COVID-19: ustawa zmieniająca przepisy systemu ochrony zdrowia już w Senacie

mec. Katarzyna Fortak-Karasińska – Partner oraz mec. Katarzyna Włodarczyk Fortak & Karasiński Radcowie Prawni Sp.P
opublikowano: 30-03-2020, 11:42

28 marca 2020 r. Sejm uchwalił ustawę o zmianie niektórych ustaw w zakresie systemu ochrony zdrowia związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19. Następnie, do prac nad nią przystąpi Senat, któremu tekst ustawy został już przekazany. Tempo prac nad ustawą pozostaje zawrotne, podobnie zresztą jak i tempo innych działań związanych z przeciwdziałaniem zakażeniu wirusem. Na analizę przepisów warto poświęcić czas - ustawa jest obszerna, ale zawiera szereg uregulowań istotnych zarówno z punktu widzenia podmiotów leczniczych, jak i personelu medycznego.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna

Warto podkreślić, iż rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o zmianie niektórych ustaw w zakresie systemu ochrony zdrowia związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 powstał w celu wprowadzenia kolejnych już instrumentów w zakresie ochrony zdrowia, które pozwolą na skuteczną walkę z COVID-19. Zmianie mają ulec przepisy w ustawach: 

  • z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, 
  • z dnia 22 sierpnia 1997 o publicznej służbie krwi, 
  • z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty, 
  • z dnia 27 lipca 2001 r. o diagnostyce laboratoryjnej, 
  • z dnia 6 września 2001 r. – Prawo farmaceutyczne, 
  • z dnia 1 lipca 2005 r. o pobieraniu, przechowywaniu i przeszczepianiu komórek, tkanek i narządów, 
  • z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym, 
  • z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi,
  • z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej, 
  • z dnia 25 września 2015 r. o zawodzie fizjoterapeuty, 
  • z dnia 24 lutego 2017 r o uzyskiwaniu tytułu specjalisty w dziedzinach mających zastosowanie w ochronie zdrowia, 
  • z dnia 9 listopada 2018 r. o zmianie ustawy o działalności leczniczej oraz niektórych innych ustaw, 
  • z dnia 21 lutego 2019 r. o Agencji Badań Medycznych, 
  • z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych.

Zwiększenie uprawnień Państwowej Inspekcji Sanitarnej

Zmiany w ustawie z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej doprecyzują przepisy w zakresie decyzji, zaleceń i wytycznych wydawanych przez Państwową Inspekcję Sanitarną – cel jest taki, by przede wszystkim objąć nimi także produkty biobójcze (w tym środki dezynfekujące). Co więcej, wojewódzki inspektor sanitarny będzie mógł wydawać państwowym powiatowym inspektorom sanitarnym, mającym siedzibę na obszarze jego działania, polecenia realizacji dodatkowych zadań lub podjęcia określonych czynności w sytuacji, w której właściwy do ich realizacji państwowy powiatowy inspektor sanitarny nie będzie mógł ich wykonać z powodu braku zasobów. 

Przesunięcie terminów egzaminów dla zawodów medycznych

Wprowadzenie możliwości przesunięcia terminów: rozpoczęcia postępowania kwalifikacyjnego na specjalizację w zawodach medycznych oraz terminów składania wniosków na te postępowania, składania wniosków na państwowe egzaminy medyczne w zawodach medycznych, przeprowadzenia państwowych egzaminów medycznych oraz rozpoczęcia szkolenia specjalizacyjnego umożliwią zmiany w ustawach o zawodach lekarza i lekarza dentysty, o diagnostyce laboratoryjnej, Prawie farmaceutycznym, o zawodzie fizjoterapeuty, o uzyskiwaniu tytułu specjalisty w dziedzinach mających zastosowanie w ochronie zdrowia. Na podstawie zmian w ustawie o zawodach lekarza i lekarza dentysty możliwe będzie skierowanie lekarzy stażystów oraz lekarzy odbywających szkolenie specjalizacyjne do wykonywania zadań przy zwalczaniu epidemii nie tylko w jednostkach szkolących, ale także poza nimi. Decyzje w tym przedmiocie będzie mógł wydać wojewoda albo pracodawca. 

Zmiany w publicznej służbie krwi

Zmiany w ustawie z dnia 22 sierpnia 1997 o publicznej służbie krwi służyć mają przede wszystkim rozszerzeniu katalogu osób, które będą mogły wykonywać czynności związanie z pobieraniem krwi i jej składników, związanych z kwalifikacją dawców do pobrania krwi, o pielęgniarki, które posiadają prawo wykonywania zawodu  i przeprowadziły pod nadzorem lekarza co najmniej 100 kwalifikacji dawców do oddania krwi lub jej składników. Z kolei termin kontroli jednostek organizacyjnych publicznej służby krwi pod względem spełniania przez te jednostki wymagań niezbędnych do realizacji zadań określonych ustawą będzie mógł zostać przesunięty przez dyrektora Instytutu Hematologii i Transfuzjologii do czasu ustania przyczyn, które spowodowały konieczność przesunięcia tego terminu.

Rozszerzenie uprawnień farmaceutów przy wystawianiu recept

Pozostałe zmiany w ustawie Prawo farmaceutyczne (oprócz tych już wyżej wskazanych), pozwolą przedsiębiorcy, w razie informacji Głównego Inspektora Farmaceutycznego o braku sprzeciwu co do wywozu lub zbycia produktów poza terytorium Rzeczypospolitej Polskie, dokonać wywozu/zbycia niezwłocznie po otrzymaniu informacji. Farmaceuci nabędą natomiast prawo do wystawiania tzw. recept farmaceutycznych zawsze w przypadku zagrożenia życia lub zdrowia pacjenta (a nie tylko nagłego – jak obecnie) oraz recepty pro auctore i pro familiae.

Przesunięcie terminów kontroli

Możliwość przesunięcia terminów kontroli jednostek pod względem spełniania wymagań niezbędnych do realizacji zadań określonych ustawą oraz możliwość zlecenia przeprowadzenia kontroli zdalnej z wykorzystaniem narzędzi komunikacji elektronicznej i wizualnej w określonych sytuacjach wprowadzą zmiany ustawy o pobieraniu, przechowywaniu i przeszczepianiu komórek, tkanek i narządów.  

Potrzeba zmian w ustawie o Państwowym Ratownictwie Medycznym jest z kolei skutkiem tego, że organizacja transportu sanitarnego wykracza poza zakres systemu Państwowe Ratownictwo Medyczne. Transport sanitarny osób dotkniętych chorobami zakaźnymi uregulowany jest przepisami innych ustaw.

Zmiany dot. obowiązkowej hospitalizacji, izolacji, kwarantanny

Zmiany w ustawie o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi mają przede wszystkim uszczegółowić, na skutek zdobytego już doświadczenia, przepisy odnoszące się do obowiązkowej hospitalizacji, izolacji, w tym izolacji w warunkach domowych i kwarantanny. W związku z tym, że COVID-19 charakteryzuje się stosunkowo niską, a w starszych grupach wiekowych i u osób z chorobami przewlekłymi – umiarkowaną śmiertelnością, ze względu na potencjał pandemiczny oraz tempo narastania i skalę zachorowań, dążąc do przeciwdziałania obciążeniu i dezorganizacji funkcjonowania przychodni i szpitali, wprowadzona została możliwość izolacji pacjenta w warunkach domowych. O przyjęciu do szpitala albo skierowaniu do izolacji, kwarantanny lub zleceniu izolacji w warunkach domowych, lekarz przyjmujący będzie miał obowiązek niezwłocznego zawiadomienia właściwego państwowego powiatowego inspektora sanitarnego. 

Uproszczona dokumentacja medyczna

Ponadto wprowadzona zostanie regulacja, zgodnie z którą w przypadku ogłoszenia stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii minister zdrowia będzie mógł określić, w drodze rozporządzenia, uproszczone rodzaje i zakres dokumentacji medycznej, uproszczony sposób jej przetwarzania oraz skrócony okres przechowywania, obowiązujące od dnia ogłoszenia stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, uwzględniając konieczność szybkiego i skutecznego podejmowania działań zapobiegających szerzeniu się epidemii oraz ochrony danych i informacji dotyczących stanu zdrowia pacjenta.  

Uproszczony tryb tworzenia nowych podmiotów leczniczych

Resort zdrowia zaproponował także rozwiązania, które pozwolą w elastyczny sposób reagować na zagrożenia na danym obszarze. Takie rozwiązanie odnosi się do zamówień na usługi, dostawy lub roboty budowlane udzielane w związku z zapobieganiem lub zwalczaniem epidemii na obszarze. Jeśli postępowanie dotyczyć będzie utworzenia na obszarze województwa nowego podmiotu leczniczego, nowych jednostek lub komórek organizacyjnych zakładu leczniczego lub innej inwestycji dotyczącej wykonywania działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych, nie będzie stosować się warunku uzyskania opinii o celowości inwestycji, o której mowa w ustawie o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych z środków publicznych.

Polecenie pracy przy zwalczaniu epidemii

Zmiany ustawy mają również na celu umożliwienie polecenia pracy przy zwalczaniu epidemii osobom, które wychowują dzieci do lat 18. Nie będzie można jednak polecać jej kobietom w ciąży i osobom wychowującym samotnie dzieci do lat 18 oraz osobom wychowującym dziecko w wieku do 14 lat (w przypadku jednak, gdy dziecko w wieku powyżej 14 lat jest wychowywane przez dwoje osób, którym przysługuje władza rodzicielska, do pracy przy zwalczaniu epidemii może zostać skierowana jedna z nich), osobom wychowującym dziecko z orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego, osobom, u których orzeczono całkowitą lub częściową niezdolność do pracy, inwalidom i osobom z orzeczonymi chorobami przewlekłymi, osobom, o których mowa w art. 2 ustawy z dnia 31 lipca 1981 r. o wynagrodzeniu osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe, oraz posłom i senatorom. 

Kolejno, kierownicy wszystkich podmiotów leczniczych udzielających świadczeń opieki zdrowotnej całodobowo będą mogli wykorzystać przy organizacji pracy zatrudnianych pracowników wykonujących zawody medyczne instytucję dyżuru medycznego oraz tzw. klauzulę opt-out, czyli dobrowolną zgodę pracownika na wykonywanie pracy w wymiarze przekraczającym przeciętnie 48 godzin na tydzień (na zasadach określonych w ustawie o działalności leczniczej). Regulacja pozwoli na stosowanie wobec ww. dyżurujących pracowników równoważnych okresów odpoczynku dobowego i tygodniowego, ich odpłatne zobowiązanie do pozostawania w gotowości do pracy, a także umożliwi przyznanie pracownikom medycznym dodatków za pracę w porze nocnej i święta. 

Prawo w medycynie
Newsletter przygotowywany przez radcę prawnego specjalizującego się w zagadnieniach prawa medycznego
ZAPISZ MNIE
×
Prawo w medycynie
Wysyłany raz w miesiącu
Newsletter przygotowywany przez radcę prawnego specjalizującego się w zagadnieniach prawa medycznego
ZAPISZ MNIE
Administratorem Twoich danych osobowych będzie Bonnier Business (Polska). Klauzula informacyjna w pełnej wersji dostępna jest tutaj

Uproszczony tryb powrotu do pracy pielęgniarek i położnych

Zmiana ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej umożliwi powrót w okresie stanu zagrożenia epidemicznego, stanu epidemii albo w razie niebezpieczeństwa szerzenia się zakażenia lub choroby zakaźnej do czynnego wykonywania zawodu przez pielęgniarki lub położne, które posiadają co najmniej 5-letnią przerwę w jego wykonywaniu (w okresie ostatnich 6 lat), w trybie uproszczonym. Będzie mogło to nastąpić po uprzednim zawiadomieniu o tym okręgowej rady pielęgniarek i położnych właściwej ze względu na planowane miejsce wykonywania zawodu. W taki przypadku, w okresie pierwszych 2 tygodni wykonywania zawodu na podstawie pielęgniarka wykonywać będzie obowiązki zawodowe we współpracy z inną pielęgniarką lub położną wykonującą zawód w tym samym podmiocie leczniczym. 

Wydłużenie przepisów wykonawczych

Zmiana ustawy z dnia 9 listopada 2018 r. o zmianie ustawy o działalności leczniczej oraz niektórych innych ustaw zakłada wydłużenie do dnia 30 kwietnia 2020 r (z dnia 1 kwietnia 2020 r.) przepisów wykonawczych, o których mowa w art. 8 zmienianej ustawy.

Uproszczony tryb finansowania projektów przez ABM

Agencja Badań Medycznych to państwowa osoba prawna, której celem działalności jest wspieranie działalności innowacyjnej w ochronie zdrowia, ze szczególnym uwzględnieniem rozwoju niekomercyjnych badań klinicznych. Zmiana ustawy o Agencji Badań Medycznych pozwoli na rozszerzenie źródeł finansowania niektórych ustawowych zadań Agencji oraz umożliwi finansowanie przez Agencję Badań Naukowych prac rozwojowych podejmowanych przez określone podmioty, bez konieczności przeprowadzania przez Agencję konkursu w celu wybrania projektów, które zostałyby objęte dofinansowaniem.

Ponadwymiarowa praca w podmiotach leczniczych

Zmiany nastąpią także w ustawie z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Po pierwsze, możliwe będzie wykonywanie przez ubezpieczonych będących pracownikami wykonującymi zawód medyczny dodatkowej – ponadwymiarowej (w ramach dyżuru medycznego) pracy w podmiotach leczniczych, w godzinach innych niż normalne godziny pracy tych pracowników oraz innych niż te, w których są oni zwolnieni od wykonywania pracy z powodu konieczności osobistego sprawowania opieki nad dzieckiem.

Po drugie, zaistnieje sposobność zatrudnienia osoby wykonującej zawód medyczny w podmiocie leczniczym w okresie objęcia jej obowiązkową kwarantanną w ramach pracy zdalnej – bez ryzyka utraty dodatkowego zasiłku opiekuńczego, a także uzyskania przez zatrudnionego w podmiocie leczniczym zasiłku chorobowego, którego miesięczny wymiar wynosić będzie 100 proc. podstawy wymiaru zasiłku obliczonej na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa w przypadku podlegania obowiązkowej kwarantannie lub izolacji w warunkach domowych w związku z pozostawaniem w styczności z osobami chorymi z powodu COVID-19. 

Możliwość udzielania teleporad

Zmiany w ustawie z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych wprowadzają też ważną instytucję – możliwość udzielania (po złożeniu odpowiedniego wniosku) teleporad, czyli świadczeń opieki zdrowotnej w związku z przeciwdziałaniem COVID-19 za pośrednictwem systemu teleinformatycznego udostępnionego przez jednostkę podległą ministrowi właściwemu do spraw zdrowia właściwą w zakresie systemów informacyjnych ochrony zdrowia. Zawieszony zostanie również obowiązek prowadzenia list oczekujących na udzielenie świadczenia oraz informacji o pierwszym dostępnym terminie danego świadczenia. Bezsprzecznie regulacje usprawnią opiekę medyczną w obecnym okresie.

Zawieszenie konkursów na udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej i możliwość przedłużenia poprzednich umów

W okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii nie będą także przeprowadzane konkursy ofert i rokowania w sprawie umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Wszczęte i niezakończone przed dniem ogłoszenia stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii postępowania zostaną natomiast od tego dnia zawieszone i wznowione po odwołaniu danego stanu, jeżeli wszyscy oferenci, którzy złożyli oferty w konkursie lub w rokowaniach potwierdzą ich ważność w terminie określonym przez oddział wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia. Z kolei umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej wygasające w trakcie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii mogą zostać przedłużone, w celu zapewnienia ciągłości i dostępności do świadczeń opieki zdrowotnej, za zgodą stron danej umowy na okres niezbędny do przeprowadzenia, po odwołaniu stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, konkursu ofert lub rokowań.

Zmiana dot. ratowników medycznych

Wprowadzenie stanu zagrożenia epidemicznego oraz stanu epidemii spowodowało, że ratownicy, którym kończy się bądź skończył termin ważności zaświadczenia o ukończeniu kursu w zakresie kwalifikowanej pierwszej pomocy i uzyskaniu tytułu ratownika nie mogą przystąpić do egzaminu. W związku z tym, w okresie od dnia ogłoszenia stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii do 60 dni od dnia odwołania tego stanu ratownikiem w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym może być osoba, która posiada pełną zdolność do czynności prawnych, która posiada ważne zaświadczenie o ukończeniu kursu w zakresie kwalifikowanej pierwszej pomocy i uzyskaniu tytułu ratownika, lub zaświadczenie, którego termin upływa w okresie, o którym mowa we wprowadzeniu i której stan zdrowia pozwala na udzielanie kwalifikowanej pierwszej pomocy.

Źródło: projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw w zakresie systemu ochrony zdrowia związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19

Źródło: Puls Medycyny

Podpis: mec. Katarzyna Fortak-Karasińska – Partner oraz mec. Katarzyna Włodarczyk Fortak & Karasiński Radcowie Prawni Sp.P

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.