Cukrzyca: pacjent, który wie więcej, żyje dłużej [DEBATA]

opublikowano: 09-11-2021, 15:31

Poprawa wyrównania metabolicznego może nastąpić przede wszystkim wtedy, kiedy zmotywujemy dobrze wyedukowanego pacjenta do stosowania zaleceń, które otrzymał od lekarza - powiedział prof. Krzysztof Strojek podczas debaty na temat opieki nad pacjentem diabetologicznym.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna
Eksperci uczestniczący w debacie „Profilaktyka i opieka nad pacjentem diabetologicznym w Polsce 100 lat od odkrycia insuliny (1921-2021)”
Fot. swiatowydziencukrzycy2021.pl

Cukrzyca to pierwsza niezakaźna choroba, która została uznana przez WHO za epidemię XXI wieku. Szacuje się, że w Polsce na cukrzycę typu 1 i 2 choruje ok. 3 mln osób. W terapii tej choroby kluczowe są nie tylko właściwe leczenie, ale także edukacja pacjenta, jego świadomość na temat cukrzycy - wskazali eksperci podczas debaty „Profilaktyka i opieka nad pacjentem diabetologicznym w Polsce 100 lat od odkrycia insuliny (1921-2021)”, która odbyła się 9 listopada.

Ważna motywacja pacjenta z cukrzycą

- Jak mówił dr Elliott Joslin, twórca nowoczesnej diabetologii, pacjent chory na cukrzycę, który wie więcej, żyje dłużej. Kluczem do właściwego leczenia cukrzycy jest edukacja pacjenta - powiedział prof. dr hab. n. med. Krzysztof Strojek, kierownik Oddziału Klinicznego Chorób Wewnętrznych, Diabetologii i Schorzeń Kardiometabolicznych SUM w Śląskim Centrum Chorób Serca w Zabrzu.

- Poprawa wyrównania metabolicznego może nastąpić przede wszystkim wtedy, kiedy zmotywujemy dobrze wyedukowanego pacjenta do stosowania w codziennym życiu zaleceń, które otrzymał od lekarza - zaznaczył.

Ekspert zwrócił uwagę, że nowoczesne leczenie cukrzycy zmieniło relację między lekarzem a pacjentem z układu paternalistycznego, kiedy medyk dyktuje pacjentowi, co i kiedy ma zażywać, do układu partnerskiego, w którym lekarz jest nauczycielem i doradcą pacjenta - radzi choremu, w jaki sposób ma samodzielnie prowadzić leczenie.

- Problem polega na tym, że cukrzyca, przynajmniej na początku, nie boli, nie daje żadnych objawów. To powoduje, że choroba mimowolnie schodzi na dalszy plan. Pacjent rozluźnia zalecenia dietetyczne, reżim terapeutyczny. To wszystko oddziałuje negatywnie na wyrównanie metaboliczne. Zatem rolą lekarza jest motywacja, która powinna być prowadzona na każdej wizycie, uświadamianie choremu faktu, że jak będzie prawidłowo prowadził leczenie, jego życie będzie wolne od powikłań - powiedział prof. Strojek.

Dodał, że w swojej codziennej praktyce lekarskiej na motywowanie pacjenta poświęca aż 70 proc. czasu wizyty, choć obecnie w czasie pandemii jest to utrudnione.

Indywidualne podejście do pacjenta

Prof. dr hab. n. med. Irina Kowalska, prezes elekt Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego, kierownik Kliniki Chorób Wewnętrznych i Metabolicznych Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku, zgodziła się ze swoim przedmówcą, że “tylko rzetelna i powtarzalna edukacja gwarantuje sukces terapeutyczny”.

Zwróciła jednak uwagę, że cukrzyca jest chorobą heterogenną, dlatego podejście do edukacji i uczestnictwa pacjenta w procesie terapeutycznym musi być bardzo indywidualne".

- Ponadto wszystkie decyzje terapeutyczne dotyczące leczenia cukrzycy powinny być podejmowane w porozumieniu z chorym i po uzyskaniu jego akceptacji. Ta rekomendacja znalazła się niedawno w zaleceniach Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego, by podkreślić, jak ogromną rolę w terapii odgrywa pacjent - wskazała ekspertka.

Najczęstsze powikłania cukrzycy

Na różnym etapie rozwoju cukrzycy pojawiają się inne schorzenia, takie jak m.in. nadciśnienie.

- Nadciśnienie jest niemal nieodłącznym atrybutem chorowania na cukrzycę. To niesłychane ważne, aby ciśnienie mieściło się granicach 130/80 mm Hg - powiedział prof. dr hab. n. med. Tomasz Stompór z Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie oraz Kliniki Nefrologii, Hipertensjologii i Chorób Wewnętrznych Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego w Olsztynie.

Ocenił też, że ok. 30 proc. pacjentów z cukrzycą typu 2 prędzej czy później spotka się z nefrologiem. Część pacjentów wymaga leczenia u tego specjalisty już od początku trwania choroby.

- Cukrzyca typu 2 od początku może przebiegać z zajęciem nerek. Ponadto w tej chorobie występuje cały szereg czynników przyczyniających się do uszkodzenia nerek - wyjaśnił prof. Tomasz Stompór.

Dlatego - kontynuował ekspert - współpraca ze strony pacjenta, przestrzeganie zaleceń terapeutycznych jest niesłychanie ważne. Jest ona szczególnie istotna wtedy, gdy dojdzie do transplantacji nerki i trzustki.

- Nieprzyjęcie leków immunosupresyjnych skutkuje utratą narządu przeszczepionego i powrotem do dializoterapii. Współpraca w zakresie ich zażywania jest kluczowa - podkreślił prof. Tomasz Stompór.

Retinopatia cukrzycowa - utracie wzroku można zapobiec

Innymi powikłaniami cukrzycy mogą być stopa cukrzycowa, która może doprowadzić do amputacji, oraz retinopatia cukrzycowa, która może spowodować utratę wzroku.

- Dzięki postępowi, jaki się dokonał w diabetologii i okulistyce, retinopatia bardzo rzadko prowadzi do pełnej utraty wzroku. To sukces. Przez ostatnie 10-15 lat nie było przypadków pacjentów, którzy by stracili kompletnie wzrok z powodu cukrzycy. Jednak powikłań w obrębie narządu wzroku jest wiele. Po wielu latach choroby szereg pacjentów ma jakieś zmiany na dnie oka - zaznaczył prof. dr hab. n. med. Leszek Czupryniak, kierownik Kliniki Diabetologii i Chorób Wewnętrznych Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.

Na szczęście zaburzeniom widzenia, upośledzeniu wzroku będącego skutkiem tych zmian, można zapobiec.

- Trzeba tylko dobrze kontrolować cukrzycę. Poza tym na pewnym etapie retinopatii możemy stosować leki, które hamują postęp choroby - powiedział ekspert i podkreślił, że osoby chore na cukrzycę powinny wykonywać badanie dna oka co roku.

Pielęgniarka diabetologiczna także wyedukuje chorego

Alicja Szewczyk, konsultant krajowy w dziedzinie pielęgniarstwa diabetologicznego, członek zarządu Stowarzyszenia Polskiej Federacji Edukacji w diabetologii, zaznaczyła, że rolę edukacyjną pełnią również pielęgniarki diabetologiczne.

- Od 2020 r. w ramach opieki koordynowanej w AOS zostało wprowadzone świadczenie gwarantowane, które może samodzielnie przeprowadzać też pielęgniarka. To diabetologiczna porada pielęgniarska. Pierwsza wizyta obywa się w obecności lekarza, który ordynuje leczenie, a potem pielęgniarka jest już odpowiedzialna za tę opiekę - do której zalicza się edukację, profilaktykę, wypisywanie recept - jako kontynuację leczenia, zalecanie badań diagnostycznych - wyjaśniła Alicja Szewczyk.

Ważna edukacja bliskich chorego na cukrzycę

Dr n. o zdr. Beata Stepanow, prezes Stowarzyszenia Edukacji Diabetologicznej, zwróciła uwagę, że ważna jest także edukacja bliskich chorego na cukrzycę

- Bez wsparcia rodziny nie ma szans na osiągnięcie wymienionych celów. Tak wynika z raportu “Polska rodzina z cukrzycą” - powiedziała Beata Stepanow.

Dodała, że w 2020 r. - w odpowiedzi na sytuację chorych na cukrzycę w dobie COVID-19 - Stowarzyszenie Edukacji Diabetologicznej (SED) uruchomiło specjalną infolinię „Diabetofon”.

Wkrótce na stronie Stowarzyszenia mają się pojawić mapy edukatorów diabetologicznych.

Cukrzyca a COVID-19

Prof. dr hab. n. med. Maciej Małecki, kierowniki Katedry Chorób Metabolicznych Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego, odniósł się do obecnej sytuacji epidemiologicznej i wyjaśnił, jakim zagrożeniem dla chorych na cukrzycę jest epidemia COVID-19.

- Wiemy, że osoby z cukrzycą nie chorują na COVID-19 częściej niż osoby zdrowe, ale w ich przypadku przebieg choroby jest cięższy. Częściej też umierają. Jednak chorzy z lepszym wyrównaniem metabolicznym mają większe szanse na łagodniejszy przebieg zakażenia koronawirusem - wyjaśnił ekspert i jednocześnie zachęcił osoby chore na cukrzycę do szczepień przeciw COVID-19.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Cukrzyca zwiększa ryzyko cięższego przebiegu COVID-19

Cukrzyca i jej powikłania mogą załamać psychicznie

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.