Dr Maciej Bryl: Program lekowy leczenia chorych na raka płuca powinien być bardziej elastyczny

Dr n. med. Maciej Bryl, kierownik Oddziału Onkologii Klinicznej z Pododdziałem Dziennej Chemioterapii Wielkopolskiego Centrum Pulmonologii i Torakochirurgii:
opublikowano: 09-12-2020, 16:24

Stosowanie terapii personalizowanych wydaje się być w przyszłości standardem postępowania terapeutycznego, szczególnie w onkologii. Aby jednak było to możliwe, lekarze prowadzący terapię muszą dysponować pewnymi narzędziami, które pozwolą im leczyć chorych zgodnie z najnowszymi wytycznymi.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna
Dr n. med. Maciej Bryl

Pierwszym narzędziem umożliwiającym leczenie personalizowane jest dostęp do kompleksowej diagnostyki nowotworów. Obecnie w Polsce mamy dostęp do wielu badań, w tym także genetycznych, jednak wciąż nierozwiązaną kwestią pozostaje ich właściwa wycena. Ponadto brakuje osobnej wyceny dla badań histopatologicznych, które stanowią podstawę rozpoznania nowotworów, w tym także raka płuca. Badanie to jest wykonywane z materiału pozyskanego w określonych procedurach medycznych – w przypadku podejrzenia raka płuca najczęściej z biopsji przezklatkowej lub z bronchoskopii. Zarówno biopsja, jak i endoskopia wymagają specjalnego przygotowania pacjenta, podania mu określonych preparatów, znieczulenia. Wszystkie te działania wraz z oceną materiału histopatologicznego przez lekarza patologa są wyceniane przez płatnika jako jedna usługa. W moim przekonaniu, oddzielenie badania histopatologicznego od pozostałych procedur i jego indywidualna charakterystyka i rzetelna wycena wpłynęłoby na jakość wykonywanych badań oraz skróciło czas ich realizacji.

W Polsce wciąż problemem pozostają zbyt długi okres oczekiwania na wyniki badań histopatologicznych oraz jakość oceny materiału pobranego od pacjenta. Nie wynikają one jednak z braku odpowiedniego przygotowania czy doświadczenia patologów, ale z braku jasnych przepisów i systemu regulującego ich pracę.

Podstawą do kwalifikacji pacjenta do określonej terapii w programie lekowym leczenia raka płuca w Polsce są wyniki badań genetycznych i immuno­histochemicznych. U chorych bada się obecność mutacji w genach EGFR, ALK i ROS1 oraz ekspresję białka PD-L1. Potwierdzone zaburzenia molekularne mają dedykowane dla siebie leczenie celowane. W Polsce refunduje się leczenie raka płuca w przypadku 3 zaburzeń molekularnych, na świecie terapie zaaprobowane są dla 7 takich zaburzeń. Po ocenie zaburzeń genetycznych ocenia się wskazania do immunoterapii. Chorzy z potwierdzoną ekspresją PD-L1 na poziomie powyżej 50 proc. mogą otrzymać w I linii leczenie w postaci monoterapii. U chorych, u których ta ekspresja jest niższa lub nie występuje wcale (przy jednoczesnym wykluczeniu mutacji w genach EGFR i ALK), stosuje się leczenie cytostatyczne. W II linii natomiast poziom ekspresji PD-L1 nie decyduje już o kwalifikacji do leczenia immunoterapią (konieczne jest jedynie wykluczenie zmian molekularnych w rakach niepłaskonabłonkowych).

Metodą dedykowaną pacjentom z zaawansowanym rakiem płuca (bez obecności zaburzeń molekularnych), która może być stosowana już w I linii leczenia, jest chemioimmunoterapia. To połączenie chemioterapii i immunoterapii w badaniu KEYNOTE-189 wykazało swoją skuteczność u pacjentów z niepłaskonabłonkowym rakiem płuca, a w badaniu KEYNOTE-407 w raku płaskonabłonkowym. Korzyść z zastosowanej terapii w I linii leczenia odnosili zarówno pacjenci z ekspresją liganda PD-L1 na poziomie powyżej 50 proc., jak i chorzy, u których ta ekspresja była niższa lub wcale jej nie stwierdzono.

Onkologia
Ekspercki newsletter z najważniejszymi informacjami dotyczącymi leczenia pacjentów onkologicznych
ZAPISZ MNIE
×
Onkologia
Wysyłany raz w miesiącu
Ekspercki newsletter z najważniejszymi informacjami dotyczącymi leczenia pacjentów onkologicznych
ZAPISZ MNIE
Administratorem Twoich danych osobowych będzie Bonnier Business (Polska). Klauzula informacyjna w pełnej wersji dostępna jest tutaj

Należy jednak pamiętać, że chemioimmunoterapia nie jest metodą leczenia idealną dla wszystkich chorych na raka płuca. Podobnie jak inne terapie, ma ona swoje działania niepożądane, a zakwalifikowani mogą być do niej jedynie chorzy pozostający w dobrym stanie ogólnym. Dlatego do terapii powinni kwalifikować doświadczeni specjaliści, którzy będą potrafili określić, czy pacjent ma szansę odnieść korzyść z leczenia. Już dziś wiemy, że im szybciej wprowadzimy to leczenie, tym większa szansa na uzyskanie lepszego efektu.

Program lekowy leczenia chorych na raka płuca powinien być także bardziej elastyczny, dawać większe możliwości podejmowania samodzielnych decyzji klinicystom w przypadkach, których program nie opisuje. Dziś w takich sytuacjach procedura uzyskania zgody na leczenie wychodzące poza ramy programu lekowego jest bardzo długa, co powoduje, że pacjenta kwalifikuje się do standardowego leczenia ze względu na ryzyko pogorszenia lub nawet śmierci.

Na podstawie dostępnych wyników badań klinicznych trzeba jednak podkreślić, że chemioimmunoterapia wydaje się metodą skuteczną i z pewnością powinna zwiększyć możliwości terapeutyczne dostępne w programie lekowym leczenia chorych na raka płuca.

Kolejnym problemem w stosowaniu nowoczesnych terapii w Polsce, w tym leczenia personalizowanego w onkologii, jest możliwość oceny ich skuteczności. Często słyszymy z ust decydentów o problemach z rzetelną oceną skuteczności terapii w praktyce klinicznej i nakładem pracy, jakiej wymaga prowadzenie rejestrów. Aktualne przepisy wymagają już obecnie raportowania wyników leczenia w programach lekowych w systemie SMPT. Ponadto wszystkie procedury onkologiczne wraz z dawkami leków są na bieżąco przesyłane do płatnika. Połączenie tych danych z bazą PESEL i innymi danymi, którymi dysponuje NFZ, oraz ich dokładna analiza pozwoliłoby na utworzenie bardzo dokładnych raportów, które umożliwiłyby płatnikowi rzetelną ocenę dostępnych w programach lekowych terapii.

ZOBACZ TAKŻE:

Prof. Maciej Krzakowski: Już dziś wiemy, jak poprawić wyniki leczenia chorych na raka płuca

Konferencja “Polityka lekowa”: medycyna personalizowana w onkologii i hematoonkologii [WIDEO]

Źródło: Puls Medycyny

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.