Karmienie piersią na przestrzeni wieków

W dniach 1-7 sierpnia obchodzony jest Światowy Tydzień Karmienia Piersią, który przypomina o tym, że karmienie naturalne jest najlepszym sposobem żywienia niemowląt, a mleko mamy to najbardziej specjalistyczne pożywienie, dostosowane do potrzeb noworodka. Jak zmieniała się wiedza o karmieniu piersią na przestrzeni wieków.

W czasach antycznych pokarmem zalecanym dla niemowląt mleko kobiece, jednak prawdziwy przełom światopoglądowy nastąpił dopiero w latach 70. XX wieku, gdy za sprawą badań odkryto w mleku kobiecym czynniki odpornościowe . 

W czasach prehistorycznych decyzja o karmieniu piersią opierała się przede wszystkim na instynkcie matki. Wyniki badań współczesnych naukowców sugerują, że w epoce kamienia dzieci były karmione piersią aż do 4., a nawet 6. roku życia. Czyli do chwili, w której wyżynały się im pierwsze zęby trzonowe.

Zmiana nadeszła wraz z przekształceniem się trybu życia ludzi. Rozwój rolnictwa i co za tym idzie, odejście od zbieracko-łowieckiego trybu życia, wpłynęło na skrócenie okresu karmienia dziecka mlekiem matki. Potrzeba uczestnictwa kobiet w codziennych pracach rolniczych zmusiła je do ograniczenia czasu, który przeznaczony był wcześniej na wychowywanie dzieci. 

Ważna rola mamki 

Najstarsze znane obecnie naukowcom źródła pisane, poruszające temat karmienia piersią, pochodzą z bliskiego Wschodu i powstały 3000 lat p. n. e . Zalecają one karmienie piersią dziecka do 2. lub 3. roku życia. W zależności od szerokości geograficznej od najdawniejszych czasów kobietom narzucano konieczność karmienia potomstwa piersią, jak na przykład w Sparcie, gdzie było to regulowane królewskim dekretem lub zachęcano je do podjęcia tego trudu – podobno cesarz Antoniusz Pius płacił matkom za karmienie piersią. Jednocześnie w epoce starożytnej kobiety coraz częściej rezygnowały z karmienia piersią potomstwa. Bogate patrycjuszki w Rzymie oraz kobiety wywodzące się z królewskich egipskich rodów nie karmiły piersią swoich dzieci, co przyczyniło się do wzrostu popularności tzw. mamek. Ich postępowanie często spotykało się jednak z krytyką.

Karmienie piersią a literatura

W średniowieczu dziewczynki były karmione piersią przez około 2-3 lata, a chłopcy 3-4 lata. Często decyzja ta podejmowana była w oparciu o ludowe wierzenia czy autorytet kościoła. W 2. połowie XV wieku wydrukowany został natomiast pierwszy tekst dotyczący laktacji. W tym czasie na dworach królewskich mamki cieszyły się dużym szacunkiem. Nie tylko karmiły królewskie dzieci, ale i mogły w związku z tym liczyć na różnorodne przywileje oraz wysokie wynagrodzenie. Z czasem posiadanie mamki coraz częściej utożsamiane było z wysokim statusem społecznym. Nie spowodowało to jednak zaniku krytyki zjawiska rezygnacji z karmienia swojego potomstwa.

Mikołaj Rej wyraził swoje stanowisko dotyczące karmienia piersią, pisząc: „panie matki, a zwłaszcza te, które są przyrodzenia dobrego, bardzo by dobrze było, aby same dziatki swe karmiły i wychowywały”. Rej nie był jednak jedynym twórcą literatury pięknej, który poświęcił uwagę tematowi karmienia. Także wybitny francuski filozof Jean-Jacques Rousseau  w swojej książce zatytułowanej „Emil, czyli o wychowaniu” (opublikowanej w 1762 roku) zalecał powrót do natury, co w kwestii macierzyństwa oznaczało między innymi karmienie dziecka piersią.

Postęp nauki

Wiek XIX to okres początku rozwoju bakteriologii, która przyczyniła się do prac nad powstaniem sztucznych mieszanek. Przełom nastąpił jednak w latach 70. XX wieku, gdy na łamach prasy specjalistycznej pojawiły się pierwsze publikacje potwierdzające obecność w kobiecym mleku substancji i związków o właściwościach odpornościowych. Od tej pory systematycznie wzrasta świadomość tego, jak wartościowy dla dziecka jest pokarm matki. W 1982 roku stwierdzono w nim obecność długołańcuchowych wielonienasyconych kwasów tłuszczowych (LCPUFA), a w 1994 dostrzeżono krótko- i długołańcuchowe oligosacharydy. Obecnie jest wysoka większą świadomość, jak kobiece mleko jest wartościowe dla rozwoju dziecka. Niemal 90 proc.  badanych uważa, że karmienie piersią to najlepszy możliwy pokarm, jaki mogą dostarczyć swojemu dziecku oraz sposób budowania więzi i poczucia spełnienia w roli mamy. Jednocześnie wyniki badania pokazują, że jedynie 57 proc. mam dzieci do 6. miesiąca karmi je wyłącznie piersią- kobiety wciąż jednak potrzebują wsparcia oraz edukacji w tym zakresie .  

Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Wszelkie prawa w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione.

Polecamy

Newsletter

Zapisz się do bezpłatnego newslettera Pulsu Medycyny.
Podaj swój email.


Blogi »

Lew Starowicz

Lew Starowicz

Co pana podnieca?

Kalendarium

« » styczeń 2017
PnWtŚrCzPtSbN
26 27 28 29 30 31 1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31 1 2 3 4 5
Studenci Medycyny i Farmacji