Dr Śliż: wyzwaniem dramatycznie spadająca długość życia w zdrowiu

Notowała Emilia Grzela
opublikowano: 02-01-2022, 08:00

Jednym z podstawowych wyzwań stojących przed zdrowiem publicznym w 2021 roku - choć będzie ono tak samo aktualne w najbliższych kilku latach - jest dramatycznie spadająca długość życia w zdrowiu - mówi dr n. med. Daniel Śliż, prezes Polskiego Towarzystwa Medycyny Stylu Życia.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna
Dr n. med. Daniel Śliż, prezes Polskiego Towarzystwa Medycyny Stylu Życia.
Archiwum

Często oceniając kondycję psychofizyczną danej populacji, przywołuje się parametr długości życia, zapominając o jego jakości oraz pojęciu sprawności funkcjonalnej. Wskaźnik długości życia w zdrowiu jest powiązany nie tylko ze stylem życia, ale też z dostępnością i jakością systemu opieki zdrowotnej, a na tym bardzo niekorzystnie odbiła się w mijającym roku pandemia COVID-19.

Liczba zgonów w 2021 roku wzrosła dramatycznie. Z całą pewnością część z nich stanowią zgony z powodu COVID-19, ale większość to pacjenci niecovidowi, z „zaniedbanymi” problemami zdrowotnymi, którzy wypadli z systemu, gdy ten przestawił się na tory walki z pandemią. Problem szczególnie uwypuklił się w obszarze onkologii i kardiologii. Musimy spodziewać się wzrostu zapadalności na choroby nowotworowe i sercowo-naczyniowe, ponieważ są one silnie uwarunkowane stylem życia, a ten bardzo się w warunkach pandemii pogorszył.

Styl życia przyczyną wielu chorób

Jeszcze przed pandemią podstawowymi problemami w obszarze zdrowia publicznego były narastająca otyłość, choroby nowotworowe i sercowo-naczyniowe - obawiam się, że w warunkach COVID-19 wszystkie te problemy jedynie się pogłębiły. Rocznie z powodu schorzeń sercowo-naczyniowych umiera nawet 170 tysięcy osób, nowotwory zabijają 120 tysięcy. To problemy zdrowotne ściśle powiązane ze stylem życia, jego modyfikacja na skalę populacji jest więc koniecznością. Szczególnie w obliczu niekorzystnych zmian demograficznych, choć bardziej adekwatnym określeniem byłoby stwierdzenie katastrofy demograficznej.

Coraz liczniejsza populacja osób w wieku zaawansowanym, niesamodzielnych (także z powodu niezdrowego stylu życia), coraz mniej osób w wieku produkcyjnym - to przecież przepis na załamanie systemu opieki zdrowotnej i społecznej. Już teraz musimy więc, poprzez działania wdrażane systemowo, zachęcić populację przyszłych seniorów do modyfikacji stylu życia, aby opóźnić procesy chorobowe oraz ograniczyć liczbę osób tracących funkcjonalną sprawność i zapadających m.in. na schorzenia onkologiczne i sercowo-naczyniowe.

Edukacja zdrowotna jest niezbędna

Podstawowe pytanie, to jak to zrobić? W mojej ocenie, jedyną skuteczną drogą jest edukacja i to wdrożona na jak najwcześniejszym etapie. Najprościej rzecz ujmując, chodzi o to, aby każdy Polak opuszczający szkołę podstawową potrafił przeprowadzić codzienną gimnastykę w warunkach domowych, potrafił dokonać dobrego i zdrowego wyboru w sklepie oraz posiadał wiedzę o wpływie regularnej aktywności fizycznej i diety, snu, relacji międzyludzkich i używek na powstawanie chorób nowotworowych i sercowo- -naczyniowych. Warto przy tym podkreślić, że ta wiedza musi mieć charakter praktyczny i być realnie pomocna przy dokonywaniu codziennych wyborów w zakresie stylu życia.

Rok 2021 pokazał nam też dobitnie, że wzrost wydatków na skuteczną profilaktykę i prewencję jest po prostu koniecznością. Tymczasem struktura wydatków Narodowego Funduszu Zdrowia jasno pokazuje, że nadal dominują wydatki na medycynę naprawczą. I będziemy prawdopodobnie wydawać na nią tylko więcej, skoro średnio rocznie Polacy kupują alkohol i wyroby tytoniowe o średniej wartości odpowiednio 40 mln zł i 25 mln zł. W tym kontekście warto rozważyć rozwiązania realnie ograniczające dostęp, np. wzrost akcyzy lub sprzedaży alkoholu na stacjach benzynowych.

Potrzebne długofalowe programy profilaktyczne

W 2021 roku były pewne propozycje i próby wdrożenia rozwiązań systemowych, które miały poprawić skuteczność profilaktyki i wczesne wykrywanie. Większość z nich trudno jednak ocenić jako udaną, czego przykładem są programy KONS i Profilaktyka 40 Plus. Tego pierwszego nie udało się obecnie wdrożyć, z badań w ramach drugiego skorzystało póki co ok. 2 proc. uprawnionych, co jest równoznaczne z jego oceną. Mimo pokładanych w nim wielkich nadziei, nie udało się przekonać Polaków do badań profilaktycznych, co zapewne było też konsekwencją organizacji tego programu. Natomiast programy te są dowodem na to, na co obecnie kładzie nacisk MZ, czyli wczesne wykrywanie. To, oczywiście, dobry znak. Chorych z obciążeniami należy sprawnie identyfikować, ale za tym musi iść konkretne rozwiązanie, które również zapobiegnie dalszemu rozwojowi choroby. Takim przykładem był program KOS-Zawał. Do tego potrzebne są odważne, systemowe i polityczne decyzje, które muszą mieć charakter działań długofalowych, oraz zapewnienie finansowania na realizację tych programów.

Jeśli chodzi o obszar terapeutyczny, to nie tylko mijający rok, ale też kilka i kilkanaście poprzednich lat przyniosło wiele skutecznych leków, szczególnie w obszarze chorób sercowo-naczyniowych i onkologicznych. Nadal, niestety, najpoważniejszą barierą w ich szerszym zastosowaniu pozostaje finansowanie i refundacja poszczególnych preparatów.

Podstawą działalności Polskiego Towarzystwa Medycyny Stylu Życia w 2021 roku była edukacja personelu medycznego w zakresie roli i znaczenia medycyny stylu życia. Współpracujemy w tym obszarze z The International Board of Lifestyle Medicine (IBLM), co pozwala nam na organizację szkoleń i egzaminów certyfikacyjnych, po ukończeniu których uczestnicy zostają certyfikowanymi specjalistami z zakresu medycyny stylu życia i mogą stanowić odpowiedź na obecne i przyszłe potrzeby systemu ochrony zdrowia.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Dr Daniel Śliż: Czynniki ryzyka większości schorzeń cywilizacyjnych są wspólne

Piętno pandemii: część dzieci odmawia chodzenia do szkoły

Kardiologia
Ekspercki newsletter przygotowywany we współpracy z kardiologami
ZAPISZ MNIE
×
Kardiologia
Wysyłany raz w miesiącu
Ekspercki newsletter przygotowywany we współpracy z kardiologami
ZAPISZ MNIE
Administratorem Twoich danych osobowych będzie Bonnier Business (Polska). Klauzula informacyjna w pełnej wersji dostępna jest tutaj
Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.