Dyrektywa nie zabrania obniżać kosztów zwolnienia opieki medycznej z VAT

Sławomir Molęda, partner w Kancelarii Kondrat i Partnerzy
opublikowano: 09-07-2019, 12:49

Zwolnienie opieki medycznej z podatku VAT jest niekorzystne dla szpitali, ponieważ spada na nie koszt zwolnienia. Rząd twierdzi, że nic z tym nie da się zrobić, bo zwolnienie zostało nakazane przez Unię Europejską. Tymczasem Unia przewiduje stosowanie zwolnienia na warunkach określanych przez państwa członkowskie. Te zaś stosują różne metody wsparcia placówek ochrony zdrowia, począwszy od obniżania stawek podatkowych i zwolnień dla ich dostawców po zwrot podatku.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna

Sednem konstrukcji podatku od wartości dodanej (VAT) jest zasada neutralności. Jej celem jest całkowite uwolnienie podmiotu gospodarczego od obciążeń z tytułu podatku VAT. Zasada neutralności realizuje się poprzez prawo do odliczeń, czyli obniżenia kwoty podatku należnego fiskusowi o kwotę podatku naliczonego przez dostawców towarów i usług zakupionych na potrzeby własnej działalności. Do fiskusa trafia w ten sposób wyłącznie podatek doliczony do ceny finalnego produktu, którego koszt pokrywa konsument.

Sławomir Molęda
Zobacz więcej

Sławomir Molęda

Zwolnienie danej działalności z podatku VAT sprawia, że zasada neutralności przestaje funkcjonować. Podmiot gospodarczy traci prawo do odliczeń w zakresie, w jakim nabyte przez niego towary i usługi wykorzystywane są do prowadzenia działalności zwolnionej. W efekcie pokrywa podatek naliczony mu przez jego dostawców. Zwolnienie danej działalności z podatku VAT sprawia, że na przedsiębiorcę spada pełny ciężar opodatkowania. Na zwolnieniu korzysta tylko nabywca usług zwolnionych, ponieważ nie musi płacić ceny powiększonej o podatek VAT. Dla podmiotów naliczających VAT nie ma to znaczenia z uwagi na zasadę neutralności. Zwolnienie jest więc korzystne wyłącznie dla konsumentów, kosztem podmiotów świadczących usługi zwolnione.

Zakres usług w zakresie opieki medycznej zwolnionych z podatku

Katalog usług, które muszą być zwolnione z podatku VAT, we wszystkich państwach członkowskich określa dyrektywa unijna. Są to przede wszystkim czynności wykonywane w interesie publicznym. Należy do nich opieka szpitalna i medyczna oraz ściśle z nimi związane czynności podejmowane przez podmioty prawa publicznego lub przez szpitale, ośrodki medyczne i diagnostyczne oraz inne odpowiednio uznane placówki o podobnym charakterze. Dyrektywa zaznacza, że zwolnienie dotyczy tylko takiej opieki, która jest świadczona na warunkach socjalnych porównywalnych do stosowanych w odniesieniu do instytucji prawa publicznego. Zwolnienie obejmuje również świadczenie opieki medycznej w ramach zawodów medycznych i paramedycznych, określonych przez zainteresowane państwo członkowskie.

Dyrektywa jest aktem prawnym, który nie obowiązuje bezpośrednio ani podmiotów gospodarczych, ani konsumentów. Jest aktem skierowanym do państw członkowskich. Dyrektywa nakłada na nie obowiązek implementacji, czyli wprowadzenia do krajowych porządków prawnych regulacji zgodnych z jej celami i wymogami. Implementacja dyrektywy w sprawie unijnego systemu podatku VAT nastąpiła w polskiej ustawie o podatku od towarów i usług.

Zwalnia ona z podatku VAT usługi w zakresie opieki medycznej, służące profilaktyce, zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu i poprawie zdrowia oraz dostawę towarów i świadczenie usług ściśle z wymienionymi usługami związane. Zaznacza przy tym, że chodzi zarówno o usługi wykonywane przez podmioty lecznicze, jak i na rzecz tych podmiotów, świadczone przez inne podmioty na terenie zakładów leczniczych. Zwolnione są ponadto usługi w zakresie opieki medycznej udzielane w ramach wykonywania zawodów lekarza, lekarza dentysty, pielęgniarki, położnej oraz innych zawodów medycznych, a także w ramach zawodu psychologa.

Znaczące obciążenia dla podmiotów leczniczych

W świetle powyższych regulacji zwolnieniu podlega praktycznie cała działalność szpitali i innych placówek leczniczych oraz praktyk zawodowych. Korzystają na nim nie tylko pacjenci, lecz również podmioty finansujące opiekę zdrowotną, jak Narodowy Fundusz Zdrowia. By uświadomić sobie, o jakich kwotach mowa, wystarczy wskazać, że wydatki bieżące na ochronę zdrowia w Polsce przekroczyły 120 mld zł (zob. Główny Urząd Statystyczny, Zdrowie i ochrona zdrowia w 2017 r., s. 113). Każdy procent tej kwoty to ponad 1 mld zł. Natomiast koszty zwolnienia ponoszą podmioty lecznicze. Dopłacają one średnio 17 proc. VAT do nabywanych przez siebie towarów i usług, co przy dużych wydatkach, zwłaszcza inwestycyjnych, generuje ogromne liczby.

Na przykład Zespół Szpitali Miejskich w Chorzowie zapłacił w 2018 r. z tytułu VAT 6,56 mln zł, a Szpital Kliniczny im. Heliodora Święcickiego w Poznaniu — około 10 mln zł. Średnio każdy szpital płaci około 1,5 mln zł VAT rocznie. Są to koszty, które z pewnością ważą na wyniku finansowym i przyczyniają się do wzrostu zadłużenia w sektorze publicznym ochrony zdrowia.

Regulacje w gestii władz krajowych

Trudno się wobec tego dziwić, że do Ministerstwa Zdrowia napływają apele o podjęcie działań zmierzających do zmiany obowiązujących przepisów. Odpowiedź od lat jest niezmienna: do stosowania zwolnienia obliguje nas dyrektywa unijna, a polskie przepisy muszą być z nią zgodne. To prawda, lecz tylko częściowa. Dyrektywa zastrzega bowiem wyraźnie, że zwolnienia przez nią przewidziane stosuje się na warunkach ustalanych przez państwa członkowskie. Zwolnienie opieki medycznej z VAT musi zatem zostać utrzymane, lecz nie jest konieczne, by jego koszt obciążał tylko placówki medyczne. Przykładów na to dostarczają różne rozwiązania wprowadzone w państwach członkowskich.

Szansa w obniżeniu stawek VAT

Najprostszym jest obniżenie stawek podatku VAT na towary i usługi dostarczane placówkom ochrony zdrowia. Rozwiązanie to jest już w Polsce stosowane w odniesieniu do leków i wyrobów medycznych, które zostały objęte obniżoną stawką 8 proc. VAT. Można je rozciągnąć na inne produkty i usługi świadczone na rzecz podmiotów leczniczych. Można również rozważyć możliwość dalszego obniżenia stawek albo zastosowania całkowitego zwolnienia z podatku VAT dla towarów i usług dostarczanych szpitalom. Precedens w tym względzie już istnieje w postaci usług kształcenia lub przekwalifikowania zawodowego. Te, które są finansowane w co najmniej 70 proc. ze środków publicznych, zostały zwolnione z podatku VAT. Zwolnienie takie sprawiłoby, że dostawcy wystawialiby podmiotom leczniczym faktury netto.

Innym sposobem na redukcję obciążeń jest zwrot zapłaconego podatku z urzędu skarbowego. Takie rozwiązanie jest stosowane we Francji. Nie spowodowałoby ono większego uszczerbku w dochodach publicznych z uwagi na dotowanie szpitali. Obecnie około 17 proc. każdej dotacji wraca do fiskusa w postaci podatku VAT, który szpitale muszą odprowadzić od nabywanych dóbr inwestycyjnych. Najbardziej korzystne dla podmiotów leczniczych byłoby objęcie ich usług stawką 0 proc. VAT. Dzięki temu zachowałyby one możliwość odliczania podatku naliczonego, a cena końcowa ich usług nie tylko nie zostałaby podwyższona, lecz pojawiłaby się możliwość jej obniżenia. Nie wiadomo jednak, czy takie rozwiązanie zostałoby uznane za dopuszczalne w świetle przepisów dyrektywy unijnej.

PODSTAWA PRAWNA

  1. art. 131 i 132 ust. 1 lit. b dyrektywy Rady 2006/112/WE z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.Urz. UE L nr 347, s. 1);
  2. art. 43 ust. 1 pkt 18-19 oraz art. 86 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 2174);
  3. § 3 ust. 1 pkt 14 rozporządzenia Ministra Finansów z 20 grudnia 2013 r. w sprawie zwolnień od podatku od towarów i usług oraz warunków stosowania tych zwolnień (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 701).

Źródło: Puls Medycyny

Podpis: Sławomir Molęda, partner w Kancelarii Kondrat i Partnerzy

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.