Dysbioza jelitowa może być przyczyną insulinooporności

opublikowano: 08-11-2021, 10:28

Mikrobiota jelitowa pacjentów z cukrzycą różni się od mikrobioty osób zdrowych. Zaburzenia równowagi metabolicznej mikrobioty jelitowej mogą wiązać się z występowaniem m.in. objawów klinicznych ze strony przewodu pokarmowego, nasilenia stanu zapalnego, insulinooporności i reakcji alergicznych.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna
Czy dieta oparta o wykluczenie mięsa i produktów odzwierzęcych jest dobra dla naszych bakterii jelitowych?
iStock

Mikroflora, nazywana również mikrobiotą, to według definicji zespół mikroorganizmów, czyli bakterii, grzybów występujących w danej niszy ekologicznej. Dysbioza jest zaburzeniem równowagi mikrobiologicznej, polegającym na zmianach mikroflory naturalnej (lub prawidłowej) właściwej danemu obszarowi ciała.

W literaturze przedmiotu od jakiegoś czasu zwraca się uwagę na rolę mikrobioty jelitowej oraz zachodzących niej zmian u pacjentów na cukrzycę. Czy w tym obszarze badania przyniosły ostatnio jakieś nowe konkluzje? Na ile cukrzyca oraz stosowane w jej przebiegu leki mogą indukować objawy brzuszne? Czy możliwe jest modulowanie za pomocą czynników dietetycznych insulinooporności? Między innymi tym zagadnieniom poświęciła swój wykład prof. Grażyna Rydzewska, prezes Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii podczas konferencji „Diabetologia 2021”.

Zachodnia dieta szkodliwa dla jelit

Bardzo wiele mówi się ostatnio o mikrobiocie, przywołując określenie probiotyków. Są to żywe drobnoustroje, które podane w odpowiedniej ilości wywierają korzystny wpływ na zdrowie gospodarza. Ich dobroczynne działanie było znane już w starożytności, gdy wskazywano na zalety spożywania zsiadłego mleka zawierającego bakterie fermentujące. Współczesna dieta przeciętnego mieszkańca Zachodu jest niestety uboga w probiotyki: konsumenci próbują ten brak uzupełniać wprowadzając do diety jogurty i kefiry. Często jednak, poza korzystnymi dla zdrowia bakteria, zawierają one także np. substancje konserwujące i inne szkodliwe dodatki.

- Ich efekt widzimy na przykładzie fenomenu azjatyckiego. Jeszcze 20 lat temu w Chinach praktycznie nie stwierdzano przypadków nieswoistych chorób zapalnych jelit, co było skutkiem stosunkowo zdrowej diety. Obecnie zapadalność na te schorzenia wzrasta wraz rozpowszechnieniem w tym regionie zachodnich wzorców żywienia - zwróciła uwagę prof. Rydzewska.

Jak podkreśliła, bardzo ważne jest zachowanie stabilności mikrobioty. Choć w jej zaburzeniach trudno upatrywać źródła wszystkich chorób, to jednak często destabilizacja mikrobioty jelitowej odpowiada za cięższy i powikłany przebieg różnego rodzaju schorzeń. Najwięcej bakterii egzystuje w naszym jelicie grubym, niezwykle ważny jest ich prawidłowy skład. Kiedy stabilizujemy nasz mikrobiom?

- Dopiero ok. 2 roku życia. Istotny dla rozwoju prawidłowej flory bakteryjnej dziecka jest poród naturalny. Gdy matka rodzi drogą cesarskiego cięcia, dziecko rodzi się „sterylne”: jego organizm zasiedlają wówczas bakterie nie pochodzące od matki, ale te z otoczenia, niekoniecznie korzystne - dodaje prof. Rydzewska.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Cesarskie cięcie nie jest procedurą obojętną ani dla matki, ani dla dziecka

Cukrzyca a układ pokarmowy

Cukrzyca niesie ze sobą wiele rodzajów powikłań, w tym te ze strony układu pokarmowego. Wiąże się ona ze zwiększonym ryzykiem choroby refluksowej, ostrego i przewlekłego zapalenia trzustki oraz raka trzustki. W przebiegu cukrzyca spotyka się również m.in. patologie przełyku, gastroparezę cukrzycową oraz enteropatię cukrzycową.

- Bóle brzucha należą do najczęściej zgłaszanych dolegliwości przez chorych na cukrzycę, może z wyjątkiem bólu głowy. Problem dotyczyć może nawet co drugiego pacjenta. Często obwinia się za te dolegliwości klasyczne przyczyny, takie jak leki, zakażenia (w tym grzybicze), neuropatia autonomiczna (gastropareza). Nowe koncepcje patogenetyczne bólów brzucha w cukrzycy dotyczą coraz lepiej poznawanej roli mikrobioty jelitowej. Bakterie jelitowe wydają się być główną przyczyną objawów bólowych w cukrzycy - wskazuje prof. Rydzewska.

Podstawą stabilności mikrobioty jest dieta bogata w błonnik jako źródeł krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych (m.in. kwasu masłowego, octowego i propionowego). Jak zaznaczyła ekspertka, stabilna mikrobiota reguluje wydzielanie insuliny - to właśnie jej nieprawidłowy skład może być przyczyną tego, że część pacjentów z cukrzycą nie reaguje na leki o udowodnionych korzystnych efektach terapeutycznych.

- Jest coraz więcej prac i dowodów na to, że w przebiegu cukrzycy dochodzi do zaburzeń mikrobioty, zarówno tej typu 1, jak i 2. Zaburzenia te wpływają negatywnie na kontrolę glikemii - dodaje prof. Rydzewska.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Dieta DASH: najzdrowsza dieta świata?

SIBO bywa mylony z innymi schorzeniami

Jednym z czynników ryzyka rozwoju SIBO, czyli przerostu flory bakteryjnej w jelicie cienkim wywołanym głównie przez bakterie typu Coli, jest cukrzyca.

- SIBO może być przyczyną m.in. nadmiernej fermentacji, zapalenia i zaburzenia wchłaniania. Pacjentów z SIBO jest coraz więcej. Ponad 60 proc. chorych wcześniej zdiagnozowanych pod kątem zespołu jelita nadwrażliwego, tak naprawdę ma SIBO. Ta świadomość pozwala na optymalizację leczenia: w takich wypadkach wiemy, że leki rozkurczowe lub psychotropowe nie pomogą. Skuteczna okaże się dopiero regulacja mikrobioty - mówi prof. Rydzewska.

Czy modyfikacja mikrobiomu może być metodą leczenia lub zapobiegania cukrzycy? Póki co badania ani praktyka kliniczna jednoznacznie tego nie potwierdziły. Wydaje się jednak, jak zaznacza prof. Rydzewska, że to słuszny kierunek. Jakie wobec tego wzorce odżywiania wydają się najkorzystniejsze dla naszej mikrobioty? Zdecydowanie nie dieta wysokotłuszczowa, ale – jak się okazuje - również ostatnio tak modna dieta wegetariańska i wegańska mogą być dla mikrobioty niekorzystne.

- Nie jesteśmy filogenetycznie przystosowani do jedzenia samych warzyw. Dieta wegańska i wegetariańska, choć jest kwestią wyboru, z którym trudno dyskutować, nie skutkuje do końca prawidłowym i naturalnym mikrobiomem - dodaje ekspertka.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Stresujące wydarzenia życiowe mogą wpływać na nasz mikrobiom

Standard opieki diabetologicznej w legislacyjnej zamrażarce. “To grzech zaniechania”

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.