Astma u kobiet w ciąży

dr n. med. Monika Puzianowska-Kuźnicka
opublikowano: 14-05-2008, 00:00

Astma, charakteryzująca się przewlekłym stanem zapalnym dróg oddechowych, zwiększoną gotowością skurczową oskrzeli i ich obniżoną drożnością, jest schorzeniem potencjalnie niebezpiecznym. Obecnie uważa się, że dla kobiety ciężarnej i jej dziecka aktywne leczenie tej choroby stwarza znacznie mniejsze niebezpieczeństwo niż nieleczenie, którego skutkiem może być ciężkie niedotlenienie.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna
Łagodna i umiarkowana astma, zwłaszcza gdy jest odpowiednio leczona, zwykle nie ma wpływu na przebieg ciąży. Astma ciężka lub źle leczona może powodować stan przedrzucawkowy, być przyczyną wewnątrzmacicznego niedoboru wzrostu płodu, powodować poród przedwczesny, wymuszać operacyjne zakończenie ciąży itd. Celem leczenia astmy u kobiety ciężarnej jest zapewnienie prawidłowego utlenowania płodu i utrzymanie matki w dobrym stanie zdrowia poprzez zapobieganie epizodom hipoksji (Obstet. Gynecol. 2004, 103: 5-12; Am. J. Obstet. Gynecol. 2006, 194: 120-126). Wpływ ciąży na przebieg kliniczny astmy może być różnoraki; w dużym, prospektywnym badaniu zaobserwowano, że u 23 proc. kobiet ciężarnych objawy choroby stają się łagodniejsze, podczas gdy u 30 proc. kobiet objawy są bardziej nasilone (J. Allergy Clin. Immunol. 2003, 112: 283-288).
Diagnostyka astmy u kobiety ciężarnej jest taka sama, jak u innych chorych na tę chorobę. Najlepiej, by rozpoznanie było oparte na wyniku badania spirometrycznego i wykazaniu obstrukcji dróg oddechowych, która jest co najmniej częściowo odwracalna (ponad 12 proc. wzrostu FEV1) po zastosowaniu leków rozkurczających oskrzela. Jeśli objawy kliniczne wyglądają jak objawy astmy, ale nie można wykazać, że skurcz oskrzeli jest odwracalny, próbę leczenia i tak należy podjąć. W diagnostyce różnicowej uwzględnić trzeba duszność spowodowaną uciskiem macicy na przeponę, refluks żołądkowo-przełykowy, przewlekły kaszel spowodowany drażnieniem oskrzeli przez wydzielinę spływającą z jamy nosowej oraz zapalenie oskrzeli. Ocena stanu zdrowia kobiety ciężarnej z astmą powinna się opierać na regularnej ocenie funkcji układu oddechowego za pomocą spirometrii oraz na wynikach badania fizykalnego. W wywiadzie należy uwzględnić pytania dotyczące uprzednich hospitalizacji, przyjmowania doustnych kortykosteroidów oraz poprzednich ciąż i przebiegu astmy w tym okresie.
Leczenie zaostrzeń astmy u kobiety w ciąży opiera się, jak u innych pacjentów z tą chorobą, na podawaniu wziewnych, krótko działających b2-agonistów; lekiem z wyboru jest tutaj albuterol (aczkolwiek inne leki z tej grupy też mogą być stosowane). Aby uniknąć nagłego niedotlenienia, pacjentka powinna być pouczona, że w razie potrzeby lek należy przyjąć jak najszybciej.
Przewlekłe leczenie pacjentek z astmą łagodną, z okresowymi zaostrzeniami, nie jest konieczne. Jeżeli natomiast astma jest bardziej zaawansowana lub jej objawy utrzymują się stale, lekami pierwszego wyboru są wziewne glikokortykosteroidy, podawane w małych dawkach. Jeżeli działanie takie nie jest wystarczające, należy zastosować średnie dawki glikokortykosteroidów lub do niskiej dawki takiego leku dołączyć długo działający b2-mimetyk (salmeterol, formoterol).
Steroidem z wyboru u kobiet w ciąży jest budezonid. Ponieważ nie ma danych na to, by inne preparaty steroidowe stwarzały niebezpieczeństwo dla matki lub dziecka, nie należy przerywać leczenia preparatem, który przed ciążą dobrze kontrolował objawy choroby. Długo działające b2-mimetyki są lekami drugiego rzutu, które u kobiet w ciąży należy dołączyć do leczenia, jeśli średnie dawki wziewnych glikokortykosteroidów nie są wystarczająco skuteczne. Mają one mniej objawów ubocznych niż teofilina i antagoniści receptora leukotrienowego (montelukast, zafirlukast), które też mogą uzupełniać terapię kortykosteroidową. Jeżeli takie leczenie nadal nie jest w stanie kontrolować objawów astmy u kobiety ciężarnej, należy zastosować wysokie dawki glikokortykosteroidów wziewnych i długo działającego b2-mimetyku (albo innych leków) lub - w ostateczności - zalecić przyjmowanie kortykosteroidów doustnych.
Leczenie astmy można kontynuować po porodzie, nawet jeśli matka karmi dziecko piersią, ponieważ większość leków przeciwastmatycznych nie przenika do mleka matki. Pacjentka powinna również unikać kontaktu z alergenami i substancjami drażniącymi, zwłaszcza z dymem papierosowym. Jeżeli ma refluks żołądkowo-przełykowy, można jej zalecić spanie z lekko uniesioną głową, zmniejszenie objętości posiłków, spożywanie ostatniego posiłku na 2-3 godziny przed spoczynkiem nocnym oraz unikanie pokarmów nasilających objawy.

Źródło: Obstet. Gynecol. 2008, 111: 457-464.


Źródło: Puls Medycyny

Podpis: dr n. med. Monika Puzianowska-Kuźnicka

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.