Akademie nauk ostrzegają przed niesprawdzonymi terapiami z użyciem komórek macierzystych

  • PAP
opublikowano: 08-06-2020, 12:45

Skuteczność medycyny regeneracyjnej, w tym z użyciem komórek macierzystych, potwierdzono w niewielu przypadkach. Jednak prywatne kliniki, kierując się chęcią zysku, oferują terapie komórkowe i genowe o niesprawdzonym działaniu - oceniają eksperci z europejskich akademii nauk.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna

W czerwcu 2020 r. na stornie Polskiej Akademii Nauk ukazał się raport pt. "Wyzwania i możliwości medycyny regeneracyjnej". Eksperci z europejskich akademii nauk zawarli w nim swoje rekomendacje na temat badań w dziedzinie medycyny regeneracyjnej.

Darko Stojanovic/Pixabay

Raport przygotowały wspólnie organizacje: EASAC (European Academies Science Advisory Council), zrzeszająca 28 europejskich akademii nauk, w tym Polską Akademię Nauk, oraz FEAM (Federation of European Academies of Medicine), czyli Federacja Europejskich Akademii Medycznych. Swój wkład do dokumentu wnieśli m.in. eksperci z Polski.

Jego autorzy podkreślają, że medycyna regeneracyjna, która obejmuje m.in. wykorzystanie komórek macierzystych i terapii genowych w celu naprawy i regeneracji tkanek, daje nadzieję na leczenie wielu poważnych chorób, w tym związanych ze starzeniem się społeczeństwa. Jednak choć badania nad tymi terapiami trwają od lat, to postęp w medycynie regeneracyjnej znacząco odbiega od rozbudzonych nadziei - oceniają specjaliści.

Eksperci ostrzegają przed terapiami "wątpliwej skuteczności"

Specjaliści wyjaśniają, że w ciągu ostatniej dekady nastąpił bardzo szybki rozwój w dziedzinie eksperymentalnych terapii medycyny regeneracyjnej. Wkraczają one szybko do klinik, choć dotychczas potwierdzono "jedynie nieliczne wskazania, zwykle w przypadku rzadkich lub bardzo rzadkich chorób" - czytamy w raporcie.

Jego autorzy zwracają uwagę, że w niektórych krajach narasta problem klinik komercyjnych, które "oferują nieuregulowane prawem usługi i produkty o słabo udokumentowanej skuteczności i wątpliwym uzasadnieniu terapeutycznym, obiecując przy tym szerokie korzyści".

Zdaniem ekspertów ośrodki te kierują się jednak głównie chęcią zysku. A ich nieetyczne praktyki niosą ze sobą zagrożenie dla pacjentów. Ponadto, za terapie o wątpliwej skuteczności zdesperowani pacjenci często płacą w prywatnych klinikach ogromne pieniądze - podkreślili w raporcie specjaliści.

Problem zgody na zastosowanie komercyjne niektórych terapii eksperymentalnych

Kolejny problem, na który wskazano w dokumencie, dotyczy zgody na zastosowania komercyjne niektórych terapii eksperymentalnych, która wydawana jest przedwcześnie przez instytucje regulujące na podstawie niekompletnych dowodów naukowych. Powodem tej sytuacji jest presja wywierana przez firmy biotechnologiczne, konkurujące ze sobą na globalnym rynku - czytamy w raporcie.

"Raport EASAC i FEAM przestrzega przed wybieraniem dróg na skróty i oferowaniem cudownych leków i terapii, które - w oparciu o przekonania i wiarę, a nie fakty naukowe i rzetelne badania - pojawiają się i zapewne będą się pojawiać jak grzyby po deszczu" - skomentował raport prof. dr hab. Józef Dulak z Komitetu Biotechnologii PAN.

Terapie eksperymentalne - potrzebne są odpowiednie regulacje

Prof. Dulak zwraca uwagę, że również procedury określane mianem eksperymentów leczniczych wiążą się z kosztami ponoszonymi przez pacjentów.

"Powszechne - także w Polsce - zezwalanie na takie inwazyjne zabiegi przez komisje bioetyczne powinno być przedmiotem głębokiego zastanowienia środowiska medycznego oraz odpowiednich instytucji nadzorujących" - podkreślił ekspert.

W jego opinii czas na zdecydowane działania dla dobra pacjentów, dla ich ochrony przed "kosztownymi i potencjalnie niebezpiecznymi złudzeniami".

W najnowszym raporcie akademie nauk apelują do Unii Europejskiej (UE), aby stała na straży regulacji zdrowotnych w trosce o bezpieczeństwo pacjentów.

"Wyniki badań naukowych są dziś ważniejsze niż kiedykolwiek przedtem. UE i ciała regulacyjne w poszczególnych krajach powinny dołożyć wszelkich starań, aby nie dopuścić do podważenia publicznego zaufania do nauki" – ocenił współautor raportu prof. Giulio Cossu z Uniwersytetu w Manchesterze, cytowany w informacji prasowej przesłanej przez autorów raportu.

Terapie eksperymentalne "muszą opierać się na wiarygodnych i powtarzalnych wynikach badań"

Eksperci EASAC i FEAM rekomendują, aby wspierać wysokiej jakości badania naukowe w dziedzinie medycyny regeneracyjnej. Ich zdaniem decyzje o dopuszczeniu terapii na rynek muszą opierać się na wiarygodnych i powtarzalnych wynikach badań, a badacze muszą przestrzegać wytycznych dotyczących odpowiedzialnego prowadzenia badań oraz ich przełożenia na praktykę.

Autorzy raportu podkreślają, że dobro pacjenta jest priorytetem, dlatego każda terapia musi być oparta na solidnych dowodach naukowych i konkretnych kryteriach skuteczności. Jeśli pacjent wyraża zgodę na udział w terapii eksperymentalnej, nie powinien być obciążany kosztami badań klinicznych.

Ponadto opinia publiczna i pacjenci powinni być chronieni przed dezinformacją poprzez zapewnienie im dostępu do wiarygodnych źródeł wiedzy i informacji - dodają eksperci.

Prof. Dulak wyraził nadzieję, że za tymi rekomendacjami pójdą też działania odpowiednich służb medycznych i organów administracji rządowej w Polsce, które wezmą pod uwagę zdrowie pacjentów oraz ich ochronę jako konsumentów.

"Bardzo źle się stanie, jeśli po raz kolejny uzna się, że problem nas nie dotyczy, że odnosi się do jakichś niezidentyfikowanych instytucji i klinik zagranicznych (…). Jest inaczej i jest najwyższy czas na konkretne działania" - podsumował specjalista.

Zalecenia z raportu

Eksperci EASAC i FEAM przygotowali następujące rekomendacje.

  1. Należy wspierać wysokiej jakości badania naukowe – od badań podstawowych do ich przełożenia na próby kliniczne.
  2. Decyzje o dopuszczeniu terapii na rynek muszą opierać się na wiarygodnych i powtarzalnych wynikach badań.
  3. Badacze muszą przestrzegać wytycznych dotyczących odpowiedzialnego prowadzenia badań oraz ich przełożenia na praktykę.
  4. Medycyna regeneracyjna powinna być wprowadzona do programu uczelni medycznych.
  5. Dobro pacjenta jest priorytetem, dlatego każda terapia musi być oparta na solidnych dowodach naukowych i konkretnych kryteriach skuteczności. Jeśli pacjent wyraża zgodę na udział w terapii eksperymentalnej, nie powinien być obciążany kosztami badań klinicznych.
  6. Opinia publiczna i pacjenci powinni być chronieni przed dezinformacją poprzez zapewnienie dostępu do wiarygodnych źródeł wiedzy.

Źródło: www.informacje.pan.pl

Zalecenia z raportu

Eksperci EASAC i FEAM przygotowali następujące rekomendacje.

Źródło: www.informacje.pan.pl

Źródło: Puls Medycyny

Podpis: Joanna Morga/PAP/MJM

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.