Endoskopowe diagnozowanie i leczenie niepłodności w endometriozie

Karolina Stępień, Lublin
21-07-2004, 00:00

Powiązanie endometriozy i niepłodności jest bezsprzeczne. Badania wykazały, że patologia ta występuje 10-20 razy częściej u kobiet z niepłodnością w porównaniu z populacją kobiet płodnych. Nie ma natomiast jednoznacznych dowodów na to, że endometrioza jest przyczyną niepłodności.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna
W 50-70 proc. przypadków gruczolistości jajowodów i jajników powikłaniem jest niepłodność. W zaawansowanej postaci endometriozy, występującej u 10 proc. kobiet z tym schorzeniem, przyczyną niepłodności są torbiele oraz liczne zrosty w miednicy mniejszej. Stanowiąc tzw. czynnik mechanicznej niepłodności, uniemożliwiają one owulację, wychwycenie komórki jajowej przez strzępki jajowodu.
Gruczolistości często towarzyszą zaburzenia endokrynne. Należą do nich: nieprawidłowa folikulogeneza, brak owulacji, luteinizacja nie pękniętego pęcherzyka, defekt fazy lutealnej oraz hiperprolaktynemia. U 72 proc. tych pacjentek stwierdzono obecność autoprzeciwciał przeciwfosfolipidowych, przeciwnukleotydowych i przeciwhistonowych. Zaburzają one proces zapłodnienia oraz implantacji. Zwrócono uwagę na zwiększone stężenie autoprzeciwciał przeciw osłonce przezroczystej oocytu w płynie otrzewnowym u kobiet z endometriozą i niepłodnością.
Uważa się, że obecność u nich ektopowej endometriozy stanowi czynnik indukujący zmiany zapalne w płynie otrzewnowym. Pojawia się jego zwiększona objętość oraz liczba i aktywność makrofagów, a także większe stężenie cytokin i prostanoidów. Aktywne makrofagi, przez cytotoksyczne działanie na oocyty, plemniki i zarodek, mogą zaburzać płodność. Zostało udowodnione, że w obecności płynu otrzewnowego u kobiet z endometriozą ulega zmniejszeniu ruchliwość plemników oraz dochodzi do zaburzenia reakcji akrosomalnej, co może być uwarunkowane zwiększonym stężeniem żelaza w płynie otrzewnowym.
Postępowanie terapeutyczne
Wykrywanie endometriozy jest trudne i opiera się jedynie na metodach inwazyjnych, jak laparoskopia operacyjna. ?Według obecnie obowiązujących na świecie standardów postępowania medycznego, laparoskopia, a także w niektórych przypadkach laparotomia, to jedyne metody służące do rozpoznania tej choroby, a leczenie skojarzone, polegające na połączeniu technik operacyjnych z leczeniem farmakologicznym, przynosi najlepsze efekty" - mówi prof. Tomasz Rechberger, kierownik II Katedry i Kliniki Ginekologii AM w Lublinie.
Najlepsze rezultaty daje połączenie technik zabiegowych z uprzednim czy też następowym leczeniem farmakologicznym. ?Nigdy nie mamy pewności, czy w trakcie zabiegu usunęliśmy wszystkie ogniska endometriozy, co może być czasami trudne do wykonania, zważywszy na możliwość występowania ognisk niewidocznych gołym okiem. Biorąc pod uwagę możliwy nawrót schorzenia po leczeniu, w niektórych przypadkach forma terapii zależeć będzie od oczekiwania pacjentki" - wyjaśnia prof. T. Rechberger.
Jeżeli główny problem będzie dotyczył zniesienia objawów towarzyszących gruczolistości, można ograniczyć się do leczenia zachowawczego, jeśli natomiast chodzi o przywrócenie płodności, lepiej sięgać do technik zabiegowych. Histeroskopia służy do diagnozowania i leczenia patologii w obrębie jamy macicy, natomiast laparoskopia stosowana jest w diagnozowaniu i leczeniu schorzeń występujących w obrębie jamy brzusznej. ?Obecnie nie znamy lepszych metod diagnozowania i leczenia endometriozy czy też niepłodności, a zważywszy na korzyści wypływające z zastosowania tych metod, nie mówiłbym tu o ich wadach. Zdajemy sobie jednak sprawę z tego, że w niektórych rodzajach czy też formach patologii, laparoskopia nie sprawdza się nawet w rękach doświadczonego chirurga. W tych przypadkach wykonujemy laparotomię" - mówi prof. T. Rechberger. Jego zdaniem, korzyści wynikające z zastosowania leczenia laparoskopowego spowodowały, że coraz częściej operacyjna laparoskopia zastępuje tradycyjną chirurgię.
Wpływ na niepłodność
Leczenie chirurgiczne może być przeprowadzone metodami klasycznymi i endoskopowymi. ?Nie ma analiz porównawczych obu metod. Korzyści metody laparoskopowej związane są z samą procedurą. Leczenie endoskopowe obejmuje koagulację ognisk powierzchownych na otrzewnej, wycięcie lub wyłuszczenie torbieli i usunięcie zrostów" - mówi prof. T. Rechberger. Nawrót lub pozostanie gruczolistości po laparoskopowym wycięciu wynosi 10-20 proc. Powstanie zrostów de novo występuje w co piątym przypadku.
Skuteczność leczenia zmian metodami chirurgicznymi u niepłodnych kobiet przynosi lepszy efekt w przypadku gruczolistości o średnim stopniu zaawansowania. W krótkim okresie po operacji w ciążę zachodzi ok. 30 proc. pacjentek. Przeciwnicy takiego leczenia uważają, że operacyjne leczenie endometriozy minimalnego i średniego stopnia może spowodować powstawanie zrostów, stanowiących ewentualną przyczynę niepłodności.
W lubelskiej klinice rocznie wykonywanych jest około 350-400 laparoskopii oraz około 600 innych rodzajów operacji ginekologicznych. Endometriozę stwierdza się średnio u ok. 25 proc. pacjentek, głównie u leczących się z powodu niepłodności.
Nie zawsze wyleczenie endometriozy przywraca naturalną płodność. Czasami, w przypadkach znacznego zaawansowania choroby, zmiany organiczne są tak duże, że w celu uzyskania ciąży konieczne jest zastosowanie technik wspomaganego rozrodu. Według innych opinii, w takich przypadkach wskazane jest przyjęcie postawy wyczekującej i niestosowanie żadnej dodatkowej terapii w celu uzyskania ciąży.


Źródło: Puls Medycyny

Podpis: Karolina Stępień, Lublin

Najważniejsze dzisiaj
Puls Medycyny
Ginekologia i położnictwo / Endoskopowe diagnozowanie i leczenie niepłodności w endometriozie
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.