Biegunka po antybiotykach

prof. dr hab. med. Hanna Szajewska, ; II Katedra Pediatrii Akademii Medycznej w Warszawie
opublikowano: 14-11-2007, 00:00

Jak postępować w przypadku wystąpienia u pacjenta biegunki poantybiotykowej?

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna
Na pytanie odpowiada prof. dr hab. med. Hanna Szajewska,
II Katedra Pediatrii Akademii Medycznej w Warszawie:


Biegunkę związaną ze stosowaniem antybiotyków rozpoznaje się zazwyczaj wtedy, gdy pojawiają się stolce częstsze niż zwykle i/lub gdy ich konsystencja staje się luźniejsza, a objawy mają związek z przyjmowaniem leków przeciwdrobnoustrojowych i nie można ich wytłumaczyć inną przyczyną. Szacuje się, że u dorosłych biegunka poantybiotykowa występuje u ok. 5-30 proc. osób leczonych, a w populacji dziecięcej u ok. 11-40 proc.
Czynnikami ryzyka wystąpienia biegunki są m.in.: stosowanie antybiotyków o szerokim zakresie działania przeciwbakteryjnego, aktywnych wobec bakterii beztlenowych (np. aminopenicyliny, aminopenicyliny z kwasem klawulanowym, niektórych cefalosporyn, klindamycyny); wiek (większe ryzyko u niemowląt i osób w podeszłym wieku); przebyty epizod biegunki poantybiotykowej; hospitalizacja oraz zaburzenia odporności (w tym zakażenie wirusem HIV). Wbrew obiegowym opiniom, droga podania antybiotyku (doustna lub parenteralna), jak również jego dawka nie mają wpływu na występowanie biegunki.
Do rozwoju biegunki może dojść już w kilka godzin od rozpoczęcia antybiotykoterapii; pojawić się ona jednak może nawet w kilka tygodni (do 8-10) po zakończeniu leczenia przeciwbakteryjnego.
Obraz kliniczny biegunki poantybiotykowej prezentuje szerokie spektrum - od łagodnej, samoograniczającej się, aż po objawy zapalenia jelita grubego. Najcięższą postacią, w ponad 95 proc. przypadków wywołaną zakażeniem C. difficile, jest rzekomobłoniaste zapalenie jelit, z wodnistobrunatnymi, cuchnącymi stolcami, w których pojawić się może śluz i krew. Biegunce towarzyszą często silne bóle brzucha, gorączka, leukocytoza, hipoalbuminemia, hipowolemia i ciężkie odwodnienie. Rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego może prowadzić do toksycznego rozdęcia okrężnicy i/lub perforacji jelita.
Większość epizodów biegunki poantybiotykowej ma łagodny przebieg, ustępuje samoistnie i nie wymaga pogłębionej diagnostyki. Wskazaniem do przeprowadzenia diagnostyki mikrobiologicznej jest natomiast podejrzenie biegunki wywołanej przez C. difficile.
Podstawowym postępowaniem terapeutycznym, skutecznym w 25-50 proc. przypadków jest samo odstawienie antybiotyku. U pacjentów z lekkim przebiegiem choroby może dojść do poprawy po 48 godzinach, a do wyleczenia po 7-10 dniach. Jeżeli po odstawieniu antybiotyku biegunka nie ustąpiła, jak również u pacjentów w ciężkim stanie, konieczne jest zastosowanie antybiotykoterapii (metronidazol lub wankomycyna). U ok. 10-20 proc. pacjentów stwierdza się nawroty wymagające powtórnego podania wankomycyny i/lub metronidazolu. Megacolon toxicum i perforacja okrężnicy wymagają leczenia chirurgicznego.
W zapobieganiu biegunce poantybiotykowej często stosowane są probiotyki. Najlepiej udokumentowana jest skuteczność S. boulardii. W populacji dziecięcej poza S. boulardii skuteczne są Lactobacillus GG oraz Str. Thermophilus/B. lactis Bb12. Probiotyki stosowane w celach profilaktycznych powinny być podawane równocześnie z antybiotykami.

Źródło: Puls Medycyny

Podpis: prof. dr hab. med. Hanna Szajewska, ; II Katedra Pediatrii Akademii Medycznej w Warszawie

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.