Estrogeny a zespół metaboliczny

Monika Puzianowska-Kuźnicka;
opublikowano: 17-09-2008, 00:00

Obserwacje kliniczne wskazują, że zespół metaboliczny występuje u 35 proc. kobiet w wieku 50-59 lat, które przeszły menopauzę. Co więcej, odsetek takich kobiet stale rośnie. Częste występowanie zespołu metabolicznego u kobiet w okresie pomenopauzalnym może być skutkiem zwiększenia masy tkanki tłuszczowej i jej redystrybucji m.in. w okolicę jamy brzusznej. Ostatnio zasugerowano, że u kobiet z zespołem metabolicznym, które stosują hormonalną terapię zastępczą, korzystniejsze jest podawanie estrogenów drogą przezskórną.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna
Mianem "zespół metaboliczny" określa się współwystępowanie kilku schorzeń, w tym otyłości, oporności na insulinę, nadciśnienia i dyslipidemii. Liczne prace z ostatnich kilku lat podkreślają, że oprócz klasycznych czynników ryzyka, w patogenezie chorób układu krążenia znaczenie mają również stan zapalny oraz zaburzenia koagulacji. Nie ma jednak zbyt wielu informacji na temat tych czynników ryzyka u kobiet z zespołem metabolicznym. W okresie okołomenopauzalnym kobiety, w tym i te z zespołem metabolicznym, doświadczają klasycznych objawów wypadowych. W związku z tym wiele z nich rozpoczyna hormonalną terapię zastępczą. Wydaje się, że estrogeny zwiększają wrażliwość na insulinę, ich stosowanie powoduje obniżenie poziomu glukozy i insuliny na czczo, zmniejszając ryzyko wystąpienia cukrzycy. Dotychczas opublikowane dane sugerują, że istotną rolę odgrywa droga podania estrogenu.
Mając to wszystko na uwadze, autorzy pracy przyjętej do druku w American Journal of Obstetrics and Gynecology podjęli się sprawdzenia, która droga podania estrogenów kobietom po menopauzie i z zespołem metabolicznym (doustna czy przezskórna) jest korzystniejsza w aspekcie oddziaływania na poziomy wskaźników stanu zapalenia i markerów koagulacji. Badaniem objęto 53 kobiety, które przeszły menopauzę co najmniej 12 miesięcy wcześniej i które spełniły kryteria rozpoznania zespołu metabolicznego. Kontrolę stanowiły dwie grupy: 74 kobiety po menopauzie, ale bez zespołu metabolicznego, oraz 20 młodych, zdrowych, miesiączkujących kobiet. Kobiety po menopauzie i z zespołem metabolicznym miały znamiennie wyższy BMI w porównaniu z kobietami po menopauzie, ale bez tego zespołu (32,8 vs 26,1 kg/m2).
W porównaniu z kobietami z grup kontrolnych, pacjentki z zespołem metabolicznym miały znamiennie wyższe wyjściowe poziomy CRP (5,65 vs 1,05 mcg/ml), E-selektyny (57,5 vs 34,6 ng/ml), fibrynogenu (365 vs 283 mg/dl), inhibitora aktywatora plazminogenu 1 (PAI-1, 54 vs 27 ng/ml) i D-dimerów (276 vs 132 ng/ml). Aby zniwelować wpływ różnic w BMI na uzyskane wyniki, porównano również wartości tych czynników u kobiet z grup kontrolnych i tylko u tych kobiet z zespołem metabolicznym, u których BMI nie przekraczał 30 kg/m2 (n=20). Różnice pozostały znamienne, co sugeruje, że podwyższone wartości badanych wskaźników zapalenia i koagulacji nie są prostym skutkiem otyłości. Co więcej, w całej grupie kobiet z zespołem metabolicznym jedynie poziom E-selektyny znamiennie korelował z BMI.
Kobiety z grupy badanej przydzielono losowo albo do podgrupy otrzymującej estradiol doustnie, albo w postaci plastrów do naklejania na skórę. Obydwie podgrupy nie różniły się od siebie pod względem masy ciała i ciśnienia tętniczego. Po 12 tygodniach terapii w żadnej z podgrup nie stwierdzono ani zmian BMI, ani zmian w wartościach ciśnienia krwi. Średnie stężenia E2 w surowicy krwi były w obu grupach pacjentek podobne. Porównując bezpośrednio skutki działania estrogenów podawanych doustnie i przezskórnie stwierdzono, że droga podawania hormonu ma istotne znaczenie w odniesieniu do stosunku stężeń metaloproteinazy macierzy pozakomórkowej i inhibitora metaloproteinaz macierzy pozakomórkowej MMP-9/TIMP-1 (wzrost po doustnym podaniu i spadek po podaniu przezskórnym), poziomu E-selektyny (większy spadek po doustnym podaniu estrogenu) i antytrombiny III (spadek po terapii doustnej i bez zmian po terapii przezskórnej).
Autorzy pracy potwierdzili swoimi badaniami, że kobiety z zespołem metabolicznym mają znamiennie podwyższone poziomy licznych markerów stanu zapalnego i koagulacji oraz wykazali, że droga podawania estrogenów kobietom po menopauzie, mającym objawy wypadowe, może powodować odmienne skutki biologiczne. Zasugerowali również, by kobiety z zespołem metabolicznym otrzymywały estrogeny raczej w postaci plastrów na skórę, a jeśli podawanie doustne jest konieczne, by stosować najmniejsze skuteczne biologicznie dawki hormonu.

Źródło: Am. J. Obstet. Gynecol., 27 maja 2008 (online).

Źródło: Puls Medycyny

Podpis: Monika Puzianowska-Kuźnicka;

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.