Groźne powikłania grypy

lek. Małgorzata Wojciechowska, ; konsultacja: dr n. med. Iwonna Grzywanowska-Łaniewska, ; Klinika Kardiologii II Wydziału Lekarskiego AM w Warszawie
opublikowano: 27-02-2008, 00:00

Dlaczego należy szczepić przeciwko grypie pacjentów z chorobami układu krążenia?

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna
Na pytanie odpowiada lek. Małgorzata Wojciechowska, konsultacja: dr n. med. Iwonna Grzywanowska-Łaniewska, Klinika Kardiologii II Wydziału Lekarskiego AM w Warszawie:

Choroby przewlekłe zwiększają ryzyko zachorowania na grypę, a także sprzyjają wystąpieniu jej powikłań. W przebiegu infekcji grypowej u chorych z cukrzycą, niewydolnością nerek czy ze schorzeniami układu krążenia częściej niż w populacji osób zdrowych będziemy mieć do czynienia z zapaleniem płuc, ostrą niewydolnością nerek, zapaleniem mięśnia sercowego czy krwawieniem z przewodu pokarmowego. Ponadto objawy związane z ostrą infekcją: gorączka, odwodnienie i stres bardzo często są przyczyną zaostrzenia istniejącej choroby podstawowej (dekompensacja niewydolności krążenia, pogorszenie biochemicznych wykładników funkcji nerek u pacjentów z przewlekłą chorobą nerek, pogorszenie kontroli cukrzycy, niewydolność oddechowa w przebiegu POChP).
Obserwacje z ostatnich lat przemawiają za tym, że osoby ze schorzeniami układu krążenia (z chorobą wieńcową, niewydolnością serca, po przebytym niedokrwiennym udarze mózgu) odnoszą dodatkową korzyść ze szczepienia przeciw grypie. Okazało się, że szczepienie tej grupy osób odgrywa nieocenioną rolę w prewencji wtórnej i w zapobieganiu śmierci sercowej. Szczepienie zmniejsza także ryzyko wystąpienia zawału serca, nagłego zgonu sercowego i niedokrwiennego udaru mózgu.
Za istnieniem związku między zachorowaniem na grypę a zwiększonym ryzykiem wystąpienia zawału serca, nagłego zgonu sercowego czy udaru mózgu przemawia również sezonowa zmienność występowania wymienionych patologii. Szczyt zachorowań na ostre zespoły wieńcowe czy niedokrwienne udary mózgu przypada (tak jak w przypadku grypy) na miesiące zimowe. Wiadomo również, że liczba zawałów serca jest w zimie o 50 proc. wyższa niż w lecie. O tej porze roku znacząco wzrasta także częstość incydentów sercowo-naczyniowych poprzedzonych wirusowym zakażeniem górnych dróg oddechowych.
Infekcja grypowa powoduje nasilenie procesu zapalnego w blaszkach miażdżycowych, co sprzyja ich destabilizacji i pękaniu. U zakażonych grypą myszy w obrębie blaszek miażdżycowych stwierdza się nacieki komórkowe złożone głównie z makrofagów, limfocytów T i komórek mięśni gładkich oraz towarzyszące im agregaty trombocytów w świetle tętnicy. Co ciekawe, nie udało się dotychczas wykazać obecności cząsteczek wirusa w samych blaszkach; nie obserwowano także zmian naciekowych ani akumulacji trombocytów w obszarze śródbłonka niezmienionego miażdżycowo. Opisane zmiany histopatologiczne świadczą o tym, że proces zapalny w obrębie płytki miażdżycowej nie jest wynikiem bezpośredniej interakcji wirusa, ale jest wtórny do aktywacji układu immunologicznego w związku z uogólnionym stanem zapalnym. Towarzysząca procesom zapalnym nasilona produkcja cytokin i chemokin jest przyczyną pobudzenia komórek układu immunologicznego, co z kolei prowadzi do uwalniania zwiększonej ilości metaloproteinaz, a w konsekwencji - do rozerwania blaszki miażdżycowej i wystąpienia ostrego zespołu wieńcowego lub epizodu udarowego.
Niektórzy badacze sugerują, że wirus grypy może być także przyczyną reaktywacji istniejącego już wcześniej utajonego zakażenia blaszki miażdżycowej cytomegalowirusem, wirusem opryszczki czy Chlamydia pneumoniae.
Wirus grypy, poza wpływem na proces zapalny w płytkach miażdżycowych, przyczynia się także do wystąpienia w organizmie stanu nadkrzepliwości. Sugeruje się, że oddziaływanie hemaglutynin (białka obecne na powierzchni wirusa) na płytki krwi i komórki śródbłonka sprzyja tworzeniu zakrzepów płytkowych. Dodatkowo efekt ten nasilają objawy infekcji - wysoka gorączka i odwodnienie - zwiększające lepkość krwi.
Do wystąpienia deficytu tlenowego mięśnia sercowego może także przyczyniać się, występujące w przebiegu gorączki i stresu związanego z chorobą (tachykardia), zwiększone zapotrzebowanie serca na tlen. Grypowe zakażenie dróg oddechowych, mogące upośledzać czynność płuc, dodatkowo pogarsza bilans tlenowy.
Najbardziej znane badanie kliniczne, potwierdzające pozytywny wpływ szczepienia przeciw grypie u pacjentów z chorobą wieńcową, to badanie o akronimie FLUVACS (FLU Vaccination in Acute Coronary Syndromes) z 2003 r. W tej próbie klinicznej uczestniczyło 301 pacjentów hospitalizowanych z powodu ostrego zawału serca (200 chorych) lub przyjętych do szpitala planowo w celu wykonania angioplastyki wieńcowej (101 osób). Wszystkich chorych przydzielono do jednej z dwóch grup: w pierwszej pacjenci w trakcie hospitalizacji, oprócz standardowego leczenia, otrzymali szczepionkę przeciw grypie, w drugiej - pozostawali nieszczepieni. W okresie rocznej obserwacji zgon z przyczyn sercowo-naczyniowych odnotowano u 6 proc. chorych szczepionych i u 17 proc. nieszczepionych chorych. Potrójny, złożony punkt końcowy, obejmujący zgon, zawał nie kończący się zgonem lub hospitalizację z powodu niestabilnej dławicy piersiowej, odnotowano u 22 proc. szczepionych i 37 proc. nieszczepionych pacjentów. Wyniki badania osiągnęły istotność statystyczną i świadczą o tym, że szczepionka przeciw grypie zmniejsza ryzyko śmierci sercowej i wystąpienia ostrego zespołu wieńcowego u osób z rozpoznaną chorobą układu krążenia.
Znane są także prace ukazujące pozytywny wpływ szczepienia przeciw grypie we wtórnej prewencji niedokrwiennych udarów mózgu.
Wyniki badań klinicznych i dane eksperymentalne jednoznacznie pokazują, że szczepienia przeciw grypie warto wykonywać. Obecnie zaleca się, by szczepieniu podlegały osoby z przewlekłymi schorzeniami układu krążenia oraz wszyscy, którzy ukończyli 65 r.ż. (część badaczy uważa, że taką granicą jest 50 r.ż.), wzrasta bowiem wówczas ryzyko chorób współistniejących i zaawansowanie miażdżycy.

Źródło: Puls Medycyny

Podpis: lek. Małgorzata Wojciechowska, ; konsultacja: dr n. med. Iwonna Grzywanowska-Łaniewska, ; Klinika Kardiologii II Wydziału Lekarskiego AM w Warszawie

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.