Co może hamować progresję stwardnienia rozsianego

Katarzyna Fabiańska
opublikowano: 06-07-2016, 00:00

Stwardnienie rozsiane było jednym z szeroko omawianych tematów odbywającego się pod koniec maja II Zjazdu Europejskiej Akademii Neurologii w Kopenhadze. Przedstawiano postępy w poznawaniu patofizjologii SM, nowe możliwości terapii oraz przyszłe kierunki badań i prób klinicznych.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna

 

Profesorowie Wolfgang Brück (Niemcy), Paul M. Matthews (Wielka Brytania), Martin Kerschensteiner (Niemcy) oraz Xavier Montalban (Hiszpania) poprowadzili sympozjum poświęcone przyczynom rozwoju stwardnienia rozsianego. Prezentowano argumenty przemawiające zarówno za „zewnętrzną”, czyli zapalną i środowiskową etiologią choroby, jak i „wewnętrzną” — neurodegeneracyjną. Przedstawiano przykłady z zakresu zwierzęcych modeli choroby, z badań klinicznych i histopatologicznych oraz różnych metod neuroobrazowania. Prezentacja miała na celu podkreślenie, że stwardnienie rozsiane ma złożoną patofizjologię, a proces chorobowy nie ogranicza się do istoty białej ośrodkowego układu nerwowego. 

Lek skuteczny w ciężkiej postaci SM

Podczas sympozjum podsumowano też najnowsze badania w leczeniu pierwotnie postępującej postaci stwardnienia rozsianego. Prof. Montalban zaprezentował wyniki dwóch badań klinicznych: ORATORIO z wykorzystaniem preparatu okrelizumab oraz INFORM z wykorzystaniem fingolimodu. 

Wyniki dotychczasowych prób dowodzą skuteczności okrelizumabu w leczeniu tej ciężkiej postaci stwardnienia rozsianego, podczas gdy badanie kliniczne z wykorzystaniem fingolimodu nie wykazało skuteczności tej terapii. Profesor podkreślił, że brakuje obecnie dowodów na różnice patofizjologiczne, genetyczne czy immunologiczne między postacią pierwotnie postępującą a rzutowo-remisyjną choroby. Różnice w skuteczności terapii każą więc zadać sobie nowe pytania na temat odmiennej immunologii tych dwóch postaci choroby.

Witamina H daje poprawę stanu chorych

Biotyna, znana też jako witamina H, stanowiąca koenzym dla karboksylazy CoA może skutecznie zmniejszać progresję choroby u osób z postępującą postacią SM — donosi dr Ayman Tourbah. W trwającym 24 miesiące badaniu chorzy leczeni biotyną w dużej dawce wykazywali poprawę zarówno w punktacji EDSS, jak i teście 25-Foot Timed Walk już po roku leczenia. Poprawa ta utrzymywała się w dwuletniej obserwacji. Chorzy, którzy przez pierwszy rok badania otrzymywali placebo, a następnie zostali przeniesieni do grupy leczonej — również odnieśli korzyść z przyjmowania badanej substancji. Obecnie jest planowane zarejestrowanie leku do badań III fazy.

Trwają próby zastosowania komórek macierzystych

Podczas warsztatów dotyczących terapii komórkami macierzystymi w chorobach neurologicznych mówiono też o zastosowaniu tego leczenia w stwardnieniu rozsianym. Obecne dowody z badań eksperymentalnych grupy badawczej prof. Antonio Uccelli (Włochy) wskazują, że zastosowanie komórek macierzystych może otworzyć nowe możliwości leczenia ukierunkowanego na hamowanie niekontrolowanego procesu zapalnego, ochronę komórek nerwowych i stymulację naprawy uszkodzonych neuronów. Nie dowiedziono jednak skuteczności komórek macierzystych w odbudowie uszkodzonych sieci neuronalnych odpowiedzialnych za niesprawność chorych. 

Badania nad przeszczepami autologicznych hematopoetycznych komórek macierzystych wskazują, że terapia ta jest skuteczna w ciężkich postaciach stwardnienia rozsianego, jednak wiąże się z ryzykiem poważnych powikłań, a nawet zgonu. Mezenchymalne komórki macierzyste pozyskiwane ze szpiku bądź adipocytów wykazują znaczną plastyczność w zastosowaniach klinicznych, a w chwili obecnej trwa wieloośrodkowe badanie kliniczne II fazy nad ich skutecznością. 

Kolejne badanie potwierdza efektywność fumaranu dimetylu 

W zaprezentowanej podczas kongresu pracy prof. Andrewa Chana porównano skuteczność doustnej terapii fumaranem dimetylu z leczeniem octanem glatirameru w postaci iniekcji. Skuteczność fumaranu dimetylu potwierdziły już wcześniejsze badania DEFINE i CONFIRM. Obecnie dokonano bezpośredniego porównania dobranych do siebie grup chorych z badań klinicznych dla obu leków. Oceniano 2-letni okres leczenia. Porównywano wyniki z badań DEFINE i CONFIRM dla fumaranu dimetylu, zaś dla octanu glatirameru z badań GA US, GA EU/CAN oraz BEYOND. Część badań nie została uwzględniona w pracy ze względu na niewystarczającą ilość danych. Oceniano takie parametry, jak roczna liczba rzutów (ARR) i 12-tygodniowa potwierdzona progresja niesprawności (CDP). 

Fumaran dimetylu wykazał istotnie większą skuteczność w zakresie mierzonych parametrów — dla ARR p=0,047, dla CDP p<0,001. Badanie dowiodło więc przewagi fumaranu dimetylu nad octanem glatirameru w ocenie klinicznej skuteczności leczenia stwardnienia rozsianego. 

Objętość móżdżku a sprawność chorych

Badanie Alessandro D’Ambrosio i współpracowników polegało na pomiarach radiologicznych objętości mózgu i móżdżku chorych na stwardnienie rozsiane. Okazało się, że chorzy, którzy uzyskiwali lepsze wyniki w oceniającym sprawność teście 9 otworów i 9 kołków, mieli również większą objętość móżdżku. Pacjenci ci lepiej wypadali również w testach oceniających funkcje poznawcze. Nie znaleziono natomiast takiej korelacji dla pomiarów objętości mózgu. 

Ochronią nas bakterie z… jelit?

Flora jelitowa może w istotny sposób wpływać na rozwój stwardnienia rozsianego — stwierdził zespół badaczy pod przewodnictwem dr. Gurumoorthy Krishnamoorthy. Na odpowiedź autoimmunologiczną oddziałuje kombinacja czynników środowiskowych i genetycznych. 

Najnowsze badania na modelach eksperymentalnych wykazują istotny wpływ bakterii zamieszkujących przewód pokarmowy człowieka na rozwój SM poprzez stymulację i wzmacnianie odpowiedzi immunologicznej. Badacze przedstawili dowody eksperymentalne na modelach mysich — zwierzęta pozbawione flory jelitowej, pod wpływem bakterii przeszczepionych od pacjentów cierpiących na stwardnienie rozsiane, rozwijały ukryty dotychczas fenotyp autoimmunologicznego zapalenia mózgu. 

W innej pracy wykazano wpływ mikrobów na przepuszczalność bariery krew-mózg oraz na dojrzewanie i funkcjonowanie mikrogleju w ośrodkowym układzie nerwowym. Wobec powyższych faktów intrygującym zagadnieniem, czekającym na dalsze badanie, jest możliwość wpływu na rozwój choroby poprzez modulację składu flory bakteryjnej.

Fakty
II Kongres Europejskiej Akademii Neurologii
Kongres European Academy of Neurology odbył się 28-31 maja w Bella Center w Kopenhadze (Dania). W posiedzeniach wzięło udział 5500 delegatów i wykładowców. Przedstawiono w formie prezentacji ustnych bądź plakatowych 2000 doniesień. EAN powstała w 2014 roku z połączenia European Neurological Society (ENS) i European Federation of Neurological Societies (EFNS). 

 

Piśmiennictwo 

1. https://www.neuro-compass.education/en-gb/home/hot-topics/highlights-from-the-2nd-congress-of-the-european-academy-of-neurology/.

2. Chan A.: Comparative Effectiveness Using a Matching-Adjusted Indirect Comparison Between Delayed-Release Dimethyl Fumarate and Glatiramer Acetate in Multiple Sclerosis Patients e-Poster #P21114.

 

Źródło: Puls Medycyny

Podpis: Katarzyna Fabiańska

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.