Gdy dojdzie do uszkodzenia więzadła krzyżowego przedniego

Robert Dołowy, specjalista rehabilitant ze Szpitala Centrum Enel-Med
opublikowano: 07-10-2015, 00:00

Polacy są coraz bardziej aktywni fizycznie — uprawiają bieganie, piłkę nożną, jazdę na nartach, skoki na spadochronie, sporty walki. Konsekwencją tego są częstsze urazy stawu kolanowego. Jego nieprawidłowe działanie ma negatywny wpływ na całe ciało. Tego typu dysfunkcje mogą prowadzić do dolegliwości w stawie biodrowym, kręgosłupie, a nawet barku.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna

Bardzo częstym urazem kolana jest zerwanie więzadła krzyżowego przedniego (anterior cruciate ligament, ACL). Może ono nastąpić podczas rotacji, gdy mocno jest ustalona stopa i zgięte kolano, a do tego silnie zrotowana reszta ciała (np. jazda na nartach) oraz przeprostu, gdy np. grający w piłkę zawodnik zostaje uderzony w kość piszczelową przy wyprostowanym kolanie.

Więzadło krzyżowe przednie zlokalizowane jest w stawie kolanowym, jego przyczep proksymalny znajduje się na tylnej wewnętrznej krawędzi kłykcia bocznego kości udowej, natomiast przyczep dystalny na kości piszczelowej na polu kłykciowym przednim. Jego kształt — według najnowszych badań — to skręcona, płaska taśma.

Pacjent leży na wznak
z kolanem zgiętym ok. 30 stopni.
Badający stoi z boku badanej kończyny
i podciąga podudzie do przodu.
Wyświetl galerię [1/3]

Pacjent leży na wznak z kolanem zgiętym ok. 30 stopni. Badający stoi z boku badanej kończyny i podciąga podudzie do przodu.

ETAP I: Pacjent po urazie kolana zgłasza się do lekarza POZ

Podczas zjazdu na nartach kilka dni temu pacjent przewrócił się. Usłyszał trzask w kolanie, więc zaprzestał dalszej jazdy. Pojawił się silny ból, a po kilku godzinach na kolanie widoczna była opuchlizna i zasinienie. Podczas chodzenia, stając na kontuzjowanej nodze, pacjent czuje się niepewnie.

Badanie:

1) bolesność przy badaniu palpacyjnym w okolicy kolana;
2) silny ból podczas urazu, stopniowo ustępujący;
3) uciekanie kolana, uczucie niestabilności;
4) obrzęk, krwiaki;
5) ocena niewydolności ACL za pomocą próby Lachmana.

Metoda: pacjent leży na wznak z kolanem zgiętym ok. 30 stopni. Badający stoi z boku badanej kończyny i podciąga podudzie do przodu. (Fot. 1)

Wynik: reakcja ustępowania lub niejasny punkt końcowy wskazują na przerwanie więzadła krzyżowego przedniego.

6) ocena niewydolności ACL za pomocą próby przedniej szuflady.

Metoda: pacjent leży na wznak z kolanem zgiętym pod kątem 90 stopni. Badający chwyta podudzie i próbuje je wysunąć do przodu. (Fot. 2)

Wynik: jeżeli uda się przesunąć kość piszczelową względem kości udowej, wynik uznaje się za dodatni.

Wnioski po badaniu

Jeżeli objawy i wykonane testy są dodatnie, możemy stwierdzić, że doszło do zerwania więzadła krzyżowego przedniego. Pacjent powinien wykonać badanie diagnostyczne przy użyciu rezonansu magnetycznego w celu potwierdzenia przypuszczeń. Rezonans magnetyczny uwidoczni też, czy nie doszło do innych uszkodzeń wewnątrz stawu. Z wynikiem badania pacjent powinien udać się do lekarza specjalisty w celu dalszego leczenia.

ETAP II Przygotowanie pacjenta: przedoperacyjne lub do czasu wizyty u ortopedy

Cele:

1) zmniejszenie bólu, obrzęku i stanu zapalnego przez systematyczne chłodzenie za pomocą urządzenia chłodząco-uciskowego lub kompresu, elewacja kończyny w pozycji leżącej;
2) przywracanie świadomej aktywności mięśniowej kończyny;
3) przywracanie prawidłowego wyprostu stawu kolanowego.

Orteza:

Jeżeli kolano jest bardzo niestabilne, można zalecić pacjentowi noszenie ortezy zegarowej w celu zabezpieczenia przed dalszymi uszkodzeniami. W celu zmniejszenia obrzęku zalecana jest również opaska elastyczna.

Obciążanie:

Aby zmniejszyć dolegliwości bólowe podczas chodzenia, stosujemy kule łokciowe i obciążamy kończynę w granicy tolerancji bólowej.

Ćwiczenia:

1) aby utrzymać pełen wyprost, niezbędny jest prawidłowo działający mięsień czworogłowy uda; podczas ćwiczeń możemy wspomagać się urządzeniem do elektrostymulacji;
2) ćwiczenie w zamkniętym łańcuchu kinematycznym, np. miniprzysiady do 30 stopni;
3) ćwiczenia zginania grzbietowego i podeszwowego stawu skokowego;
4) unoszenie wyprostowanej nogi w zgięciu, odwiedzeniu i przywiedzeniu;
5) bierne prostowanie kolana (w siadzie lub leżeniu na wznak podłożyć wałek pod piętę);
6) w pozycji leżenia na wznak zsuwanie stopy po ścianie;
7) ćwiczenia kokontrakcji;
8) jazda na rowerze stacjonarnym.

Ćwiczenia należy przerwać, jeżeli nasili się ból. Po ćwiczeniach chłodzimy kolano 10-15 minut.

ETAP III: Przeszczep i dolegliwości pooperacyjne

Najczęstszym miejscem pobrania przeszczepu jest centralne pasmo więzadła rzepki. Dolegliwości mogą się pojawić w miejscu cięcia. Drugim miejscem pobierania są ścięgna mięśni smukłego i półścięgnistego. Dolegliwości pooperacyjne lokalizują się w okolicy samych mięśni, z których pobierany był materiał. (Fot. 3)

Przez pierwsze trzy dni po operacji zaleca się pacjentom oszczędny tryb życia, leżenie w łóżku z kończyną operowaną ułożoną w elewacji, chłodzenie kolana urządzeniem chłodząco-uciskowym co 2 godziny przez około 20 min. Poruszanie się o 2 kulach, stosowanie ortezy zegarowej — o tym decyduje lekarz prowadzący. Rozpoczynamy też pierwsze ćwiczenia, np. kokontrakcji w zgięciu 30 stopni oraz elektrostymulacje VMO.

Planowanie rehabilitacji po rekonstrukcji ACL

Aby prawidłowo i bezpiecznie zaplanować rehabilitację po rekonstrukcji ACL, trzeba mieć na uwadze proces gojenia się i przebudowy przeszczepu. Są dwa ważne etapy przebudowy:

1) spadek wytrzymałości przeszczepu:
a) więzadło ulega martwicy w 3.-8. tygodniu po operacji;
b) więzadło jest najsłabsze mechanicznie w 12.-24. tygodniu.
2) wzrost wytrzymałości:
a) stały wzrost wytrzymałości ACL 3-6 miesiąc;
b) ACL wydolny mechanicznie po 9-12 miesiącach.
Rehabilitację należy tak zintensyfikować, aby około 12. tygodnia, kiedy przeszczep jest najsłabszy, wszystkie mięśnie stabilizujące staw kolanowy były w pełni funkcjonalne. Plan rehabilitacji musi być dostosowany indywidualnie dla każdego pacjenta.

Do czasu rozpoczęcia rehabilitacji pod okiem rehabilitanta pacjent powinien podjąć samodzielne ćwiczenia, tak by ograniczyć utratę funkcji związanych z operacją.

Przykład postępowania: Rehabilitacja w 1.-2. tygodniu po rekonstrukcji ACL

Przed wykonywaniem poniższych czynności, należy się zapoznać z zaleceniami lekarza przeprowadzającego operację, które są podane w wypisie ze szpitala:

1) zakres obciążenia — do granicy bólu (jeżeli nie było uszkodzenia MM, ML);
2) zakres ruchomości — do granicy bólu i oporu tkanek (przez pierwsze 3 tygodnie ograniczamy się do 60 stopni);
3) prawidłowy chód o dwóch kulach (zwracamy uwagę, aby kolano podczas obciążenia było wyprostowane);
4) elektrostymulacja mięśniowa VMO w zależności od deficytu — ok. 4 godzin dziennie;
5) ćwiczenia kokontrakcji w zakresie 0-30 stopni;
6) aktywacja mięśni: pośladkowych, zginaczy i stabilizujących miednicę;
7) po ćwiczeniach: chłodzenie kolana.

Źródło: Puls Medycyny

Podpis: Robert Dołowy, specjalista rehabilitant ze Szpitala Centrum Enel-Med

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.