Dekalog dla rozwoju telemedycyny w Polsce

oprac. KM
21-06-2018, 09:00

Raport opracowany przez Fundację Telemedyczna Grupa Robocza pt. „Jak skutecznie wykorzystać potencjał telemedycyny w polskim systemie ochrony zdrowia” wskazuje 10 kluczowych postulatów na rzecz rozwoju telemedycyny.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna

W raporcie „Jak skutecznie wykorzystać potencjał telemedycyny w polskim systemie ochrony zdrowia” Fundacja Telemedyczna Grupa Robocza wymienia pięć zasadniczych barier, które determinują rozwój telemedycyny w Polsce. Są to:

Zobacz więcej

Porada lekarska obejmująca wywiad lekarza z pacjentem w formie telemedycznej nie jest na razie rozliczana przez NFZ. Autorzy raportu postulują przyspieszenie dodawania świadczeń telemedycznych do koszyka świadczeń gwarantowanych. iStock

  • świadomość społeczna,
  • infrastruktura IT,
  • jakość,
  • źródła finansowania
  • regulacje prawne.

Skupiając się na tych obszarach, autorzy raportu opracowali 10 postulatów kluczowych ich zdaniem dla rozwoju telemedycyny.

1. Telemedycyna jest zdalną formą udzielania zindywidualizowanego świadczenia zdrowotnego przez osoby wykonujące zawody medyczne.

W powszechnym dyskursie telemedycyna często jest utożsamiana z różnymi usługami prozdrowotnymi, które nie stanowią jednak świadczeń zdrowotnych. Prowadzi to do zatarcia wyraźnych granic pomiędzy zinstytucjonalizowaną opieką medyczną (której częścią jest telemedycyna), a innymi usługami, związanymi z szeroko rozumianą ochroną zdrowia. Telemedycyna nie ma na celu zastąpienia profesjonalisty medycznego, lecz jedynie danie mu dodatkowych narzędzi do sprawowania skuteczniejszej opieki medycznej – podkreślają autorzy raportu.

2. Telemedycyna jest szansą na poprawę dostępności, jakości i bezpieczeństwa opieki medycznej.

Telemedycyna zwiększa dostęp do świadczeń zdrowotnych. Skrócenie kolejek do specjalistów, ograniczenie wizyt nieuzasadnionych medycznie, szybsze reagowanie na zaostrzenia choroby, niwelowanie barier geograficznych, oszczędność czasu i usprawnienie pracy lekarzy, pielęgniarek i przedstawicieli innych osób wykonujących zawody medyczne - to zalety telemedycyny podkreślane w raporcie. Przekładają się one także na oszczędności finansowe na poziomie placówki medycznej.

3. Telemedycyna jest ważnym i systemowym elementem realizacji polityki publicznej w sektorze ochrony zdrowia.

Lepsze wykorzystanie wykwalifikowanego personelu, zmniejszenie kosztów logistycznych, szybsza, bardziej efektywna profilaktyka oraz diagnostyka, skutkująca zmniejszeniem liczby hospitalizacji i poprawą poziomu aktywności zawodowej pacjentów – to zalety telemedycyny mające wpływ na optymalizację systemu opieki zdrowotnej.

4. Niezbędny jest sprawny i bezpieczny obieg informacji o pacjencie, usprawniający proces udzielania świadczeń telemedycznych.

Powszechny system informacji medycznej w dalszym ciągu znajduje się w fazie tworzenia - podkreślają autorzy raportu. System przechowywania i wymiany elektronicznej dokumentacji medycznej powinien opierać się na zasadzie, że informacja podąża za pacjentem. Świadczeniodawca powinien mieć możliwość szybkiego uzyskania dokumentacji wytworzonej przez świadczeniodawcę, który wcześniej opiekował się pacjentem. Jest to niezbędny warunek wprowadzania koordynowanej opieki zdrowotnej, jak również strategiczny czynnik zwiększający potencjał telemedycyny. Tworzony system powinien zapewniać neutralność technologiczną, pozwalającą na wykorzystanie różnych rozwiązań IT, oraz interoperacyjność, dzięki czemu wszystkie jego elementy zachowają spójność, umożliwiając niezakłócony obieg danych. Konieczne jest priorytetowe wdrożenie e-dokumentów, w szczególności e-recepty i e-skierowania, a także mechanizmów autoryzacji oraz identyfikacji uczestników.

5. Wysoki standard udzielania świadczeń telemedycznych należy uwzględniać już na etapie projektowania i rejestrowania działalności leczniczej.

Należy pamiętać o tym, że część standardowych wymogów dotyczących zakładania i prowadzenia działalności leczniczej będzie nieadekwatna do działalności wykonywanej wyłącznie w sposób telemedyczny. Podstawowe procedury związane z udzielaniem świadczeń telemedycznych powinny być określone w procedurach podmiotu leczniczego, m.in. w regulaminie świadczenia usług drogą elektroniczną oraz procedurze prowadzenia dokumentacji medycznej.

6. Wysoki standard usług telemedycznych zapewni pacjentowi komfort i bezpieczeństwo, a personelowi medycznemu poprawność wykonywania czynności.

Autorzy raportu zwracają uwagę na brak wypracowanych standardów w tym zakresie, dlatego konieczne jest rozpoczęcie spójnej polityki edukacyjnej kierowanej w szczególności do profesjonalistów medycznych oraz pacjentów.

7. Należy stworzyć elastyczny system implementacji świadczeń telemedycznych do publicznego systemu opieki zdrowotnej.

Obecnie kontraktowane są jedynie telekonsylia kardiologiczne i geriatryczne oraz telerehabilitacja kardiologiczna, która może być elementem szerszego świadczenia KOS – zawał. W dalszym ciągu np. porada lekarska obejmująca wywiad lekarza z pacjentem w formie telemedycznej nie jest rozliczana przez NFZ.

Autorzy raportu wskazują, jak przyspieszyć dodawanie świadczeń telemedycznych do koszyka świadczeń gwarantowanych. Prostszym i szybszym rozwiązaniem jest np. udzielenie oraz rozliczenie świadczenia telemedycznego w ramach obecnie obowiązujących rozporządzeń koszykowych, zarządzeń prezesa NFZ. Wynika to z faktu, że telemedycyna stanowi w wielu sytuacjach jedynie formę klasycznego świadczenia wykorzystującą zdalny kontakt. Warunkiem tego jest zgodność z aktualną wiedzą medyczną oraz brak przepisu szczególnego, wyłączającego możliwości udzielenia go w sposób zdalny. Dotyczy to takich świadczeń jak porada lekarska z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej udzielana w warunkach ambulatoryjnych, świadczenie specjalistyczne receptowe, porada specjalistyczna z wykorzystaniem wyrobu medycznego do badania przedmiotowego. 

Innym rozwiązaniem może być aktualizacja rozporządzeń koszykowych mająca wprowadzić wymóg (dodatkowy lub alternatywny) zapewnienia dostępu do procedury telemedycznej lub wymóg posiadania infrastruktury umożliwiającej udzielanie świadczeń telemedycznych czy refundacja wyrobów telemedycznych.

8. Należy zwiększyć rolę organów odpowiedzialnych za implementowanie i rozwijanie innowacji w ochronie zdrowia, w szczególności w publicznej służbie zdrowia.

Potrzebne jest wzmocnienie instytucji, które mają odpowiadać za wdrażanie telemedycyny i e-zdrowia, przez zwiększenie zasobów finansowych i kadrowych na wykonywanie zadań związanych z e-zdrowiem. Szerzej i częściej powinny być wykorzystywane programy pilotażowe, kończone ewaluacją, które stanowią dobrą metodę testowania innowacyjnych rozwiązań w ochronie zdrowia. Kluczowym obszarem, w którym rozwiązania telemedyczne mają szansę być szerzej stosowane, jest podstawowa opieka zdrowotna. Sprzyjają temu zmiany legislacyjne wprowadzające nowy model funkcjonowania POZ. W najbliższej perspektywie należy skupić się na pilotażu POZ, którego efekty będą w przyszłości w dużej mierze wpływać na kształt nowej podstawowej opieki zdrowotnej.

9. Należy zapewnić pełną spójność systemu prawnego w zakresie regulacji związanych z telemedycyną.

Art. 3 ust. 1 ustawy o działalności leczniczej zawiera wskazanie, że świadczenia zdrowotne mogą być udzielane w sposób telemedyczny. Nie wprowadza przy tym żadnych ograniczeń podmiotowych. W związku z tym każdy profesjonalista medyczny może udzielić zgodnego z aktualną wiedzą medyczną świadczenia telemedycznego, chyba że przepisy wprowadzają szczególne, wyraźne wyłączenia w tym zakresie (np. wystawienie e-zwolnienia). 

W obecnym systemie prawnym część ustaw regulujących zawody medyczne wyraźnie dopuszcza wykonywanie ich przy użyciu rozwiązań telemedycznych. W przypadku części aktów prawnych takiego jednoznacznego wskazania jednak brak. Mimo że nie wpływa to na dopuszczalność świadczeń, ze względu na wyżej wskazaną zasadę może wywoływać zbędne wątpliwości interpretacyjne.

Potrzebne jest zachowanie spójności zasad udzielania świadczeń telemedycznych przez wszystkie osoby uprawnione do udzielania świadczeń zdrowotnych, m.in. przez ratowników medycznych, fizjoterapeutów, diagnostów laboratoryjnych czy psychologów. Obecnie mamy do czynienia z niedostatecznym gwarantowaniem pewności prawa dla przedstawicieli zawodów medycznych, działających na podstawie ustaw zawodowych nieposiadających takiego jednoznacznego wskazania. 

Tworząc nowe prawo, projektodawca powinien od samego początku uwzględniać w nim przepisy korespondujące z dotychczasowymi regulacjami z zakresu telemedycyny

10. Należy zapewnić w ramach świadczenia telemedycznego pełną możliwość wystawiania dokumentów medycznych.

Niniejszy problem został w dużej mierze zniesiony przez nowelizację ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty, która weszła w życie 18 kwietnia 2018 r. Nowelizacja dopuściła możliwość wystawienia e-recepty w ramach świadczenia telemedycznego,pod warunkiem że jest to zgodne z aktualną wiedzą medyczną). Przepisy obowiązującego prawa zawierają jednak w dalszym ciągu istotne ograniczenia w zakresie wystawiania e-zwolnienia. W obecnym stanie prawnym zwolnienie może być wystawiane tylko po przeprowadzeniu bezpośredniego badania stanu zdrowia pacjenta. Prawo wprost dopuszcza udzielanie świadczeń przy wykorzystaniu rozwiązań telemedycznych w przypadkach uzasadnionych aktualną wiedzą medyczną. Nieuzasadnione jest zatem ograniczenie wystawiania zwolnień do przywołanych sytuacji, podczas gdy ich wystawienie zgodne z aktualną wiedzą medyczną może odbyć się podczas świadczenia telemedycznego (lekarz na podstawie rozmowy z pacjentem, wiedzy zgromadzonej w dokumentacji medycznej lub badania przedmiotowego wykorzystującego wyrób telemedyczny zdobywa wiedzę wystarczającą do wystawienia dokumentu, tak jak obecnie może to zrobić w przypadku recepty). Uelastycznienie tych zasad zapewni zastosowanie zasady zgodności z aktualną wiedzą medyczną w zakresie dopuszczalności udzielenia świadczenia zdrowotnego także do wystawiania zgodnie z nią dokumentów medycznych. 

Źródło: raport „Jak skutecznie wykorzystać potencjał telemedycyny w polskim systemie ochrony zdrowia”. Więcej na stronie http://telemedycyna-raport.pl/

Źródło: Puls Medycyny

Podpis: oprac. KM

Najważniejsze dzisiaj
Puls Medycyny
E-zdrowie / Dekalog dla rozwoju telemedycyny w Polsce
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.