Eliminacja czynnika etiologicznego w leczeniu stłuszczenia wątroby

lek. Sławomir Badurek
28-02-2005, 00:00

Rozpoznanie stłuszczenia wątroby jest często bagatelizowane i przez lekarzy, i przez chorych. Tymczasem ten bardzo często występujący stan może w niektórych przypadkach przerodzić się w stłuszczeniowe zapalenie wątroby, grożące rozwojem marskości, a w konsekwencji raka wątroby.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna
Upowszechnienie ultrasonografii zwielokrotniło wykrywalność znanego wcześniej z badań patomorfologicznych stłuszczenia wątroby. Czułość i swoistość USG, wykonanego dobrej klasy sprzętem i przez doświadczonego badającego, przekracza 90 proc. Nieprawidłowy obraz USG jest najczęściej jedyną oznaką świeżo rozpoznanego schorzenia. Dyskretne bóle, dyskomfort lub uczucie pełności w prawym nadbrzuszu, nudności, odbijania, podawane przez część pacjentów, to objawy, które mogą występować w wielu różnych jednostkach chorobowych. Również w badaniach laboratoryjnych nie należy spodziewać się istotnych odchyleń. Niekiedy nieznacznie wzrasta aktywność aminotransferaz, fosfatazy zasadowej lub bilirubiny.
Czynniki ryzyka
Słabo zaznaczony obraz kliniczny nie jest przeszkodą w rozpoznawaniu stłuszczenia wątroby, o ile pamięta się, że najczęściej jest ono stanem wtórnym, inicjowanym przez wiele rozpowszechnionych czynników etiologicznych. Do najbardziej znanych należy nadużywanie alkoholu, cukrzyca, otyłość, hiperlipidemia oraz hepatotoksyczne działanie wielu leków (np. glikokortykosteroidów, syntetycznych estrogenów, amiodaronu, tetracyklin, warfaryny, tamoksyfenu) i toksyn (rozpuszczalników organicznych oraz toksyn zawartych w grzybach).
Przyczyną stłuszczenia wątroby może być także żywienie pozajelitowe, szybka utrata masy ciała, chirurgiczne leczenie otyłości, zakażenie HBV, HCV, uchyłkowatość i przewlekłe choroby zapalne jelita grubego. Czynnikiem ryzyka jest występowanie w rodzinie tzw. kryptogennych chorób wątroby, czyli takich, których etiologii nie udało się ustalić.
Wielość czynników etiologicznych powoduje, że w wybranych przypadkach podstawowa diagnostyka, obejmująca oprócz USG wspomniane wyżej badania biochemiczne, musi niekiedy zostać rozszerzona o wykonanie badań laboratoryjnych w kierunku HBV, HCV, choroby autoimmunologicznej oraz biopsję wątroby.
Stłuszczenie wątroby jest stanem w pełni odwracalnym, o ile uda się wyeliminować lub zminimalizować działanie czynnika etiologicznego. Potwierdzają to np. wyniki kolejnych biopsji wątroby, wykonywanych u pacjentów, którzy odstawili alkohol. Należy podkreślić, że stosowanie leków hepatotropowych ma w leczeniu stłuszczenia wątroby jedynie pomocnicze znaczenie.
Zapalenie, marskość, rak
Na tle stłuszczenia może rozwinąć się zapalenie wątroby. Na to powikłanie szczególnie narażone są osoby nadużywające alkoholu (wartości graniczne etanolu na dobę to 20 g dla kobiet i 30 g dla mężczyzn), osoby z otyłością olbrzymią (BMI > 40), insulinoopornością i nadciśnieniem tętniczym.
Na możliwość stłuszczeniowego zapalenia wątroby wskazuje przewlekle zwiększona aktywność aminotransferaz. Zazwyczaj normy laboratoryjne są przekroczone nieznacznie. Wyższa aktywność AspAT niż AlaT, a także podwyższone stężenie GGTP i makrocytoza nasuwają podejrzenie etiologii alkoholowej. W rzadkich przypadkach stłuszczeniowego zapalenia wątroby obserwowano hiperbilirubinemię, wydłużenie czasu protrombinowego i hipoalbuminemię. Pojedyncze doniesienia dokumentują zwiększenie stężenia żelaza i ferrytyny w surowicy oraz zmniejszenie wysycenia transferyny żelazem. Stłuszczeniowe zapalenie wątroby przebiega najczęściej skąpoobjawowo. W badaniu przedmiotowym najczęściej stwierdzanym odchyleniem jest hepatomegalia, niekiedy występuje splenomegalia. Pewne rozpoznanie ustala się na podstawie biopsji wątroby. W bioptatach, poza stłuszczeniem, stwierdza się nacieki zapalne z ogniskami martwicy oraz zwłóknienie o różnym stopniu zaawansowania. Okresowa ocena histopatologiczna umożliwia miarodajne określenie stopnia zaawansowania choroby. Na podstawie wyniku biopsji podejmuje się decyzje o ewentualnym rozszerzeniu diagnostyki, np. o oznaczenie alfa-fetoproteiny lub endoskopię ukierunkowaną na wykrycie żylaków przełyku. Postępowanie terapeutyczne nie odbiega w istotny sposób od stosowanego w stłuszczeniu wątroby. Celem monitorowania chorych jest identyfikacja przypadków, w których dochodzi do progresji choroby. Naturalny przebieg niealkoholowej stłuszczeniowej choroby wątroby nie został jeszcze dobrze poznany, dlatego nie sposób przewidzieć, u kogo zaawansowane włóknienie przejdzie w marskość wątroby. Powikłaniem wieloletniej marskości wątroby może być rak tego narządu.


Źródło: Puls Medycyny

Podpis: lek. Sławomir Badurek

Najważniejsze dzisiaj

Puls Medycyny

Wskazania i standardy / Eliminacja czynnika etiologicznego w leczeniu stłuszczenia wątroby
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.