Dieta a zachorowalność na raka sutka

dr n. med. Monika Puzianowska-Kuźnicka
opublikowano: 11-01-2006, 00:00

Ocenia się, że co roku na raka sutka (RS) zapada około miliona kobiet. Zachorowalność na tę chorobę jest najwyższa w krajach wysoko rozwiniętych, co sugeruje, że istotną rolę w jej patogenezie odgrywają czynniki środowiskowe.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna
Przez wiele lat uważano, że ryzyko zachorowania na RS zwiększają pokarmy wysokoenergetyczne, a zwłaszcza te, które zawierają dużo tłuszczu zwierzęcego i nasyconych kwasów tłuszczowych. Jednak wyniki badań prospektywnych zaprzeczają prostemu powiązaniu spożycia tłuszczu z ryzykiem RS. Metaanaliza badań obejmujących 350 000 kobiet i 7300 przypadków RS wykazała, że zastąpienie nasyconych kwasów tłuszczowych innymi tłuszczami nie miało znamiennego wpływu na ryzyko RS. Możliwe, że wynik ten jest skutkiem błędu popełnianego podczas planowania badań: naukowcy koncentrują się na badaniu poszczególnych składników odżywczych, a nie danego pokarmu. Wiadomo na przykład, że spożywanie dużej ilości oliwy z oliwek rzeczywiście kojarzy się z niską zapadalnością na RS. Głównym składnikiem oliwy z oliwek jest jednonienasycony kwas oleinowy (omega-9-fatty acid), który stanowi też 30-55 proc. tłuszczu zwierzęcego i 25-75 proc. innych tłuszczów roślinnych. Co ciekawe, badania próbujące powiązać kwas oleinowy z ryzykiem RS nie wykazały takiego związku. Możliwe, że inny składnik oliwy z oliwek ma działanie ochronne.
Inne badania wykazują, że oleje z dużą zawartością omega-6-nienasyconego kwasu linolenowego (np. olej słonecznikowy lub kukurydziany) mogą zwiększać ryzyko RS, zwłaszcza jeśli nie zawierają odpowiedniej domieszki omega-3-nienasyconych kwasów tłuszczowych. Tak więc nie konkretny kwas tłuszczowy, ale ich wzajemna proporcja mogą wpływać na ryzyko RS.
Nie ma też danych, które udowodniłyby prewencyjne działanie diety niskotłuszczowej w stosunku do RS. Korelacja pomiędzy spożyciem mięsa i ryzykiem RS wydaje się być wątpliwa. Nie znaleziono istotnej zależności między ryzykiem RS i spożyciem czerwonego lub białego mięsa, mleka bądź produktów mlecznych. Wydaje się jednak, że spożywanie mięsa mocno wypieczonego lub smażonego w głębokim tłuszczu może zwiększać ryzyko raka sutka u osób genetycznie predysponowanych - posiadających specyficzny polimorfizm genu N-acetyltransferazy 1 (NAT1*11) kodującego enzym, który w tkance sutka aktywuje aminy aromatyczne i heterocykliczne - karcynogeny znajdujące się w dymie papierosowym i w wysmażonym mięsie.
Nie stwierdzono, by dieta wegetariańska chroniła przed RS. Spożywanie dużej ilości warzyw i owoców ma istotne działanie prozdrowotne, nie wykazano jednak, by w istotny sposób zmniejszało ryzyko RS, choć niektóre badania potwierdzają takie działanie w konkretnych grupach kobiet (np. kobiet przed menopauzą, których krewne chorowały na RS). Spekuluje się, że niektóre warzywa, np. brokuły, kalafior i kapusta mogą mieć działanie ochronne. Podobnie uważa się, że niektóre pokarmy bogatoresztkowe mogą zmniejszać ryzyko RS, ale nie ma badań analizujących działanie poszczególnych takich pokarmów. Z kolei badania diety bogatoresztkowej bez zróżnicowania na konkretne pokarmy nie potwierdziły jej prewencyjnego działania na rozwój raka sutka.
Istnieje nieistotna statystycznie tendencja do zmniejszania ryzyka RS przez duże spożycie ryb. Ponadto fitoestrogeny - lignany, których duże ilości znajdują się w ryżu, siemieniu lnianym, owocach jagodowych i niektórych warzywach, oraz izoflawonoidy, znajdujące się w koniczynie, lucernie i soi, mogą odgrywać rolę w prewencji nowotworów hormonozależnych (w tym - sutka). Wydaje się jednak, że działanie takie występuje jedynie wtedy, gdy pokarmy zawierające fitoestrogeny spożywa się przez całe życie, a nie dopiero w wieku dorosłym.
Ryzyko zachorowania na raka sutka zwiększane jest przez alkohol. Etanol nie jest karcynogenem, ale może zmieniać metabolizm innych czynników, w tym hormonów, może też być rozpuszczalnikiem zwiększającym wchłanianie karcynogenów. Jego szkodliwy wpływ jest szczególnie widoczny u nastolatek i młodych kobiet, u których tkanka gruczołowa sutka nie jest jeszcze w pełni dojrzała oraz u kobiet spożywających mało pokarmów zawierających kwas foliowy i karotenoidy.

Źródło: Eur. J. Obstet. Gynecol. Reprod. Biol. 2005, 123: 139-149.

Źródło: Puls Medycyny

Podpis: dr n. med. Monika Puzianowska-Kuźnicka

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.