Czy bakterie jelitowe wspomogą terapie chorób układu oddechowego

Oprac. Piotr Kallalas
opublikowano: 17-05-2017, 00:00

Istnienie związku między jelitami i płucami to nie science-fiction. Co prawda, zależności nie zostały jeszcze dokładnie opisane, ale coraz więcej ośrodków prowadzi analizy flory jelitowej pod kątem chorób układu oddechowego. Informuje o tym internetowe wydanie „Nature medicine”. Ostatnie badania pokazują, że tok rozumowania jest słuszny.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna

Analizy dotyczące osi płuca-jelita są prowadzone m.in. na Uniwersytecie Michigan w Ann Arbor (USA), Uniwersytecie w Amsterdamie i w Lozannie. Ośrodki skupiają się na różnych zależnościach, jednak dochodzą do podobnych wniosków — kondycja i skład flory bakteryjnej może pozytywnie wpływać na supresję chorób płuc. 

Wsparcie w kontroli astmy

Odpowiedź immunologiczna na alergeny to złożony proces molekularny, w którym istotną rolę odgrywają supresorowe limfocyty Treg oraz stymulujące limfocyty pomocnicze Th. Obie cząsteczki przyczyniają się do homeostazy. Ostatnie badania pokazują, że naukowcy są na tropie związku pomiędzy wymienionymi limfocytami a florą bakteryjną jelit. Wszystko za sprawą krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych (ang. short-chain fatty acids, SCAF), które wydają się spoidłem tych dwóch światów. Bakterie jelitowe rozkładają błonnik i produkują SCAF, wpływający stymulująco na rozwój monocytów, które następnie przeobrażają się w płucach w komórki dendrytyczne. To uruchamia kaskadę doprowadzającą do wzrostu liczby pomocniczych limfocytów T. Z drugiej strony SCAF mają bezpośrednio wpływać na dojrzewanie limfocytów regulatorowych.

W związku z tym wśród badaczy zrodziło się przekonanie, że regulując florę bakteryjną jelit, będzie można kontrolować reakcję odpornościową organizmu, np. w przypadku astmy. Podwyższone poziomy czynników zapalnych mogą mieć też znaczenie w cięższych schorzeniach, jak zapalenie płuc. 

Australijski zespół z Hunter Hospital Asthma Clinic przeprowadził badanie, w którym pacjenci w zaostrzonym stanie astmy stosowali dietę ubogą w błonnik. W drugim badaniu chorzy na astmę zastosowali dietę wysokobłonnikową i stan ich zdrowia znacząco się poprawił. W tym badaniu grupa liczyła zaledwie 17 pacjentów, jednak wyniki były co najmniej optymistyczne (opublikowano je w 2013 roku). Naukowcy zapowiedzieli dalsze testy, obejmujące większą grupę pacjentów. Co ciekawe, w tym drugim badaniu u pacjentów stwierdzono rozrost bakterii Bifidobacterium, którym przypisuje się związek z regulacją odpowiedzi immunologicznej. 

Mając tę wiedzę, naukowcy z Nottingham Trent University chcą zastosować w leczeniu astmatyków specjalną kompilację prebiotyków, zawierających związki zbliżone do błonnika — galaktooligosacharydy. Ma się to przyczynić do rozrostu bakterii z tego szczepu w jelitach. Już wkrótce rozpocznie się etap prób i testów.

Udokumentowanie zależności pomiędzy florą bakteryjną jelit a nasileniem odpowiedzi immunologicznej może mieć wielkie znaczenie w terapii chorób układu oddechowego. Nie chodzi tylko o zmianę nawyków dietetycznych, ale o konkretną modyfikację farmakoterapii. Być może badania przyniosą nowe wnioski dotyczące powiązania antybiotykoterapii z nasileniem chorób alergicznych. 

Poskromić zapalenie płuc

Grupa specjalistów z Uniwersytetu w Michigan od lat pobiera wymazy przy użyciu bronchoskopii od osób, które przechodzą ciężkie infekcje dróg oddechowych, w tym zapalenie płuc. Analiza składu bakteryjnego pozwala dokładnie zidentyfikować przyczynę choroby, a następnie rozpocząć ukierunkowane leczenie. Ciężkie zapalenie płuc, połączone z długim okresem hospitalizacji powoduje często duże spustoszenie w organizmie i prowadzi do obniżenia odporności, mogącego zakończyć się sepsą. 

W poszukiwaniu nowego i odmiennego podejścia do leczenia zakażeń dróg oddechowych zespół zainteresował się zależnością pomiędzy płucami i jelitem. Analiza flory bakteryjnej płuc osób cierpiących na zespół ostrej niewydolności oddechowej wykazała obecność bakterii z rodzaju Bacteroides, które występują w fizjologicznej florze jelit. Czy bakterie przedostają się z jelit do płuc, a jeśli tak, to w jaki sposób? Na te pytania jeszcze nie znamy odpowiedzi.

Relacje na osi płuca-jelita zaciekawiły również badaczy z Uniwersytetu w Amsterdamie. Podczas eksperymentu usunęli oni florę bakteryjną myszy i obserwowali dalsze losy zwierząt. W ciągu 50 godzin 20 proc. myszy zmarło z powodu zapalenia płuc. Inne badania wykazały, że stan myszy zainfekowanych pneumokokami, u których przeszczepiono florę bakteryjną jelit, ulegał znacznej poprawie. 

Według badań przeprowadzonych u pacjentów z rozwiniętą sepsą zastosowanie podobnego przeszczepu może znacznie poprawić ich stan zdrowia. W 2011 roku na łamach „The American Journal of Gastroenterology” opublikowano analizę stanu zdrowia dużej grupy osób cierpiących na zespół jelita drażliwego. Okazało się, że 33 proc. z nich chorowało także na choroby dróg oddechowych, a u 16 proc. rozpoznano astmę. 

Z kolei w szwajcarskiej Lozannie prowadzone jest obecnie badanie dotyczące antybiotykoterapii stosowanej w zapaleniu płuc. Grupa 30 pacjentów z zapaleniem płuc jest leczonych antybiotykiem o szerokim spektrum działania (z rodziny karbapenemów), natomiast druga grupa dostaje lek, który działa bardziej wybiórczo (z rodziny cefalosporyn) i nie eliminuje flory bakteryjnej w jelitach. Wyniki eksperymentu mogą przybliżyć do wykrycia mechanizmu współzależności między jelitami i płucami. 

Cały czas jesteśmy na początkowym etapie badań, ale wyniki pokazują, że ich kierunek jest słuszny. Duże znaczenie ma fakt, iż już nie tylko grupy badawcze, ale także duże koncerny żywieniowe (np. Nestle) inwestują w badania dotyczące sposobów żywienia w zaburzeniach układu oddechowego. I choć jeszcze nie potrafimy wytłumaczyć relacji pomiędzy bakteriami jelitowymi i procesami immunologicznymi zachodzącymi w drogach oddechowych, jednak entuzjazm naukowców i mnogość badań sprawiają, że już wkrótce może nastąpić przełom.

 

*Źródło: https://www.nature.com/nm/journal/v23/n4/full/nm0417-402.html#ref3

Źródło: Puls Medycyny

Podpis: Oprac. Piotr Kallalas

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.