Chondrocyty ratują staw kolanowy

Marta Koton-Czarnecka
opublikowano: 09-07-2009, 00:00

Urazy stawu kolanowego są jednym z najczęstszych problemów medycznych, zwłaszcza w grupach osób z chorobami zawodowymi, np. wśród sportowców. Do niedawna osobom z uszkodzonym stawem kolanowym można było zaproponować jedynie środki uśmierzające ból lub wszczepienie protezy. Obecnie, dzięki wdrożeniu metody przeszczepów autologicznych, możliwa stała się rekonstrukcja stawu, i to bez konieczności immunosupresji.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna
Naukowcy z Banku Tkanek Regionalnego Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa w Katowicach opracowali nowatorską procedurę namnażania i przygotowania autologicznych chondrocytów do przeszczepu, a projekt ten został wyróżniony przez jury konkursu na wybitnego innowatora w polskiej ochronie zdrowia - Złoty Skalpel 2008.

Hodowla in vitro

Autologiczny przeszczep chondrocytów (autologous chondrocyte implantation, ACI) polega na pobraniu fragmentu chrząstki pacjenta z niezniszczonej części stawu, izolacji chondrocytów, namnożeniu ich in vitro, a następnie wszczepieniu w miejsce uszkodzenia chrząstki.
Pierwsze badania kliniczne nad leczeniem ubytków chrzęstnych w stawie kolanowym z wykorzystaniem autologicznych chondrocytów rozpoczęli w 1987 roku szwedzcy badacze z Uniwersytetu w Göteborgu. Obecnie metoda ACI jest z powodzeniem stosowana przez wiele ośrodków na świecie, a uzyskane wyniki kliniczne potwierdziły jej skuteczność w ponad 20 tys. przypadków.

W Polsce technika ta jest jednak wciąż mało znana i słabo dostępna. Technologia przygotowania autologicznych chondrocytów do przeszczepu, opracowana przez zespół z Banku Tkanek katowickiego RCKiK, jest pierwszą w Polsce uruchomioną na szeroką skalę i ogólnodostępną metodą zaopatrywania ubytków chrząstki stawu kolanowego za pomocą zaawansowanej terapii komórkowej.

Klej tkankowy jako podłoże

Całkowicie nowatorskim aspektem tej metody jest opracowanie specjalnego nośnika dla hodowanych i namnażanych w laboratorium komórek. "W naszych badaniach jako podłoże dla namnażanych chondrocytów zastosowaliśmy klej tkankowy na bazie fibrynogenu otrzymanego z krwi własnej pacjenta, co redukuje ryzyko przeniesienia choroby zakaźnej. Zasada działania fibrynowego kleju tkankowego jest podobna do fizjologicznego procesu krzepnięcia krwi, a konkretnie jego ostatniego etapu, czyli przemiany rozpuszczalnego fibrynogenu w nierozpuszczalną fibrynę w obecności trombiny, jonów wapnia i czynnika XII - wyjaśnia dr n. med. Henryk Bursig, kierownik Banku Tkanek. - W skład stworzonego przez nas kleju tkankowego wchodzą cztery składniki: fibrynogen, trombina, roztwór chlorku wapnia i aprotynina. Składniki aplikuje się za pomocą dwóch strzykawek połączonych specjalnym łącznikiem. W ciągu kilkunastu sekund od połączenia składników powstaje klej, który wraz z chondrocytami tworzy przeszczepy o dużej plastyczności, możliwości odkształcania i adhezyjności w miejscu ubytku".

Takie przygotowanie chondrocytów umożliwia łatwiejszą i szybszą ich implantację - zabieg można wykonać nawet artroskopowo, co wiąże się z mniejszym okaleczeniem pacjenta i jego szybszym powrotem do zdrowia. Możliwość przeprowadzenia przeszczepu artroskopowo jest też znacznym udogodnieniem dla chirurga ortopedy. Ponieważ metoda przygotowywania przeszczepów autologicznych chondrocytów w kleju tkankowym na bazie autologicznego fibrynogenu nie została nigdy wcześniej opisana w piśmiennictwie światowym, katowiccy naukowcy mogli opatentować obmyślony przez siebie sposób zawieszania chondrocytów.

Ważne implikacje praktyczne

Wdrożona metoda przeszczepu autologicznych chondrocytów jest pierwszą w Polsce procedurą przygotowania autologicznych komórek do celów klinicznych, opracowaną zgodnie z obowiązującymi przepisami dotyczącymi zaawansowanej terapii komórkowej.

Do grudnia 2008 roku w Banku Tkanek RCKiK w Katowicach przygotowano 77 hodowli autologicznych chondrocytów do przeszczepów, z czego 39 było przygotowanych w autologicznym fibrynogenie. Wszystkie ubytki stawu kolanowego zoperowane techniką ACI zagoiły się, a pacjenci nie zgłosili żadnych dolegliwości bólowych. Tworzenie się chrząstki szklistej w obrębie zoperowanego ubytku potwierdzono badaniem histopatologicznym.

"Na przykładzie swojej praktyki widzę, że liczba operacji stawów kolanowych wykonywanych w Polsce stale wzrasta, ale wielokrotnie operacje te kończą się różnymi powikłaniami. Przeszczepy autologiczne uzyskane metodą hodowli tkankowej stwarzają możliwość ograniczenia zabiegów inwazyjnych i mogą znacznie poprawić komfort pacjentów" - uzasadnia decyzję o wyróżnieniu projektu Joanna Zabielska-Cieciuch, juror konkursu Złoty Skalpel 2008.

"Opracowana przez nas technologia hodowli autologicznych chondrocytów może znaleźć szerokie zastosowanie w leczeniu uszkodzeń chrząstki stawowej w klinikach ortopedycznych - mówi Henryk Bursig. - Biorąc pod uwagę młody wiek leczonych pacjentów (średnia wieku naszych dotychczasowych pacjentów wynosi 30 lat) oraz wzrastającą urazowość stawu kolanowego u młodego pokolenia, liczymy się z dużym zainteresowaniem naszą metodą ze strony lekarzy, co potwierdzają doświadczenia krajów wysoko rozwiniętych".


Wyróżniony zespół

Za opracowanie nowatorskiej, opatentowanej metody przygotowania przeszczepu autologicznych chondrocytów do leczenia ubytków chrząstki stawu kolanowego odpowiadają:
- -dr n. med. Henryk Bursig, kierownik Banku Tkanek,
- mgr Aleksandra Wysocka-Wycisk,
- mgr Karolina Mann,
- mgr Fabian Kępski,
- mgr Barbara Ogórek.


Źródło: Puls Medycyny

Podpis: Marta Koton-Czarnecka

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.