Opieka psychiatryczna na niskim poziomie

Przyczyną fiaska Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego jest niedofinansowanie i brak skutecznej koordynacji. Nie udało się ograniczyć występowania zagrożeń dla zdrowia psychicznego i poprawić jakości życia osób z zaburzeniami psychicznymi i ich bliskich.

Narodowy Program Ochrony Zdrowia Psychicznego miał być pierwszym krokiem do stworzenia optymalnych rozwiązań w leczeniu psychiatrycznym. Tymczasem wyniki kontroli pokazują, że w latach 2011-2015 nie udało się poprawić dostępności świadczeń opieki psychiatrycznej.

Z raportu NIK wynika, że większość założeń NPOZP nie została zrealizowana, do czego przyłożyła się zarówno administracja rządowa, jak i samorządowa. Nie powiodło się więc ograniczenie występowania zagrożeń dla zdrowia psychicznego i nie poprawiono jakości życia osób z zaburzeniami psychicznymi. 

Kontrola wykazała też, że w okresie realizacji NPOZP nastąpił wzrost liczby zamachów samobójczych zakończonych zgonem o ponad 60 proc. - z 3839 w 2011 r. (pierwszy rok obowiązywania Programu) do 6165 w 2014 r. 

Niezrealizowane cele 

• nie powstawały centra zdrowia psychicznego – miały je tworzyć samorządy, jednak nie otrzymały wsparcia administracyjnego i finansowego 

• Ministerstwo Zdrowia nie ustaliło  zasad tworzenia i finansowania modelu środowiskowej opieki psychiatrycznej.

• samorządy województw nie wdrożyły m.in. planu stopniowego zmniejszania i przekształcania dużych szpitali psychiatrycznych – w większości istniejących placówek panują niskie standardy i złe warunki sanitarne

• w żadnej gminie, spośród sześciu skontrolowanych, nie powołano zespołu koordynującego realizację NPOZP, ani  nie opracowano lokalnego programu ochrony zdrowia psychicznego

• Narodowy Fundusz Zdrowia nie przygotował projektu finansowania świadczeń dla pilotażowego programu wdrożenia modelu opieki psychiatrycznej – Minister Zdrowia nie określił zasad tego pilotażu.

Niskie finansowanie

W latach 2011-2015 finansowanie programu miało opiewać na kwotę 1,271 mld zł, z czego 611 mln miało pochodzić z budżetu państwa i samorządów zł, a 660 mln z NFZ (na finansowanie świadczeń zdrowotnych udzielanych w centrach zdrowia psychicznego). Nakłady Ministra Zdrowia na realizację programu w latach 2011-2015 wyniosły 114 tys. zł przy zalecanym milionie złotych.

Minister Zdrowia nie zabezpieczył środków na realizację nowej edycji Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego na lata 2016-2020, mimo że stosownie do wydanego przez siebie rozporządzenia z dnia 21 sierpnia 2009 r. w sprawie priorytetów zdrowotnych uznał zapobieganie, leczenie i rehabilitację zaburzeń psychicznych za priorytet zdrowotny.

Większość samorządów nie opracowała sprawozdań z realizacji programu, a te, które zostały skontrolowane były nierzetelne i uniemożliwiały przyporządkowanie poniesionych kosztów do postulowanych nakładów. 

Minister Zdrowia nie poinformował też Rady Ministrów o braku realizacji pilotażowego programu wdrożenia środowiskowego modelu opieki psychiatrycznej. Przekazywał natomiast dane o wartości umów zawartych na świadczenia opieki psychiatrycznej i  leczenia uzależnień sfinansowanych przez NFZ, co nie było działaniem wynikającym z  realizacji Programu.

Kolejna edycja NPOZP

Ministerstwo Zdrowia nie przygotowało do końca 2015 roku nowej edycji Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego na lata 2016-2020. Zespół, który miał opracować nowy projekt, powołano 15 października 2015 r.

Dopiero w kwietniu 2016 r. K. Radziwiłł powołał Zespół ds. wdrożenia pilotażu programu psychiatrii środowiskowej w ramach Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego, przy czym jeszcze w sierpniu 2016 r. nie posiadał informacji o przewidywanej liczbie ośrodków i populacji objętej pilotażem, rozmieszczeniu Centrów Zdrowia Psychicznego i skorelowaniu ich liczby z mapami potrzeb zdrowotnych oraz możliwością  finansowania ze środków UE.

Wnioski i rekomendacje

Najwyższa Izba Kontroli rekomenduje natychmiastowe  wdrożenie nowej edycji NPOZP na lata 2017-2022 i wyeliminowanie stwierdzonych nieprawidłowości, które uniemożliwiły skuteczną realizację NPOZP w latach 2011-2015.

Kluczowe znaczenie dla realizacji nowego Narodowego Programu Zdrowia Psychicznego na lata 2017-2020 ma zabezpieczenie źródeł finansowania zadań zaplanowanych w  nowej edycji Programu, gdyż w przeciwnym wypadku powtórzy się sytuacja z lat 2011-2015 i  założone cele nie zostaną osiągnięte.

Rekomendacje dla resortu zdrowia:

1. dokonanie analizy realizacji NPOZP w celu identyfikacji wszystkich problemów, które wystąpiły w latach 2011-2015 i na podstawie uzyskanych wyników podjęcie działań w celu sprawnej realizacji nowej edycji NPOZP;

2. przeprowadzenie programów pilotażowych w celu przetestowania nowych rozwiązań i przygotowania regulacji prawnych dla sprawnego funkcjonowania i  finansowania środowiskowego modelu psychiatrycznej opieki zdrowotnej;

3. podjęcie działań w celu przygotowania kadr dla planowanych CZP;

4. zapewnienie skutecznej koordynacji, monitorowania i oceny realizacji zadań NPOZP w nowej edycji, m.in. poprzez określenie wartości docelowych wskaźników monitorujących.

Aktualizacja 

Resort zdrowia wyjaśnia

Resort zdrowia wskazuje, że głównymi przyczynami niewykonania wielu zadań wskazanych w programie "było przede wszystkim przyjęcie założeń o możliwości dokonania tak gruntownych zmian w systemie opieki psychiatrycznej oraz dostosowaniu do nich współpracy pozostałych sektorów (pomocy społecznej, aktywizacji zawodowej, edukacji) w terminie określonym w rozporządzeniu Rady Ministrów, a także uznanie, że dostosowanie realiów organizacyjnych, finansowych i prawnych, przy braku jednorodnej opinii środowiska opieki psychiatrycznej będzie w takim terminie osiągalne".

Ministerstwo przygotowało projekt kolejnej edycji programu na lata 2017-2022; został on przyjęty przez Stały Komitet Rady Ministrów. Jego celem będzie zapewnienie osobom z zaburzeniami psychicznymi powszechnie dostępnej opieki zdrowotnej oraz innych form opieki i pomocy niezbędnych do życia w środowisku rodzinnym i społecznym. Podejmowane mają być również działania przeciw dyskryminacji osób z zaburzeniami psychicznymi, a także kształtujące wobec nich właściwe postawy społeczne (zrozumienie, tolerancję, życzliwość).

MZ wskazuje, że szczególnie istotnym zadaniem programu będzie upowszechnienie środowiskowego modelu psychiatrycznej opieki zdrowotnej m.in. poprzez tworzenie warunków do rozwoju Centrów Zdrowia Psychicznego. "Stopniowe przechodzenie z modelu  tzw. azylowego, opierającego się o izolowanie osób z zaburzeniami zdrowia psychicznego w dużych szpitalach psychiatrycznych na model środowiskowy, jest zgodne z kierunkami reform psychiatrii dokonującymi się w państwach rozwiniętych" – przekonuje resort.

Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Wszelkie prawa w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione.

Komentarze

Polecamy

Newsletter

Zapisz się do bezpłatnego newslettera Pulsu Medycyny.
Podaj swój email.


Blogi »

Lew Starowicz

Lew Starowicz

Pożądanie okresowe

Kalendarium

« » maj 2017
PnWtŚrCzPtSbN
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31 1 2 3 4
Studenci Medycyny i Farmacji