Edukacja pacjenta z POChP to ważny element terapii

Ewa Kurzyńska
21-03-2018, 00:00

Świadomość społeczna na temat przewlekłej obturacyjnej choroby płuc jest wciąż niewielka. „Z tego powodu gros chorych nie wie, że boryka się z tym poważnym schorzeniem układu oddechowego. Tymczasem brak leczenia POChP sprawia, że chorzy umierają 10-15 lat wcześniej niż ich rówieśnicy. Konieczna jest wielokierunkowa edukacja pacjentów i nagłaśnianie problemu” — podkreśla dr n. med. Piotr Dąbrowiecki.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna

Gdy pojawią się takie objawy, jak przewlekły kaszel i duszności, wiele osób prędzej będzie podejrzewać u siebie początki astmy niż POChP. „O ile jednak astma zaczyna się najczęściej w młodym wieku, o tyle POChP diagnozujemy zwykle w szóstej dekadzie życia. Na rozwój tego schorzenia najbardziej narażeni są palacze tytoniu, którzy uporczywy kaszel nagminnie bagatelizują. W naszym społeczeństwie wciąż pokutuje szkodliwy mit, że paleniu towarzyszy niegroźny kaszel, określany potocznie jako „kaszel palacza”. Trzeba uświadamiać pacjentom, że to nie jest niewinny objaw, ale symptom przewlekłego zapalenia oskrzeli. Pacjent odkrztusza wydzielinę, która tworzy się w układzie oddechowym w wyniku toksycznego działania dymu tytoniowego lub zanieczyszczeń powietrza. Przewlekłe zapalenie oskrzeli wiedzie do rozwoju POChP. Tę prawdę lekarze powinni uświadamiać swoim pacjentom” — przypomina dr n. med. Piotr Dąbrowiecki, specjalista chorób wewnętrznych, alergolog z Wojskowego Instytutu Medycznego, przewodniczący Polskiej Federacji Stowarzyszeń Chorych na Astmę, Alergię i POChP. 

dr n. med. Piotr Dąbrowiecki
Zobacz więcej

dr n. med. Piotr Dąbrowiecki

POChP - ścieżka diagnostyczna

Zdaniem dr. Dąbrowieckiego, powodem bagatelizowania objawów POChP bywa także fakt, iż narastają one wolno i początkowo są dyskretne. „Gdy oprócz kaszlu pojawia się duszność towarzysząca wysiłkowi, pacjent, mający zwykle 50-60 lat, mylnie uważa, że to wynik starzenia się organizmu. Warto zachęcić go, by zadał sobie pytanie: czy nadążam za rówieśnikami? Zwykle okazuje się, że np. niepaląca żona czy sąsiad prowadzący zdrowszy tryb życia nie mają podobnych problemów. Bez trudu pokonują schody, bez zadyszki spacerują” — zwraca uwagę lekarz.

U pacjenta z dusznościami, przewlekłym kaszlem, zawsze warto wykonać spirometrię.

„Jeśli EKG u pacjenta nie wykazuje zmian, a wynik próby wysiłkowej jest ujemny, kolejnym badaniem na ścieżce diagnostycznej powinna być spirometria. Jeżeli zjawisko obturacji nie ustępuje po podaniu leku rozkurczającego oskrzela, mamy podstawy przypuszczać, że pacjent choruje na POChP. W diagnostyce różnicowej należy zlecić dodatkowo rentgen płuc, by wykluczyć raka płuca lub zapalenie płuc” — dodaje dr Dąbrowiecki.

Wczesne rozpoznanie POChP jest kluczowe dla rokowania

„Gdy postawimy diagnozę pacjentowi, który ma 55-60 lat, zlecimy odpowiednie leki i nakłonimy go do rzucenia palenia, mamy szansę na wydłużenie czasu przeżycia chorego o dekadę lub więcej. Szansa na sukces terapeutyczny będzie większa, jeżeli pacjent zostanie odpowiednio i wszechstronnie wyedukowany” — podkreśla lekarz. 

Dr Dąbrowiecki zwraca uwagę na znaczącą rolę w tym zakresie lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej: „Pacjenta, który przychodzi do lekarza rodzinnego, należy spytać: czy pali tytoń, miewa duszności wysiłkowe? Jeżeli tak, to trzeba mu uświadomić, że może być chory na POChP. Czujność lekarzy poz na tym polu może znacząco poprawić wczesne wykrywanie chorób układu oddechowego. Znaczącą rolę, jako edukatorzy, mają do odegrania także specjaliści — alergolodzy i pulmonolodzy, ale także kardiolodzy i gastrolodzy, czyli wszyscy lekarze, którzy zajmują się diagnozowaniem przyczyn duszności”.

Zadaniem lekarzy jest nie tylko zachęcanie pacjenta do rzucenia palenia, ale także uświadamianie związku pomiędzy objawami choroby a jakością powietrza. „Warto spytać, czym pacjent ogrzewa swój dom, jakiego paliwa używa. Aż 30 proc. pacjentów z POChP to osoby, które nie palą papierosów, a choroba jest u nich wynikiem narażenia na zanieczyszczenia. Zmiany na tym polu mogą korzystnie wpłynąć na poprawę stanu zdrowia, przełożyć się na mniejszą liczbę zaostrzeń” — nie ma wątpliwości dr Piotr Dąbrowiecki.

Rehabilitacja pulmonologiczna skuteczna jak leki

Kolejny ważny krok, to edukacja pacjenta w zakresie aerozoloterapii. „Podstawą terapii POChP są leki wziewne. Pacjent powinien być nauczony przez specjalistę, jak je efektywnie przyjmować. Badania pokazują, że pacjent wyedukowany dwa razy lepiej to robi, a leczenie jest dwa razy bardziej skuteczne. Co ważne, podczas każdej kolejnej wizyty należy sprawdzić, czy pacjent nie zapomniał, jak powinien przyjmować leki. Dodatkowo, jeżeli pod naszą opieką jest pacjent z zespołem nakładania się POChP i astmy, trzeba rozważyć, czy w jego otoczeniu nie ma jakiegoś alergenu, który permanentnie drażni układ oddechowy” — radzi specjalista. 

Edukację w gabinecie warto wesprzeć lekturą: poradnikiem lub broszurą na temat choroby, profilaktyki, stosowania leków. „Uważam, że ważne jest także zachęcanie pacjentów do szczepień ochronnych przeciwko grypie i pneumokokom. Należy także wytłumaczyć pacjentowi, jak powinna u niego wyglądać rehabilitacja pulmonologiczna. Specjalista powinien opowiedzieć o ćwiczeniach oddechowych, które chory może wykonywać. Skuteczność rehabilitacji oddechowej jest na miarę leków. Dobrze prowadzona, zmniejsza częstość epizodów zaostrzeń POChP, powoduje, że leki lepiej działają i pacjent ma mniej objawów” — wymienia dr Dąbrowiecki.

Potrzebne medialne nagłośnienie tematu POChP

Mówiąc o roli edukacji społecznej na temat POChP, nie sposób przecenić wpływu, jaki w tym zakresie wywierają media. „Potrzebne są kampanie społeczne, nagłaśniające problem. Trzeba dużo i często mówić, co to jest przewlekła obturacyjna choroba płuc, jakie są czynniki ryzyka jej rozwoju i jakie badania pozwalają ją zdiagnozować. Te trzy informacje powinny płynąć do pacjentów z mediów, żeby zachęcać do zastanowienia się: kaszlę, mam duszności — może mam POChP? Uświadomienie sobie takiego zagrożenia jest zwykle punktem zwrotnym” — uważa dr Dąbrowiecki. 

Propagowaniu wiedzy na temat POChP służą m.in. ogólnopolskie Dni Spirometrii, w trakcie których wykonywane są badania przesiewowe. W tym roku akcja odbędzie się już po raz ósmy. „To ważne przedsięwzięcie służące propagowaniu wiedzy na temat POChP. Szczegóły można znaleźć na stronie www.astma-alergia-pochp.pl. W trakcie akcji pacjenci wypełniają m.in. ankiety. Na ich podstawie mogę po kilku latach doświadczeń powiedzieć, że wiedza społeczna na temat chorób układu oddechowego stale się zwiększa. Na tym polu jest jednak wciąż sporo do zrobienia” — podsumowuje dr Piotr Dąbrowiecki.

Źródło: Puls Medycyny

Podpis: Ewa Kurzyńska

Najważniejsze dzisiaj
Puls Medycyny
Alergologia / Edukacja pacjenta z POChP to ważny element terapii
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.