Pierwotny hiperaldosteronizm - cewnikowanie żył nadnerczowych umożliwia właściwą kwalifikację chorych do operacji

Maja Marklowska-Dzierżak
opublikowano: 21-02-2018, 00:00

Wdrażając metodę cewnikowania żył nadnerczowych, Instytut Kardiologii im. Prymasa Tysiąclecia Stefana Kardynała Wyszyńskiego w Warszawie umożliwił wykonywanie pełnej diagnostyki u chorych z pierwotnym hiperaldosteronizmem. Jednocześnie stał się uznanym partnerem dla ośrodków uczestniczących w międzynarodowych badaniach dotyczących tego problemu zdrowotnego.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna

Pierwotny hiperaldosteronizm jest najczęstszą postacią hormonalnie uwarunkowanego wtórnego nadciśnienia tętniczego. Dotyczy przede wszystkim chorych na NT oporne. Projekt „Wdrożenie innowacyjnej metody cewnikowania żył nadnerczowych u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym w przebiegu pierwotnego hiperaldosteronizmu” został wyróżniony przez jury konkursu Złoty Skalpel 2017.

Wyświetl galerię [1/2]

ANGIOGRAFIA prawej żyły nadnerczowej z widocznym umieszczonym w niej cewnikiem C2 (strzałka).

„W Polsce liczba chorych na pierwotny hiperaldosteronizm jest niedoszacowana, co wynika głównie ze zbyt małej czujności diagnostycznej lekarzy i dostępności diagnostyki tej wtórnej postaci NT. Biorąc jednak pod uwagę najnowsze dane, wskazujące, że schorzenie może dotyczyć około 6 proc. ogólnej populacji chorych na nadciśnienie tętnicze — w naszym kraju takich osób może być nawet około 500 tysięcy” — podkreśla dr hab. n. med. Jacek Kądziela, adiunkt Kliniki Kardiologii i Angiologii Inwazyjnej Instytutu Kardiologii w Warszawie, jeden z autorów projektu zgłoszonego do konkursu Złoty Skalpel.

Pierwotny hiperaldosteronizm - dwie postaci choroby, dwa sposoby leczenia

Największy wpływ na efekty leczenia chorych ma właściwe rozróżnienie pomiędzy jednostronną (gruczolak) a obustronną (przerost kory nadnerczy) postacią pierwotnego hiperaldosteronizmu. Zwłaszcza że osoby z gruczolakiem nadnerczy są poddawane leczeniu chirurgicznemu, natomiast pacjentów z obustronnym przerostem kory nadnerczy leczy się farmakologicznie.

Do tej pory decyzję o zakwalifikowaniu chorego do operacji podejmowano na podstawie wyników tomografii komputerowej nadnerczy. Jednak w części przypadków wyniki były fałszywie ujemne, co oznacza, że tomografia nie uwidoczniała gruczolaka. „Z tego powodu do algorytmu diagnostycznego wprowadzono badanie inwazyjne — cewnikowanie żył nadnerczowych, umożliwiające pobranie próbek krwi z obu nadnerczy i oznaczenie w nich stężenia aldosteronu, co pozwala na identyfikację postaci choroby” — tłumaczy prof. dr hab. n. med. Adam Witkowski, kierownik Kliniki Kardiologii i Angiologii Interwencyjnej.

Instytut Kardiologii w Warszawie - pierwszy ośrodek w Polsce wykonujący cewnikowanie żył nadnerczowych

Cewnikowanie żył nadnerczowych jest jedynym badaniem umożliwiającym właściwą kwalifikację chorych do adrenalektomii (usunięcia nadnercza). A ponieważ jest ono bardzo trudne technicznie, wykonywane jest jedynie w kilkunastu ośrodkach w Europie. Średni odsetek prawidłowo przeprowadzonych cewnikowań wynosi w nich około 95 proc.

W Polsce żadnemu innemu ośrodkowi przed Instytutem Kardiologii nie udało się wprowadzić tej metody na stałe do praktyki klinicznej, dlatego pacjenci nie mogli mieć wykonanej pełnej diagnostyki pierwotnego hiperaldosteronizmu. „Obecnie cewnikowanie żył wykonywane jest u wszystkich chorych, u których rozważane jest leczenie operacyjne pierwotnego hiperaldosteronizmu. Niezależenie od wieku i wyników badań obrazowych. Skuteczność tej metody w naszym ośrodku wynosi ponad 96 proc.” — mówi z dumą dr Kądziela.

Wprowadzenie jej w warszawskim Instytucie Kardiologii było możliwe dzięki stworzeniu unikalnego wykwalifikowanego zespołu lekarzy HIT (ang. hypertension interventional team), składającego się z hipertensjologów i kardiologów zajmujących się chorymi z pierwotnym hiperaldosteronizmem, kardiologa inwazyjnego mającego bardzo duże doświadczenie w przeprowadzaniu procedur obwodowych i radiologa z dużym doświadczeniem w badaniach obrazowych oraz uruchomieniu metody laboratoryjnej śródzabiegowego oznaczania stężenia kortyzolu w pobranych próbkach krwi.

W trakcie realizacji tego przedsięwzięcia zespół badawczy nawiązał współpracę z Uniwersytetem Radboud w Nijmegen (Holandia). Dzięki niej możliwe było przeszkolenie dr. hab. Jacka Kądzieli w zakresie wykonywania tej procedury w Holandii.

Zaproszenie do SPARTACUSA

„Obecnie, dzięki wprowadzeniu tej metody, możliwa jest pełna diagnostyka chorych z pierwotnym hiperaldosteronizmem, a nasz ośrodek stał się uznanym partnerem w międzynarodowych badaniach klinicznych i rejestrach” — podkreśla prof. dr hab. n. med. Andrzej Januszewicz, kierownik Kliniki Nadciśnienia Tętniczego.

Warszawski ośrodek uczestniczył w polsko-holenderskim badaniu „Prospektywna ocena opłacalności diagnostycznej cewnikowania żył nadnerczowych i tomografii komputerowej u chorych z pierwotnym hiperaldosteronizmem (SPARTACUS)” — jedynym prospektywnym i randomizowanym badaniu oceniającym przydatność cewnikowania żył nadnerczowych w różnicowaniu pierwotnego hiperaldosteronizmu. Instytut włączył do niego drugą pod względem liczebności grupę chorych. Badanie zostało przeprowadzone w latach 2012-2016, a jego wyniki opublikowano na łamach najbardziej prestiżowego czasopisma w endokrynologii i diabetologii „The Lancet Diabetes & Endocrinology”. Polscy badacze byli wiodącymi autorami tej publikacji.

„Wyniki badania SPARTACUS będą stanowić podstawę formułowania zaleceń postępowania u chorych z pierwotnym hiperaldosteronizmem, a także nowych, rodzimych i międzynarodowych projektów badawczych” — podkreśla dr hab. n. med. Aleksander Prejbisz z Kliniki Nadciśnienia Tętniczego.

Zespół polskich naukowców wszedł również w skład programu PASO, oceniającego korzyści z cewnikowania żył nadnerczowych, którego wyniki — również na łamach „The Lancet Diabetes & Endocrinology” — zostały opublikowane w 2017 roku.

Cewnikowanie żył nadnerczy - bezpieczna i skuteczna metoda diagnostyczna

Wyniki stosowania i skuteczność metody cewnikowania żył nadnerczy w Instytucie Kardiologii opisano na łamach „Kardiologii Polskiej”. „Stuprocentowe bezpieczeństwo wprowadzenia tej metody przy skuteczności wynoszącej 96,8 proc. stawia nasz ośrodek pośród wiodących w Europie” — podkreślają członkowie zespołu badawczego z Instytutu Kardiologii.

Wkład zespołu Instytutu Kardiologii w zakresie zabiegowych metod diagnostycznych i leczniczych nadciśnienia tętniczego został również dostrzeżony przez Polskie Towarzystwo Nadciśnienia Tętniczego. W 2016 roku uhonorowało ono wykonującego zabiegi cewnikowania żył nadnerczowych dr. hab. Jacka Kądzielę nagrodą dla wyróżniającego się młodego badacza i klinicysty „za osiągnięcia naukowe i wkład w upowszechnianie nowych metod diagnostyki i leczenia nadciśnienia tętniczego”.

 

Skład zespołu badawczego

  • prof. dr hab. n. med. Andrzej Januszewicz, kierownik Kliniki Nadciśnienia Tętniczego;
  • prof. dr hab. n. med. Adam Witkowski, kierownik Kliniki Kardiologii i Angiologii Inwazyjnej;
  • dr hab. n. med. Jacek Kądziela, kardiolog interwencyjny, kardiolog i hipertensjolog, adiunkt Kliniki Kardiologii i Angiologii Inwazyjnej;
  • dr hab. n. med. Aleksander Prejbisz, hipertensjolog, prof. nadzw. Kliniki Nadciśnienia Tętniczego;
  • dr n. med. Sylwia Kołodziejczyk-Kruk, kardiolog, Klinika Nadciśnienia Tętniczego;
  • dr hab. n. med. Ilona Michałowska, radiolog, kierownik Zakładu Radiologii.

Piśmiennictwo

1. Kądziela J., Prejbisz A., Michałowska I., Kołodziejczyk-Kruk S., Schultze Kool L., Kabat M. et al.: A single-centre experience of the implementation of adrenal vein sampling procedure: the impact on the diagnostic work-up in primary aldosteronism. Kardiol. Pol. 2017; 75(1): 28-34. doi: 10.5603/KP.a2016.0166. Epub 2016 Nov 23.

2. Dekkers T., Prejbisz A., Kool L.J., Groenewoud H.J., Velema M., Spiering W. et al.: Adrenal vein sampling versus CT scan to determine treatment in primary aldosteronism: an outcome-based randomised diagnostic trial. SPARTACUS Investigators. Lancet Diabetes Endocrinol. 2016 Sep; 4(9): 739-746. doi: 10.1016/S2213-8587(16)30100-0. Epub 2016 Jun 17.

3. Williams T.A., Lenders J.W.M., Mulatero P., Burrello J., Rottenkolber M., Adolf C. et al.: Outcomes after adrenalectomy for unilateral primary aldosteronism: An international consensus on outcome measures and analysis of remission rates in an international cohort. Lancet Diabetes Endocrinol. 2017; 5: 689-699.

Źródło: Puls Medycyny

Podpis: Maja Marklowska-Dzierżak

× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.