Czy koronawirusem SARS-CoV-2 można się zarazić drogą fekalno-oralną?

Monika Majewska
opublikowano: 19-03-2020, 10:57

Zgodnie z aktualną wiedzą medyczną, koronawirus SARS-CoV-2 przenosi się przede wszystkim drogą kropelkową. Najnowsze wyniki badań sugerują jednak, że koronawirus SARS-CoV-2 może powodować infekcję układu pokarmowego i być obecny w stolcu, a co za tym idzie - może być przekazywany drogą fekalno-oralną. Dodatkowo przypuszcza się, że wirus może zaburzać czynność wątroby.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna

Do głównych objawów zakażenia koronawirusem SARS-CoV-2 zalicza się gorączkę, kaszel, duszności, bóle mięśni, zmęczenie.1 Jednak u części pacjentów odnotowano objawy ze strony układu pokarmowego, takie jak biegunka, ból brzucha i wymioty. Co więcej, u niektórych chorych symptomy te występowały jeszcze przed rozwojem gorączki i objawów ze strony układu oddechowego, które są charakterystyczne dla COVID-19.2 Niektórzy naukowcy przypuszczają, że jest to wynik zakażenia układu pokarmowego przez SARS-CoV-2. Ich zdaniem wirus może infekować układ pokarmowy i być obecny w stolcu chorego - nie tylko we wczesnej fazie infekcji, lecz także po ustaniu objawów ze strony układu oddechowego, gdy nie jest już wykrywany w wymazie z jamy nosowo-gardłowej.2 Sugeruje to, że patogen może się przenosić drogą fekalno-oralną, a nosiciel SARS-CoV-2 może rozprzestrzeniać wirusa tą drogą znacznie dłużej niż drogą kropelkową.2

Czy koronawirusem SARS-CoV-2 można się zarazić drogą fekalno-oralną?
Zobacz więcej

Czy koronawirusem SARS-CoV-2 można się zarazić drogą fekalno-oralną? iStock

Koronawirus SARS-CoV-2 może powodować infekcję układu pokarmowego

Do takich wniosków doszli chińscy naukowcy z Sun Yat-sen University, którzy wyniki swoich badań mają opublikować na łamach pisma "Gastroenterology" (obecnie artykuł naukowy jest w wersji journal pre-proofs), Trwały one od 1 do 14 lutego 2020 r. i objęły 73 pacjentów z potwierdzonym zakażeniem koronawirusem SARS-CoV-2. Od pacjentów pobrano krew, wymaz z jamy nosowo-gardłowej oraz próbkę moczu i stolca. Badania na obecność SARS-CoV-2 w kale wykonano metodą RT-PCR.

39 pacjentów (53,4 proc.) - 25 mężczyzn i 14 kobiet - uzyskało dodatni wynik testu na obecność RNA wirusa w kale. Pozytywne wyniki otrzymywano przez koleje 12 dni. Z kolei u 17 pacjentów (23 proc.) wykazano obecność RNA wirusa w kale także wtedy, gdy nie był on już wykrywalny w układzie oddechowym. Pacjenci, u których wynik badania kału okazał się pozytywny, byli w wieku od 10. miesięcy do 78. roku życia.

Dodatkowo od jednego pacjenta pobrano próbki tkanek uzyskanych z nabłonka przełyku, żołądka, dwunastnicy i odbytnicy. W tkankach tych także odnotowano obecność RNA wirusa. Nie zaobserwowano istotnych uszkodzeń błony śluzowej. Stwierdzono jedynie nacieki limfocytów w nabłonku przełyku, żołądka, dwunastnicy i odbytnicy. W cytoplazmie komórek wyizolowanych z tych miejsc wykazano obecność białka nukleokapsydowego SARS-CoV-2. Jak tłumaczą naukowcy, komórki te mają ekspresję receptora ACE2, który wirus wykorzystuje do infekcji.2

Zdaniem naukowców powtarzalne dodatnie wyniki badania kału na obecność koronawirusa SARS-CoV-2 sugerują, że jego RNA jest uwalniane właśnie z zainfekowanych komórek żołądkowo-jelitowych.2 Koronawirus SARS-CoV-2 może więc doprowadzić do infekcji układu pokarmowego i znaleźć się w kale, a co za tym idzie - szerzyć się drogą fekalno-oralną.2

Naukowcy dodatkowo podkreślają znaczenie badania kału metodą RT-PCR w przypadku podejrzenia zakażenia koronawirusem SARS-CoV-2. Zalecają oni wykonywać je rutynowo w przypadku podejrzenia infekcji tym wirusem.2

Koronawirus SARS-CoV-2 może być przekazywany drogą fekalno-oralną

Tezę, że potencjalną drogą transmisji koronawirusa SARS-CoV-2 jest droga fekalno-oralna, postawiło także kilka innych zespołów badawczych, m.in. chińscy naukowy z Guangzhou Medical University, Guangzhou Regenerative Medicine and Health Guangdong Laboratory oraz Macau University of Science and Technology. Na łamach pisma "Nature Medicine" opublikowali oni wyniki badań, które trwały od 20 stycznia do 22 lutego 2020 r. i objęły 10 pacjentów pediatrycznych w wieku od 2. miesięcy do 15. roku życia. Dzieci wykazywały niespecyficzne lub łagodne objawy zakażenia koronawirusem SARS-CoV-2. Rentgen klatki piersiowej nie wykazał wyraźnych oznak zapalenia płuc, co jest charakterystyczną cechą infekcji u dorosłych.

U każdego z pacjentów zakażenie SARS-CoV-2 potwierdzono w badaniu wymazu z jamy nosowo-gardłowej metodą RT-PCR. Do badań pobrano również wymazy z odbytu. Ich wyniki również okazały się dodatnie, co sugeruje, że koronawirus SARS-CoV-2 może być wydalany także z kałem, a tym samym być przekazywany na drodze fekalno-oralnej.3

Co więcej, u ośmiu z dziesięciu pacjentów wyniki badania wymazów z kału były dodatnie w momencie, gdy wynik wymazu z jamy nosowo-gardłowej był już negatywny. Zdaniem naukowców sugeruje to, że wydzielanie wirusa z układu pokarmowego może trwać dłużej niż z dróg oddechowych.3

Ich zdaniem odkrycie to sugeruje również, że badanie wymazów z odbytu może być bardziej przydatne niż badanie wymazów z jamy nosowo-gardłowej w ocenie skuteczności leczenia i określeniu czasu zakończenia kwarantanny.3

Do podobnych wniosków doszli naukowcy z Zhoushan Center for Disease Control and Prevention (Chiny), których wyniki badań ukazały się na łamach czasopisma "Emerging Infectious Diseases". Opisano w nich przypadek 10-latka, który nie miał żadnych objawów COVID-19, a wynik badania wymazu z jamy nosowo-gardłowej i plwociny był ujemny. RNA koronawirusa SARS-CoV-2 wykryto natomiast w kale pacjenta aż 17 dni po ekspozycji na zakażenie. Wirus był wykrywany jeszcze przez przynajmniej dziewięć następnych dni.4

Koronawirus SARS-CoV-2 może zaburzać czynność wątroby?

Wcześniejsze badania wykazały, że zaburzenia czynności wątroby zgłaszano nawet u 60 proc. pacjentów z SARS, a także u osób zakażonych koronawirusem MERS-CoV.5 Z przeglądu badań, opublikowanego w piśmie "The Lancet Gastroenterology and Hepatology", wynika, że u pacjentów z COVID-19, czyli choroby wywoływanej przez koronawirusa SARS-CoV-2, również odnotowuje się zaburzenia czynności tego narządu.5

W pierwszym analizowanym badaniu, którego wyniki ukazały się na łamach pisma "The Lancet", obserwowano 13 pacjentów z COVID-19, którzy znajdowali się na na oddziale intensywnej terapii. 8 z nich (czyli 62 proc.) miało podwyższony wskaźnik AspAT. Z kolei u chorych, którzy nie wymagali opieki na OIOM-ie, odsetek ten był znacznie mniejszy i wyniósł 25 proc. (podwyższony wskaźnik AspAT odnotowano u 7 z 28 pacjentów).

W innym badaniu, które objęło 1099 pacjentów z 552 szpitali w 31 chińskich prowincjach, wykazano, że nieprawidłowy poziom aminotransferazy wątrobowej odnotowano u pacjentów z cięższym przebiegiem COVID-19. Wyniki badania opublikowano na serwerze preprintowym medRxiv.

Ponadto w innej pracy naukowej, opublikowanej w piśmie "The Lancet", wykazano, że u pacjentów z COVID-19 nieprawidłowości w zakresie AST występowały znacznie rzadziej w fazie subklinicznej niż po wystąpieniu objawów.

Na tej podstawie autorzy zbiorczej analizy doszli do wniosku, że uszkodzenie wątroby występuje częściej u pacjentów z ciężkim przebiegiem choroby niż w łagodnych postaciach COVID-19.5

Bibliografia: 

1. Q&A on coronaviruses (COVID-19), WHO [Dostęp 18.03.2020, https://www.who.int/news-room/q-a-detail/q-a-coronaviruses]

2. Xiao F., Tang M., Zheng X., Liu Y., Li X., Shan H., Evidence for gastrointestinal infection of SARS-CoV-2, "Gastroenterology" 2020, nr 2. 

3. Xu Y., Li X., Zhu B., Liang H., Fang Ch., Gong Y., Guo Q., Sun X., Zhao D., Shen J., Zhang H., Liu H., Xia H., Tang J., Zhang K., Gong S., Characteristics of pediatric SARS-CoV-2 infection and potential evidence for persistent fecal viral shedding, "Nature Medicine" 2020, nr 3 

4. Tang A., Tong Z., Wang H., Dai X., Li K., Liu J., Wu W., Yuan Ch., Yu M., Li P., Yan J., Detection of Novel Coronavirus by RT-PCR in Stool Specimen from Asymptomatic Child, China, "Emerging Infectious Diseases" 2020, vol. 26

5. Zhang Ch., Shi L., Liver injury in COVID-19: management and challenges, "The Lancet Gastroenterology and Hepatology" 2020

PRZECZYTAJ TAKŻE: Koronawirus SARS-CoV-2 szerzy się szybko, również od osób niemających objawów [BADANIE]

Naukowcy ustalili, jak organizm walczy z koronawirusem SARS-CoV-2

Źródło: Puls Medycyny

Podpis: Monika Majewska

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.