AMD najczęstszą przyczyną ślepoty osób starszych

dr n. med Małgorzata Figurska
opublikowano: 04-03-2009, 00:00

Zwyrodnienie plamki związane z wiekiem (age-related macular degeneration, AMD) jest chorobą dotyczącą obszaru na dnie oka zwanego plamką. Plamka to miejsce odpowiedzialne za widzenie centralne, które potrzebne jest do wykonywania codziennych czynności, jak np. czytanie, rozpoznawanie twarzy, znaków drogowych. Szczególnie czuły na uszkodzenia w przebiegu AMD jest środek plamki zwany dołkiem.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna
AMD jest jedną z najczęstszych przyczyn ślepoty osób dorosłych na świecie. Ujawnia się w 50.-60. roku życia, a po 70. roku życia prawie 30 proc. osób jest dotkniętych tą chorobą. Na świecie liczba chorych sięga 50 mln. W związku ze starzeniem się społeczeństwa problem AMD narasta, a schorzeniem zagrożonych jest ok. 10 proc. osób po 45. roku życia.

Gdy wzrok zawodzi...

Objawy AMD to pogorszenie widzenia, zauważalne zwłaszcza przy czytaniu (czytane litery są zamazane i niewyraźne). Mogą pojawić się zniekształcenia obrazu, tzw. metamorfopsje (powiększenie lub pomniejszenie obrazu), krzywienie linii prostych, mroczek centralny (ciemna plama w centrum pola widzenia). Pacjent ma obniżone poczucie kontrastu i widzenia barwnego (oglądane kolory są słabiej wysycone).

Czynniki ryzyka AMD:
Wiek. Jest to główny czynnik ryzyka rozwoju AMD, narażone są szczególnie osoby po 50. roku życia.
Palenie tytoniu, nadciśnienie tętnicze, miażdżyca, otyłość i wysoki poziom cholesterolu. Można na nie wpłynąć poprzez zmianę stylu życia.
Płeć. Częściej chorują kobiety. U kobiet powyżej 75. roku życia dwa razy częściej występują zmiany początkowe AMD i aż siedem razy częściej zmiany zaawansowane niż u mężczyzn w tym samym wieku.
Rasa. U osób rasy białej częściej występują zaawansowane formy AMD niż u osób rasy czarnej. Niektórzy autorzy tłumaczą powyższy fakt ochronnym działaniem melaniny.
Czynniki genetyczne. Udowodniono zwiększone ryzyko wystąpienia AMD u członków rodziny osoby dotkniętej tą chorobą.
Kolor tęczówki. AMD częściej może występować u osób z niebieskim "kolorem oczu", co tłumaczy się mniejszą ilością melaniny w siatkówce oka o jasnej tęczówce.
Wada refrakcji. Osoby z dalekowzrocznością mogą być bardziej predysponowane do wystąpienia AMD.

Zwyrodnienie związane z wiekiem

Zwykle zmiany dotyczą obu oczu, choć nie muszą pojawiać się jednocześnie i ich zaawansowanie może być różne. Jeżeli w jednym oku rozwinie się zwyrodnienie plamki związane z wiekiem, u 50 proc. osób zmiany chorobowe pojawią się w okresie dwóch lat w oku towarzyszącym. Wyróżniamy dwie postacie zwyrodnienia plamki związanego z wiekiem: suchą oraz wysiękową.

Postać sucha (zanikowa). Występuje najczęściej (80-90 proc. przypadków). Jest łagodniejszym typem AMD i cechuje się powolnym postępem choroby. Pogorszenie ostrości widzenia następuje stopniowo, w ciągu miesięcy lub lat. W tej postaci zmiany zachodzące w plamce mają charakter przede wszystkim zanikowy. Obumierają komórki odpowiedzialne za prawidłowe odbieranie wrażeń wzrokowych (fotoreceptory) oraz funkcjonowanie siatkówki (komórki nabłonka barwnikowego i choriokapilary). Stopniowo dochodzi do utraty widzenia centralnego.

W początkowym stadium choroby na dnie oka pojawiają się tzw. druzy - drobne złogi. W stadium zaawansowanym dochodzi do rozległych zaników siatkówkowo-naczyniówkowych - tzw. zanik geograficzny.

Postać wysiękowa (mokra, neowaskularna). Występuje rzadziej (ok. 10 proc. przypadków). Ma zwykle ciężki przebieg, a znaczna utrata widzenia może nastąpić nawet w ciągu kilku dni. Jej istotą jest powstawanie nieprawidłowych naczyń w okolicy plamki, które tworzą tzw. błonę podsiatkówkową (neowaskularną). Na dnie oka pojawiają się przesięki i krwotoki. W końcowym stadium może dojść do powstania tarczowatej blizny i trwałego uszkodzenia siatkówki.
Leczenie wysiękowego AMD polega na niszczeniu nieprawidłowych naczyń krwionośnych światłem lasera, o ile nie są one położone w centrum plamki. Obecnie odchodzi się od laseroterapii na rzecz terapii fotodynamicznej z werteporfiną (preparat Visudyne). Polega ona na wprowadzeniu do krwiobiegu barwnika wychwytywanego selektywnie przez patologiczne naczynia w oku. Tylko one są później niszczone za pomocą lasera. Dzięki takiemu postępowaniu u około 1/3 chorych możemy uzyskać stabilizację procesu chorobowego. Terapię powtarza się zwykle co 3 miesiące.

Na razie nie opracowano metody leczenia wysiękowego AMD, która dawałaby możliwość całkowitego wyleczenia. Sukcesem jest ograniczenie i spowolnienie procesu chorobowego. Duże nadzieje wiąże się z nową terapią - iniekcjami inhibitorów VEGF-A bezpośrednio do ciała szklistego gałki ocznej. Dzięki takim powtarzanym co kilka tygodni zabiegom u około 90 proc. chorych możemy uzyskać stabilizację widzenia i ograniczenie wysiękowego AMD, a u 30 proc. pacjentów poprawę widzenia. Najlepsze efekty leczenia odnotowuje się obecnie po podaniach doszklistkowych ranibizumabu (preparat Lucentis, Novartis).


Zalecenia okulisty:

- Regularnie zgłaszaj się do lekarza. Nie ma bowiem możliwości przywrócenia funkcjonowania zniszczonych komórek plamki. Im wcześniej pacjent rozpocznie leczenie, tym większa jest szansa na utrzymanie zdolności widzenia. Osoby, które skończyły 40 lat, powinny badać się u okulisty raz do roku. Podstawowe badanie okulistyczne obejmuje m.in. obejrzenie dna oka; jeśli lekarz zauważy niepokojące zmiany, skieruje pacjenta na kolejne badania.

- Stosuj odpowiednią dietę. Zmniejsz ilość tłustych i smażonych potraw. Ogranicz słodycze i sól. Jedz warzywa i owoce. W razie potrzeby stosuj odpowiednie suplementy diety.

- Rzuć palenie - papierosy zaburzają krążenie w gałce ocznej.

- Bądź aktywny fizycznie - siedzący tryb życia stanowi jeden z czynników ryzyka miażdżycy i nadciśnienia.


Źródło: Puls Medycyny

Podpis: dr n. med Małgorzata Figurska

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.