Dieta w uchyłkowatości jelita grubego - zalecenia żywieniowe w chorobie uchyłkowej

Monika Majewska
opublikowano: 28-04-2020, 14:08

Dieta w uchyłkowatości jelita grubego jest uzależniona od postaci tej choroby. W przypadku niepowikłanej, bezobjawowej choroby uchyłkowej stosuje się dietę bogatoresztkową. Gdy jednak pojawiają się stany zapalne uchyłków i występują objawy chorobowe, należy przestrzegać diety ścisłej.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna

Przypuszcza się, że dieta uboga we włókna roślinne jest jednym z czynników etiologicznych rozwoju uchyłków. Wniosek ten wyciągnięto na podstawie obserwacji różnic w występowaniu uchyłkowatości - choroby częstej w krajach wysoko rozwiniętych i rzadkiej w Afryce i Azji, gdzie pożywienie jest bogate we włókna roślinne. Do innych czynników dietetycznych, które są brane pod uwagę w etiologii uchyłkowatości, zalicza się czerwone mięso i alkohol. Wpływ tych czynników nie został w pełni udowodniony. Dotychczasowe wyniki badań są w tej kwestii niejednoznaczne.

Dieta ma wpływ na rozwój uchyłkowatości jelita grubego

Zostało natomiast udowodnione, że spożywanie czerwonego mięsa i alkoholu ma niekorzystny wpływ na występowanie objawów klinicznych i powikłań uchyłkowatości. Wśród powikłań choroby najczęściej odnotowuje się ostre zapalenie uchyłków.

W opublikowanych w 2014 r. wynikach prospektywnego, trwającego 6 lat badania obserwacyjnego, obejmującego ponad 690 tys. pacjentów, którzy nie zmieniali nawyków dietetycznych w jego trakcie, ryzyko hospitalizacji lub zgonu z powodu choroby uchyłkowej było istotnie statystycznie mniejsze w grupie przyjmującej najwięcej błonnika w diecie.1 W badaniu tym pierwszy raz zwrócono również uwagę i udowodniono różnice w częstości występowania objawów choroby w zależności od źródła błonnika. Okazało się, że zmniejszone ryzyko zachorowania mają jedynie osoby pozostające na diecie bogatej w błonnik rozpuszczalny.

Dieta w uchyłkowatości jelita grubego jest zależna od postaci choroby

Postać bezobjawowa choroby uchyłkowej nie wymaga leczenia. Często zaleca się modyfikację stylu życia, uwzględniającą: dietę ze zwiększoną ilością błonnika, zwłaszcza jego nierozpuszczalnej frakcji, redukcję masy ciała, zaprzestanie palenia papierosów, ograniczenie spożycia czerwonego mięsa i alkoholu oraz zwiększenie aktywności fizycznej.

Podobnie wygląda postępowanie dietetyczne w objawowej niepowikłanej chorobie uchyłkowej. W leczeniu łagodnych i umiarkowanych postaci wystarczą modyfikacje w jadłospisie — suplementacja błonnika rozpuszczalnego i dieta łatwostrawna.
Większość pacjentów z rozpoznaniem ostrego niepowikłanego zapalenia uchyłków, bez dodatkowych obciążeń, może być leczona ambulatoryjnie. W tym przypadku stosuje się dietę łatwostrawną lub płynną, nawodnienie. Dieta stanowi dodatek do leczenia zasadniczego. Z kolei osoby z ciężkim bądź powikłanym zapaleniem uchyłków wymagają hospitalizacji i diety ścisłej.

Dieta bogatoresztkowa w uchyłkowatości jelita grubego

Dieta bogatoresztkowa jest modyfikacją racjonalnego żywienia, czyli diety podstawowej. Modyfikacja polega na zwiększeniu ilości błonnika pokarmowego frakcji nierozpuszczalnych i płynów w diecie. Należy jednak pamiętać, aby produkty z dużą ilością błonnika pokarmowego zwiększać stopniowo do 40-50 g/dobę.

W tabeli są wymienione produkty i potrawy zalecane, zalecane w umiarkowanych ilościach i przeciwwskazane w diecie bogatoresztkowej. Produkty i potrawy, które z reguły są źle tolerowane przez większość chorych, zostały przedstawione w rubryce przeciwwskazane. Zaleca się jednak wyłączyć z diety indywidualnie dla każdego chorego tylko te produkty i potrawy, po których pacjent nie czuje się dobrze. Dobór produktów uzależnia się od indywidualnej tolerancji pacjenta.

Dieta bogatoresztkowa: produkty i potrawy zalecane, zalecane w umiarkowanej ilości i przeciwwskazane [TABELA]

przewiń, aby zobaczyć całą tabelę

Produkty i potrawy Zalecane Zalecane w ilości umiarkowanej Przeciwwskazane
Napoje Mleko chude, jogurt, kefir, mleko ukwaszone, maślanka, serwatka, kawa zbożowa, soki owocowe, warzywne, napoje owocowo-mleczne, warzywno-mleczne, herbata owocowa, ziołowa, wody mineralne, woda przegotowana z miodem Kawa naturalna, mleko pełne, jogurt tłusty, napary z ziół pobudzające pracę przewodu pokarmowego, słaba herbata Napoje czekoladowe, mocna herbata, alkohol, zbyt kwaśne mleko, napar z czarnych suszonych jagód, wytrawne wino czerwone, kawa żołędziowa, kawa naturalna
Pieczywo Pieczywo z pełnego ziarna, bułki grahamki, pieczywo chrupkie, pumpernikiel Pieczywo pszenne jasne, chleb żytni, wyroby półcukiernicze Pieczywo świeże
Dodatki do pieczywa Twaróg, chude wędliny drobiowe, chuda szynka, dżemy, marmolada, miód, serek sojowy, pasztet, pasztetowa, masło, margaryna miękka, ryby wędzone chude Sery podpuszczkowe, salceson, ryby wędzone tłuste, śledzie, konserwy rybne Wędliny bardzo tłuste, tłuste konserwy mięsne
Zupy i sosy gorące Mleczne, owocowe, jarzynowe, krupnik, zupy czyste na wywarach mięsnych, grzybowych Ryżowa, z kaszy manny, podprawiane mąką ziemniaczaną Zupy z warzyw wzdymających, strączkowych, kapustnych, bardzo tłuste, zawiesiste, na wywarach kostnych
Dodatki do zup Bułki, grzanki, kasze, ziemniaki, lane ciasto, kluski biszkoptowe, makaron, groszek ptysiowy Soczewica Ryż, krokiety z kapustą, groch, fasola
Mięso, podroby, drób, ryby Chude gatunki mięs: cielęcina, konina, schab, królik, indyk, kurczak, gołąb, perliczka, sandacz, szczupak, karp, lin, flądra, dorsz, pstrąg, morszczuk, mintaj, makrele. Potrawy gotowane - pulpety, potrawki duszone, pieczone Średnio tłuste gatunki mięs i mięsa krwiste: wieprzowina średnio-tłusta, wołowina, dziczyzna, wątroba, ozorki, nerki, serca, mózg, flaki, gęsi, kaczki, śledzie, leszcz, halibut, łosoś, potrawy smażone z mięsa, drobiu i ryb Bardzo tłuste gatunki mięs: wieprzowina, baranina, mięsa smażone w dużych ilościach
Potrawy półmięsne  
i bezmięsne
Budynie z mięsa i kasz, z warzyw, makaron z mięsem, makaron z owocami, leniwe pierogi, pierogi z mięsem, z owocami, papryka faszerowana, kluski ziemniaczane, zapiekanki, naleśniki z mięsem, leczo, tarta jarzynowa, lasagne z mięsem i jarzynami Racuchy, bliny, kluski kładzione, placki ziemniaczane Potrawy z fasoli, grochu, z ryżu, z dodatkiem mąki ziemniaczanej i warzyw kapustnych
Tłuszcze Olej słonecznikowy, sojowy, kukurydziany, krokoszowy, rzepakowy, oliwa z oliwek, masło, margaryny miękkie - kubkowe Tłuszcze zwierzęce: smalec, słonina, margaryny twarde, olej palmowy, tłuszcze uwodornione Łój
Warzywa Warzywa świeże, mrożone, buraki, papryka, pomidory, marchew, dynia, szpinak, sałata, pietruszka, seler, rabarbar, warzywa w postaci soków, surówek, gotowane Czosnek, pory, fasolka szparagowa, groszek zielony, ogórki kiszone Suche nasiona roślin strączkowych, pozostałe warzywa kapustne, ogórki świeże
Ziemniaki Gotowane, pieczone Smażone w dużej ilości tłuszczu: frytki, krążki, placki
Owoce Świeże, suszone, konserwowane, orzechy włoskie, laskowe, owoce w postaci surówek, soków, gotowane Gruszki, orzechy solone, orzechy kokosowe, orzechy arachidowe Czereśnie
Desery Kompoty, galaretki owocowe, mleczne, musy, kremy, przeciery owocowe, suflety, sałatki owocowe, ciasta, ciasteczka biszkoptowe, keksy z dodatkiem otrąb Ciasta tłuste z dużą ilością żółtek, z masami Kisiele, czekolada, kakao, batony, ciasta z dodatkiem kakao
Przyprawy Kwas mlekowy, kwasek cytrynowy, koperek zielony, pietruszka, jarzynka, kminek, majeranek, gałka muszkatołowa, liść laurowy, ziele angielskie, sól do 5 g/dobę, papryka słodka, pieprz ziołowy, curry Ostra papryka, pieprz chili, musztarda

 Źródło: Ciborowska H.: Dieta bogatoresztkowa [w:] Dietetyka. Żywienie zdrowego i chorego człowieka, PZWL, Warszawa 2015.

Opracowano na podstawie:

1. Pietrzak A., Bartnik W., Szczepkowski M., Krokowicz P., Dziki A., Reguła J., Wallner R.: Polski konsensus interdyscyplinarny dotyczący diagnostyki i leczenia choroby uchyłkowej okrężnicy (2015), Gastroenterologia Kliniczna 2015, tom 7, nr 1.

2. Ciborowska H.: Dieta bogatoresztkowa [w:] Dietetyka. Żywienie zdrowego i chorego człowieka, PZWL, Warszawa 2015.  

Źródło: Puls Medycyny

Podpis: Monika Majewska

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.