NFZ jest mobilizowanie zakładów opieki zdrowotnej i lekarzy zainteresowanych uzyskaniem kontraktu do stopniowego wprowadzania i stałego udoskonalania rozwiązań dających osobom niepełnosprawnym wystarczający dostęp do udzielanych świadczeń. Dodatkowym obowiązkiem funduszu, związanym z wprowadzaniem równego dostępu do świadczeń, jest zapewnienie bezpłatnego przejazdu do najbliższego zakładu opieki zdrowotnej w celu odbycia leczenia i z powrotem środkami transportu sanitarnego w przypadku dysfunkcji narządu ruchu uniemożliwiającej korzystanie ze środków transportu publicznego.
Umożliwić komunikację
Oprócz zapewnienia równego dostępu do świadczeń finansowanych ze środków publicznych władze mają obowiązek udzielenia pomocy osobom niepełnosprawnym w komunikacji społecznej, który realizują przez wydawanie przepisów nakazujących tworzenie odpowiednich warunków i przyjaznej infrastruktury, umożliwiającej osobom niepełnosprawnym kontakt z innymi. Przepisy prawa budowlanego nakazują projektować i budować obiekty użyteczności publicznej w sposób zapewniający niezbędne warunki do korzystania z nich przez osoby niepełnosprawne, w szczególności poruszające się na wózkach inwalidzkich. Warunki te obejmują odpowiednie dojście do obiektu, specjalne miejsca postojowe, dostęp do śmietnika, windy, zsypu, okien itp.
W stosunku do zakładów opieki zdrowotnej wydane zostały przepisy nakazujące wprowadzanie urządzeń przystosowanych dla niepełnosprawnych w oddziałach i działach dostępnych dla pacjentów na wózkach inwalidzkich. Urządzenia ułatwiające poruszanie się tych osób powinny znaleźć się przede wszystkim w węzłach sanitarnych i w toaletach. Korytarze oddziałów powinny zapewniać swobodny, dwukierunkowy ruch wózków i być wyposażone w pochwyty przyścienne. Wymagania tego typu są szczególnie zaostrzone wobec szpitali. Jeżeli natomiast chodzi o gabinety prywatne, to w stosunku do nich obowiązuje tylko ogólny przepis, nakazujący urządzenie pomieszczenia, w którym przewiduje się przyjmowanie osób niepełnosprawnych, w sposób ułatwiający im poruszanie się.
Na zakończenie warto dodać, że obowiązek udostępnienia przez lekarza swoich usług osobom niepełnosprawnym wynika z Kodeksu Etyki Lekarskiej, który nakazuje każdemu lekarzowi wypełniać swoje obowiązki z poszanowaniem człowieka, bez względu na jego wiek, płeć, rasę, sytuację materialną czy inne uwarunkowania, takie jak niepełnosprawność.


Podstawa prawna:
1) art. 30, 68-69 Konstytucji RP,
2) art. 47,52 i 70 ust. 2 ustawy z 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz.U. nr 45, poz. 391 ze zm.),
3) art. 5 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego,
4) rozporządzenie ministra infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. nr 75, poz. 690),
5) rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z 21 września 1992 r. w sprawie wymagań, jakim powinny odpowiadać pod względem fachowym i sanitarnym pomieszczenia i urządzenia zakładu opieki zdrowotnej (Dz.U. nr 74, poz. 366 ze zm.),
6) § 2 ust. 1 pkt 25 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 9 marca 2000 r. w sprawie wymagań, jakim powinny odpowiadać pomieszczenia, urządzenia i sprzęt medyczny, służące wykonywaniu indywidualnej praktyki lekarskiej, indywidualnej specjalistycznej praktyki lekarskiej i grupowej praktyki lekarskiej (Dz.U. nr 20, poz. 254),
7) art. 3 Kodeksu Etyki Lekarskiej.

Prawo w medycynie
Newsletter przygotowywany przez radcę prawnego specjalizującego się w zagadnieniach prawa medycznego
ZAPISZ MNIE
×
Prawo w medycynie
Wysyłany raz w miesiącu
Newsletter przygotowywany przez radcę prawnego specjalizującego się w zagadnieniach prawa medycznego
ZAPISZ MNIE
Administratorem Twoich danych osobowych będzie Grupa Rx sp. z o.o. Klauzula informacyjna w pełnej wersji dostępna jest tutaj

Źródło: Puls Medycyny

Podpis: Sławomir Molęda

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.