Co się zmienia w pracy POZ

  • Sławomir Molęda
opublikowano: 20-02-2019, 20:12

Pielęgniarki są nadal zobowiązane do wykonywania zleceń lekarskich. Poza tym nowości w POZ nie brakuje. Najważniejsze z nich to: uruchomienie kursów z medycyny rodzinnej, zobligowanie do przestrzegania ministerialnych zaleceń diagnostyki i leczenia raka piersi, sprawozdawanie chorób rzadkich oraz znaczne poszerzenie listy badań diagnostycznych.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna

"Czy informacje zawarte w artykule: „Zlecenie w gestii lekarza, wykonanie pielęgniarki” są nadal aktualne? Czy posiadając zlecenie na podanie leku cerebrolizyna poprzez iniekcję, zlecone przez lekarza specjalistę, mogę oczekiwać, że zastrzyk wykona pielęgniarka środowiskowa w przychodni POZ?" — pyta czytelniczka.

Od 2025 r. lekarze pediatrzy i interniści będą mogli zachować status lekarzy POZ pod warunkiem ukończenia kursu w dziedzinie medycyny rodzinnej. Wybrane problemy kliniczne będą przyswajane indywidualnie na platformach e-learningowych.
Zobacz więcej

Od 2025 r. lekarze pediatrzy i interniści będą mogli zachować status lekarzy POZ pod warunkiem ukończenia kursu w dziedzinie medycyny rodzinnej. Wybrane problemy kliniczne będą przyswajane indywidualnie na platformach e-learningowych.

Lekarz zleca podanie leku, a pielęgniarka robi zastrzyk

Przywołany przez czytelniczkę artykuł napisałem w 2010 r. Mimo że od tego czasu wiele się zmieniło, wszystkie informacje w nim zawarte zachowały aktualność.
Przypomnę więc tylko, że podawanie leków różnymi drogami i technikami zleconymi przez lekarza (w tym wykonywanie iniekcji dożylnych, podskórnych, śródskórnych oraz wlewów dożylnych) należy do zakresu zadań pielęgniarki POZ, niezależnie od tego, kto wydał zlecenie.

Pielęgniarka POZ ma obowiązek wykonywać iniekcje u zapisanych do niej pacjentów na zlecenie lekarza specjalisty, lekarza ze szpitala, jak również lekarza POZ. Obowiązek ten w przypadku pielęgniarki szkolnej ogranicza się do zabiegów koniecznych do wykonania w trakcie pobytu dziecka w szkole. W każdym przypadku odpowiedzialność za zlecenie lekarskie (dobór leku i drogę podania) ponosi lekarz, natomiast pielęgniarka odpowiada za prawidłowe wykonanie zlecenia. Ustawa o podstawowej opiece zdrowotnej, która obowiązuje od 1 grudnia 2017 r., nie wprowadziła żadnych zmian w powyższym zakresie.

Kursy z medycyny rodzinnej dla internistów i pediatrów

Wspomniana ustawa wprowadziła natomiast zasadę, iż lekarze pediatrzy i interniści mogą zachować status lekarzy POZ pod warunkiem ukończenia kursu w dziedzinie medycyny rodzinnej. Warunek ten zacznie obowiązywać od 1 stycznia 2025 r. Oznacza to, że pediatrzy i interniści, którzy nie ukończą kursu w tym terminie, utracą status lekarzy POZ.

Kursy z medycyny rodzinnej ruszają w tym roku. Organizować je będą instytuty badawcze oraz uczelnie prowadzące działalność szkoleniową i edukacyjną w zakresie POZ, jak również Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego (CMKP). Ministerstwo Zdrowia już opracowało projekt ramowego programu. Zgodnie z nim, obligatoryjna część kursu odbywana w formie stacjonarnej będzie trwała 10 dni (80 godzin dydaktycznych), a forma nauczania e-learningowego, odbywana w trybie indywidualnym — 1,5 dnia (13 godzin dydaktycznych).

Na kurs będą składały się zajęcia teoretyczne z informacji medycznej i bezpieczeństwa pacjenta, jakości i bezpieczeństwa świadczeń, komunikacji lekarz — pacjent, organizacji udzielania świadczeń POZ oraz wybranych zagadnień zdrowia publicznego. Wybrane problemy kliniczne POZ (zdrowie kobiety, choroby układu kostno-stawowego, układu nerwowego, psychiczne, skóry, oczu, otolaryngologiczne, ostre zatrucia i szczepienia) będą przyswajane indywidualnie na platformach e-learningowych.

Zajęcia praktyczne w wymiarze co najmniej 32 godzin dydaktycznych (4 dni) będą obejmowały:

  • badania otoskopowe,
  • badania stanu psychicznego,
  • badania gruczołów piersiowych,
  • umieszczanie pacjenta w pozycji bocznej ustalonej,
  • unieruchamianie transportowe złamań,
  • usuwanie ciała obcego,
  • usuwanie woskowiny z ucha,
  • rozpoznawanie rodzajów bólu i jego ocenę kliniczną,
  • podstawowe badania neurologiczne i laryngologiczne.

Warunkiem ukończenia całego kursu ma być zaliczenie sprawdzianów poszczególnych części tematycznych, końcowego sprawdzianu testowego oraz sprawdzianu umiejętności praktycznych. Sprawdziany z poszczególnych części będą zaliczane u prowadzących zajęcia. Test końcowy będzie się składał z co najmniej 100 pytań przygotowanych przez komisję, uwzględniających 5 odpowiedzi, w tym jedną prawidłową. Sprawdzian z umiejętności praktycznych będzie zdawany przed komisją składającą się co najmniej z kierownika kursu, będącego specjalistą z medycyny rodzinnej ze stopniem naukowym doktora medycyny lub nauk medycznych, oraz konsultanta krajowego w dziedzinie medycyny rodzinnej lub jego przedstawiciela.

Ministerialne zalecenia trzeba wykonywać

W 2017 r. do ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych dodano przepis, który uprawnił ministra zdrowia do wydawania zaleceń postępowania, a w zakresie diagnostyki i leczenia nowotworów złośliwych zobowiązał do wydawania takich zaleceń. Mają być one opracowywane odrębnie dla poszczególnych dziedzin medycyny przez odpowiednie towarzystwa naukowe o zasięgu krajowym, zrzeszające specjalistów w danej dziedzinie.

Owocem tego upoważnienia jest jak dotąd tylko jedno obwieszczenie w sprawie zaleceń postępowania dotyczących diagnostyki i leczenia raka piersi, które zostało opublikowane w 2018 roku. Zalecenia te, jak również inne, które zostaną wydane w przyszłości przez ministra zdrowia, będą wiązały wszystkich świadczeniodawców NFZ, w tym także POZ. Nieuwzględnianie ich może być podstawą naliczania kar umownych przez fundusz.

Zgłaszanie chorób rzadkich według numeru ORPHA

Świadczeniodawcy POZ zostaną również zobowiązani do sprawozdawania numeru ORPHA w każdym przypadku rozpoznania lub potwierdzenia choroby rzadkiej. Jest to zgodne z zaleceniami Unii Europejskiej, dotyczącymi kodowania chorób rzadkich w celu umożliwienia ich odnajdywania i identyfikowania we wszystkich systemach opieki zdrowotnej państw członkowskich.

Lista chorób rzadkich wraz z numerami ORPHA jest już dostępna do pobrania, w łatwym do wykorzystania formacie XML, na platformie Orphadata: http://www.orphadata.org/cgi-bin/inc/product1.inc.php

Więcej zlecanych badań diagnostycznych w zakresie POZ

Planuje się ponadto znaczne poszerzenie wykazu badań diagnostycznych wykonywanych w zakresie POZ. Chodzi m.in. o takie badania, jak:

  • stężenie ferrytyny, wykorzystywane w celu diagnozowania niedoboru żelaza (anemii) u niemowląt i małych dzieci;
  • stężenie witaminy D — 25 OH, które jest istotne z uwagi na ryzyko niedoboru witaminy D oraz wapnia w diecie niemowląt i małych dzieci;
  • Borrelia afzelii przeciwciała IgG, Borrelia afzelii przeciwciała IgM, Borrelia burgdorferi (Lyme) IgG przeciwciała (anty-B.burgdorferi IgG) oraz Borrelia burgdorferi (Lyme) przeciwciała IgM (anty-B.burgdorferi IgM), stosowane w celu wykrycia infekcji bakterią Borelia sp. po ukąszeniu kleszcza;
  • wirus zapalenia wątroby typu C przeciwciała IgG i IgM, w celu wczesnego wykrycia, ustalenia terapii i rozpoczęcia leczenia, które przeciwdziała przejściu choroby w fazę przewlekłą oraz ogranicza rozprzestrzenianie się infekcji na osoby zdrowe.

Prezes Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji w swojej opinii zalecił wykonywanie badań w kierunku infekcji HCV w pierwszej kolejności osobom, które:

  • otrzymały przetoczenie krwi,
  • używały lub używają dożylnych środków odurzających,
  • przebywały w zakładach karnych,
  • były hospitalizowane więcej niż 3 razy w życiu,
  • zgłaszają się na testy HIV,
  • mają podwyższoną aktywność aminotransferaz,
  • podejrzewa się o jakąkolwiek chorobę wątroby.

Ministerstwo nie zdecydowało się jednak na wskazywanie populacji uprawnionej do tych badań, mając na względzie to, iż lekarze POZ sami powinni podejmować racjonalne decyzje kliniczne opierając się na aktualnej wiedzy medycznej, w tym zaleceniach postępowania i dowodach naukowych, swoim doświadczeniu oraz preferencjach pacjenta.


PODSTAWA PRAWNA

  1. art. 11 ust. 3 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej ze środków publicznych;
  2. art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej;
  3. art. 6 ust. 1 pkt 4, ust. 2 i ust. 4 oraz art. 38 pkt 2 i 4 ustawy z 27 października 2017 r. o podstawowej opiece zdrowotnej (Dz.U. poz. 2217 ze zm.);
  4. ust. 6 pkt 5 zał. nr 1 i cz. II lit. A ust. 6 pkt 2 zał. nr 2 do rozporządzenia ministra zdrowia z 28 września 2016 r. w sprawie zakresu zadań lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, pielęgniarki podstawowej opieki zdrowotnej i położnej podstawowej opieki zdrowotnej (Dz.U. poz. 1567);
  5. obwieszczenie ministra zdrowia z 2 lipca 2018 r. w sprawie zaleceń postępowania dotyczących diagnostyki i leczenia raka piersi (Dz.Urz. MZ poz. 53);
  6. projekt z 12 grudnia 2018 r. rozporządzenia ministra zdrowia w sprawie ramowego programu kursu w dziedzinie medycyny rodzinnej;
  7. projekt z 20 grudnia 2018 r. rozporządzenia ministra zdrowia zmieniającego rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej.

Źródło: Puls Medycyny

Podpis: Sławomir Molęda partner w Kancelarii Kondrat i Partnerzy

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.