Gruźlica w Polsce: wciąż niepokojące statystyki

  • PAP
opublikowano: 29-03-2018, 12:39
aktualizacja: 04-12-2018, 15:48

W 2017 r. w Polsce odnotowano 5787 zachorowań na gruźlicę, czyli 15,1 na 100 tys. mieszkańców - to nadal więcej niż wynosi średnia dla Unii Europejskiej. W pierwszej połowie 2018 r. zanotowano 2669 przypadków gruźlicy. Największą zapadalność odnotowano wśród Polaków powyżej 44. roku życia. Chorują zwłaszcza mężczyźni. Na gruźlicę umiera w Polsce 3 razy więcej mężczyzn niż kobiet.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna

Gruźlica w Polsce - statystyki

Po drugiej wojnie światowej w Polsce gruźlica była jedną z dominujących przyczyn umieralności. W 1950 r. zmarło z jej powodu 26 tys. osób, w tym ponad 3 tys. dzieci do 14 lat. W latach 1957-1959 (systematyczne dane o zachorowalności na gruźlicę w Polsce są dostępne od roku 1957) zapadalność na tę chorobę wynosiła około 300 na 100 tys. mieszkańców. W 2017 r. zapadalność na gruźlicę wyniosła 15,1 przypadków na 100 tys. ludności, w 2016 r. - 16,8 na 100 tys., w 2015 r. - 16,7 na 100 tys. mieszkańców.

Zgodnie z definicją Europejskiego Centrum do Spraw Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC) taką zapadalność - czyli mniejszą niż 20 zachorowań na 100 tys. osób, określa się jako niską. Przy zapadalności poniżej 10 osób na 100 tys. można mówić o zbliżaniu się do fazy eliminacji choroby.

Przypadki gruźlicy w Polsce w latach 2011-2018

Od pierwszego stycznia do 30 czerwca 2018 r. - według wstępnych danych - zanotowano w Polsce 2669 przypadków gruźlicy.

  • w 2017 r. - 5787 przypadków;
  • w 2016 r. - 6444,
  • w 2015 r. - 6430,
  • w 2014 - 6698,
  • w 2013 r. - 7250,
  • w 2012 r. - 7542,
  • w 2011 r. - 8478.

W 2017 r. najwyższa zachorowalność na gruźlicę (44,9 proc.) wystąpiła wśród osób dorosłych (od 45 do 64 lat), przy niskiej liczbie nowych przypadków zachorowań u dzieci i młodzieży (68 przypadków), wśród których zapadalność jest prawie 10-krotnie niższa niż w populacji ogólnej. Wśród chorych na gruźlicę zarejestrowanych w 2017 r. było 108 cudzoziemców, w większości - 74 osoby - w wieku od 20 do 44 lat. Największą grupę - 31 osób - stanowili przybysze z Ukrainy. Gruźlicę wywołaną przez prątki oporne na co najmniej jeden lek przeciwprątkowy stwierdzono u 122 osób. Gruźlicę wielolekooporną stwierdzono u 44 chorych, w tym u 12 cudzoziemców (w 2016 r. było takich osób 46, w tym 10 cudzoziemców, w 2015 r. było takich osób 33, w tym czterech cudzoziemców).

Na gruźlicę chorują zwłaszcza mężczyźni (69,2 proc. zachorowań w 2016 r.). Z jej powodu umiera w Polsce 3 razy więcej mężczyzn niż kobiet (w roku 2015 - zmarło 420 mężczyzn i 117 kobiet).

Dlaczego w Polsce na gruźlicę chorują głównie dorośli? "Wynika to z faktu, iż w czasach, gdy sytuacja epidemiologiczna gruźlicy była znacznie gorsza niż obecnie, duża część populacji została zakażona prątkiem gruźlicy. Zachorowania na gruźlicę są w dużym odsetku wynikiem reaktywacji zakażenia wcześniejszego, co uniemożliwia szybką eliminację choroby w populacji" - wyjaśnia rzecznik Głównego Inspektoratu Sanitarnego Jan Bondar.

W 2017 r. najwyższą zapadalność na gruźlicę zarejestrowano w województwach: lubelskim, śląskim i mazowieckim, najniższą w województwach: wielkopolskim, warmińsko-mazurskimi i zachodniopomorskim. Wzrost zapadalności w porównaniu z rokiem poprzednim zarejestrowano w województwach: wielkopolskim, podlaskim, lubelskim i lubuskim.

"Napływ osób z krajów sąsiadujących o dużym rozpowszechnieniu gruźlicy, takich jak Ukraina, może wpłynąć na sytuację epidemiologiczną w województwach lubelskim, podlaskim, a co za tym idzie na sytuację gruźlicy w kraju" - przekazał rzecznik GIS. 

Mimo spadku zachorowalności na gruźlice w Polsce nadal przekraczamy średnią dla Unii Europejskiej. Natomiast odsetek dzieci wśród chorych na gruźlicę oraz odsetek zakażonych HIV i przypadków lekoopornej gruźlicy MDR-TB jest w Polsce niższy od przeciętnej w UE (w przypadku dzieci ponaddwukrotnie).

„Mówiąc skrótowo, sytuacja nie jest zła. Chociaż jest gorsza niż w wielu krajach Europy Zachodniej” - mówiła prof. Maria Korzeniewska–Koseła, kierownik Zakładu Epidemiologii i Organizacji Walki z Gruźlicą Instytutu Gruźlicy i Chorób Płuc w Warszawie, podczas konferencji zorganizowanej 26 marca 2018 r. w Warszawie z okazji obchodzonego 24 marca Światowego Dnia Gruźlicy.

"Zapadalność jest stale wyższa niż na Zachodzie, ale mamy z kolei mniej gruźlicy wielolekoopornej, mniej gruźlicy dziecięcej. Nie da się szybko zmniejszyć całkowitej zapadalności. Po wojnie większa część społeczeństwa była zakażona prątkiem gruźlicy, chorowała i zakażała innych, ale sytuacja stale się polepsza, trend jest spadkowy" - dodała.

Gruźlica na świecie - statystyki

Jak szacuje Światowa Organizacja Zdrowia (WHO), w roku 2016 na świecie zachorowało na gruźlicę 10,4 mln osób, w tym milion dzieci do lat 14. 65 proc. chorych stanowili mężczyźni.

Co dziesiąty chory na gruźlicę na świecie jest zakażony HIV (aż 74 proc. osób w takiej sytuacji to mieszkańcy Afryki).

Gruźlica jest jedną z najczęstszych przyczyn zgonów. W roku 2016 z jej powodu zmarło 1,3 mln osób niezakażonych HIV oraz 374 000 chorych zakażonych HIV. Więcej niż połowa nowych chorych to mieszkańcy pięciu krajów: Indii, Indonezji, Chin, Filipin i Pakistanu. W większości najbogatszych krajów świata zapadalność na gruźlicę jest niska - poniżej 10 zachorowań na 100 000 ludności.

Natomiast są kraje, w których szacowana zapadalność sięga 500 przypadków na 100 000 ludności - to między innymi Korea Północna, Mozambik oraz Republika Południowej Afryki.

Gruźlica wielolekooporna - statystyki

Szczególnym zagrożeniem jest gruźlica wielolekooporna (multidrug resisitant tuberculosi-MDR-TB). Wywołują ją prątki oporne na dwa główne leki – izoniazd oraz ryfampicynę. Według WHO w roku 2016 zachorowań na MDR-TB było około 490 000. Część chorych ma gruźlicę wielolekooporną z rozszerzoną opornością (extensively resistant tuberculosis- XDR-TB). Niemal połowa chorych na MDR-TB mieszka w Chinach, Indiach i Rosji. Najwyższe odsetki osób z MDR-TB wśród ogółu chorych na gruźlicę stwierdza się w krajach należących w przeszłości do ZSRR. Na przykład na Białorusi MDR-TB stanowi około połowy wszystkich zachorowań (47,8 proc. przy zapadalności 38 na 100 000). Podobnie jest w Rosji (44, 8 proc. zakażonych MDR-TB przy 84,1 zachorowań na 100 000) oraz na Ukrainie (28,6 proc. zakażonych MDR-TB przy 76,7 zachorowań na 100 000).

24 marca - Światowy Dzień Gruźlicy

Światowy Dzień Gruźlicy obchodzony jest 24 marca – dla upamiętnienia dnia, w którym niemiecki mikrobiolog Robert Koch (1843-1910) ogłosił odkrycie prątka gruźlicy (natomiast od 1 do 10 grudnia odbywają się Dni Walki z Gruźlicą i Chorobami Płuc). Tegoroczne przesłanie Światowego Dnia Gruźlicy to „Wanted: Leaders for a TB-free world” - Poszukiwani: przewodnicy do świata wolnego od gruźlicy. Wstępnym celem wyznaczonym krajom świata przez WHO jest zmniejszenie do roku 2035 liczby zgonów z powodu gruźlicy o 95 proc., zaś zapadalności na gruźlicę – o 90 proc. (w porównaniu z rokiem 2015).

Gruźlica to choroba zakaźna, wywoływana przez prątki Mycobacterium tuberculosis. Gruźlicą można się zakazić poprzez bliski kontakt, na przykład długotrwałe przebywanie w pomieszczeniu z osobą, która kaszle, odksztusza, mówi lub głośno się śmieje. Wyniki leczenia chorych na gruźlicę wielolekooporną są złe, zwłaszcza przy kolejnym zachorowaniu na tę postać.

Chociaż gruźlica najczęściej umiejscawia się w płucach, może zajmować także inne narządy. U osób z zaburzeniami odporności zdarzają się rozsiane postacie gruźlicy. 

Oprócz obniżonej odporności zachorowaniu sprzyjają między innymi palenie papierosów, niedożywienie oraz cukrzyca. (PAP)

CZYTAJ TAKŻE:

>> Nowy sposób na gruźlicę

>> Dlaczego palenie zwiększa ryzyko rozwoju gruźlicy?

Źródło: Puls Medycyny

Podpis: PAP

Najważniejsze dzisiaj
Puls Medycyny
Choroby zakaźne / Gruźlica w Polsce: wciąż niepokojące statystyki
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.