Co zajmuje światową i polską onkologię w 2021 r.: doniesienia z kongresów PTOK, ASCO i ESMO

Rozmawiała Monika Majewska
opublikowano: 19-10-2021, 10:30

Możliwości uzyskania lepszego rokowania chorych na nowotwory należy szukać przede wszystkim w zespołowym postępowaniu wielospecjalistycznym - wskazuje prof. Maciej Krzakowski, odnosząc się do jednego z zagadnień poruszanych podczas kongresu PTOK. Profesor przybliżył również wartościowe dla praktyki w dziedzinie onkologii klinicznej badania, które prezentowano podczas tegorocznych kongresów ASCO i ESMO.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna
O KIM MOWA

Prof. dr hab. n. med. Maciej Krzakowski jest specjalistą w dziedzinie onkologii klinicznej i radioterapii onkologicznej, kierownikiem Kliniki Nowotworów Płuca i Klatki Piersiowej Narodowego Instytutu Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie w Warszawie - Państwowego Instytutu Badawczego, krajowym konsultantem w dziedzinie onkologii klinicznej.

W Polsce platformą wymiany doświadczeń lekarzy onkologów jest m.in. Kongres Polskiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej, który w tym roku odbył się 9-11 września. Jakim tematom poświęcono szczególną uwagę?

XXIV Kongres PTOK był wielotematyczny, ale najwięcej uwagi poświęcono możliwie najlepszemu wykorzystaniu nowoczesnych metod leczenia systemowego, ukierunkowanego molekularnie i immunoterapii. Działania podejmowane w tym kierunku obejmują wiele obszarów, z których dwa są najważniejsze.

Po pierwsze, należy identyfikować czynniki predykcyjne korzyści terapeutycznych i wskazywać grupy chorych z największymi szansami odpowiedzi na leczenie. Znaczenie predykcyjne mogą mieć czynniki genetyczne lub molekularne oraz uwarunkowania kliniczne.

Drugi kierunek polega na umiejętnym łączeniu nowoczesnych metod leczenia systemowego z postępowaniem chirurgicznym lub radioterapią o założeniu radykalnym. Istnieje szereg przykładów, które potwierdzają możliwość wykorzystania immunoterapii lub leków ukierunkowanych molekularnie w postępowaniu radykalnym. Dowodami na to są: wartość adjuwantowej immunoterapii po resekcji czerniaków lub konsolidującej immunoterapii po radykalnej radiochemioterapii jednoczesnej w niedrobnokomórkowym raku płuca. Wiele sesji podczas Kongresu Polskiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej było poświęconych obu wymienionym tematom.

Integralną częścią Kongresu PTOK jest sesja Programu Edukacji Onkologicznej. Do kogo jest ona skierowana i jakie są założenia tego programu?

Możliwości uzyskania lepszego rokowania chorych na nowotwory należy szukać przede wszystkim w zespołowym postępowaniu wielospecjalistycznym. W takim postępowaniu istotną rolę mają pielęgniarki onkologiczne. Ich zadaniem jest opieka nad chorymi w czasie procesu diagnostycznego oraz podczas leczenia. Pielęgniarki mają zwykle znacznie większe możliwości kontaktowania się z chorymi. Często pierwsze dostrzegają problemy zdrowotne i mogą służyć pacjentom pomocą oraz przekazywać lekarzom istotne informacje, mogące mieć wpływ na postępowanie. W pojęciu pomocy mieszczą się działania zmniejszające nasilenie objawów związanych z chorobą lub leczeniem przeciwnowotworowym oraz wyjaśnianie przyczyn i charakteru różnych nieprawidłowych stanów, występujących u chorych na nowotwory.

Należy pamiętać, że ewolucja możliwości rozpoznawania i leczenia łączy się z występowaniem szeregu nowych sytuacji, które obejmują m.in. nieznane dotychczas powikłania nowo wprowadzanych metod terapeutycznych (przykładem są niepożądane działania nowoczesnej immunoterapii lub leczenia ukierunkowanego molekularnie).

Znaczenie udziału dobrze wyszkolonych pielęgniarek w tzw. postępowaniu wspomagającym zostało udowodnione naukowo i potwierdzone praktycznie w wielu krajach, co stanowi oczywiste uzasadnienie dla doskonalenia zawodowego. Niezwykle istotne jest — oprócz pogłębianie wiedzy medycznej — doskonalenie metod komunikowania się z chorymi i oddziaływania na sferę psychologiczną. Wymienione zagadnienia będą przedmiotem obecnych szkoleń.

Polskie Towarzystwo Onkologii Klinicznej wspólnie z Fundacją „Tam i z Powrotem” oraz Wydawnictwem Primopro zainicjowało w 2014 r. utworzenie Programu Edukacji Onkologicznej. Jego celem jest m.in. działalność edukacyjna dla środowiska pielęgniarek. Podczas każdego Kongresu Polskiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej organizowane są dla nich sesje edukacyjne, które spotykają się z bardzo dużym zainteresowaniem.

To zainteresowanie środowiska pielęgniarek onkologicznych spowodowało zainicjowanie nowej formy edukacyjnej, jaką jest Ogólnopolska Akademia Pielęgniarstwa Onkologicznego (cykliczne konferencje edukacyjne realizowane online). Wspomniana inicjatywa uzyskała wsparcie merytoryczne nadzoru specjalistycznego pielęgniarstwa onkologicznego, co w znacznym stopniu zwiększyło poziom szkoleń. Podniesienie poziomu wiedzy i umiejętności praktycznych pielęgniarek onkologicznych bez wątpienia przyczyni się do większej skuteczności postępowania u chorych na nowotwory. Chcemy, żeby pielęgniarki onkologiczne były partnerami lekarzy w procesie diagnostyczno-terapeutycznym. Jednocześnie chcemy korzystać z doświadczeń pielęgniarek.

Doniesienia z ASCO 2021: najważniejsze wyniki badań przedstawione podczas Kongresu Amerykańskiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej (ASCO)

Niedrobnokomórkowy rak płuca

Dużą wartość dla praktyki klinicznej miała prezentacja zawierająca bieżące wyniki badania III fazy PACIFIC. W badaniu tym chorzy na niedrobnokomórkowego raka płuca w stadium miejscowego zaawansowania — w przypadku uzyskania odpowiedzi lub stabilizacji choroby po jednoczesnej radiochemioterapii — otrzymywali konsolidującą immunoterapię durwalumabem przez 12 miesięcy.

Onkologia
Ekspercki newsletter z najważniejszymi informacjami dotyczącymi leczenia pacjentów onkologicznych
ZAPISZ MNIE
×
Onkologia
Wysyłany raz w miesiącu
Ekspercki newsletter z najważniejszymi informacjami dotyczącymi leczenia pacjentów onkologicznych
ZAPISZ MNIE
Administratorem Twoich danych osobowych będzie Bonnier Business (Polska). Klauzula informacyjna w pełnej wersji dostępna jest tutaj

Wyniki potwierdziły trwałość korzyści związanych z konsolidującą immunoterapią — po okresie 5-letniej obserwacji ryzyko zgonu chorych otrzymujących durwalumab było mniejsze o 28 proc. Cytowane wyniki potwierdzają słuszność decyzji o uwzględnieniu konsolidującego leczenia durwalumabem po jednoczesnej radiochemioterapii, co jest w Polsce możliwe od 1 stycznia 2021 r. w ramach programu lekowego. Należy mieć nadzieję, że w Polsce większy odsetek chorych będzie kwalifikowany do jednoczesnej radiochemioterapii.

Rak piersi

Wyniki badania III fazy OlympiA wykazały, że uzupełniające leczenie pooperacyjne olaparybem przez 12 miesięcy — zastosowane po zakończeniu chemioterapii u chorych na wczesnego raka piersi z cechą HER2- i mutacją w genach BRCA — znamiennie zwiększa szansę przeżycia wolnego od choroby (różnica 9 proc. po 3 latach). Obserwacje uzyskane w badaniu OlympiA przede wszystkim uzasadniają konieczność przeprowadzania oceny genetycznej u chorych na raka piersi przed rozpoczęciem leczenia, a także wskazują nową możliwość uzyskania lepszego rokowania chorych.

Rak nerkowokomórkowy

Wartość uzupełniającego leczenia systemowego chorych na raka nerkowokomórkowego po nefrektomii nie została dotychczas potwierdzona. Wyniki badania III fazy KEYNOTE-564, które polegało na stosowaniu adjuwantowej immunoterapii pembrolizumabem po nefrektomii, wykazały — w porównaniu do placebo — znamienne wydłużenie czasu przeżycia wolnego od choroby (zmniejszenie ryzyka o 32 proc.) oraz całkowitego (zmniejszenie ryzyka o 46 proc. w analizie cząstkowej). Uzupełniająca immunoterapia pooperacyjna ma szansę znaleźć miejsce w praktyce klinicznej.

Rak gruczołu krokowego

Rak gruczołu krokowego w stadium oporności na kastrację jest nadal poważnym wyzwaniem, co tłumaczy znaczenie wyników badania III fazy VISION. W badaniu stosowano koniugat promieniotwórczego lutetu (177Lu) i błonowego antygenu swoistego dla prostaty (ang. prostate-specific membrane antigen, PSMA). W porównaniu do standardowego leczenia stosowanie 177Lu-PSMA pozwoliło uzyskać znamienne wydłużenie czasu przeżycia całkowitego (zmniejszenie ryzyka zgonu o 48 proc.), co tłumaczy rejestrację terapii w USA. Istotne jest wskazanie kierunku rozwoju możliwości leczenia przeciwnowotworowego z wykorzystaniem radiofarmaceutyków.

Doniesienia z ESMO 2021: najważniejsze wyniki badań przedstawione podczas kongresu Europejskiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej (ESMO)

Niedrobnokomórkowy rak płuca

Wyniki badania III fazy IMpower010 wykazały wartość pooperacyjnej immunoterapii atezolizumabem u chorych poddanych resekcji miąższu płucnego z powodu niedrobnokomórkowego raka płuca w stopniu zaawansowania od IB do IIIA. Znamienna różnica na korzyść immunoterapii — zwiększenie odsetka chorych z 3-letnim przeżyciem wolnym od choroby o 12 proc. — dotyczyła chorych z zaawansowaniem w stopniu II i IIIA oraz ekspresją PD-L1 (biomarker predykcyjny dla immunoterapii) w powyżej 1 proc. komórek nowotworu. Uzupełniająca immunoterapia pooperacyjna może znacząco poprawić rokowanie dużej części chorych na niedrobnokomórkowego raka płuca poddawanych leczeniu chirurgicznemu, pod warunkiem potwierdzenia wyników podczas dłuższej obserwacji i wykazania znamiennej korzyści pod względem czasu przeżycia całkowitego.

Rak piersi

Bardzo znaczące wyniki przedstawiono w przypadku stosowania koniugatu trastuzumabu z derukstekanem u chorych na HER2-dodatniego raka piersi w stadium zaawansowanym. Badanie III fazy DESTINY-BREAST03 porównało wartość wymienionego leku i innego połączenia — trastuzumabu z emtanzyną. Trastuzumab derukstekan poprawił znamiennie czas przeżycia wolnego od progresji choroby (zmniejszenie ryzyka o 72 proc.) w przypadku chorych, które wcześniej otrzymywały inne leczenie. Wydaje się, że trastuzumab derukstekan znajdzie się wśród metod II linii leczenia chorych na zaawansowanego raka piersi z cechą HER2+.

Rak szyjki macicy

Rak szyjki macicy jest kolejnym nowotworem, w którym udowodniono ostatnio wartość nowoczesnej immunoterapii. W badaniu III fazy KEYNOTE-826 porównano chemioterapię samodzielną lub z dodatkiem bewacyzumabu wobec chemioterapii stosowanej w skojarzeniu z immunoterapią pembrolizumabem u chorych na nawrotowego lub przerzutowego raka szyjki macicy. Korzyści w następstwie leczenia z udziałem pembrolizumabu dotyczyły przede wszystkim chorych z ekspresją PD-L1 powyżej 1 proc. (zmniejszenie ryzyka zgonu o 11 proc. w obserwacji 2-letniej). Wydaje się, że można mieć uzasadnione nadzieje na skuteczne wykorzystanie immunoterapii podczas leczenia chorych na raka szyjki macicy we wcześniejszych stopniach zaawansowania.

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.