Zaświadczenia rentowe wydaje się bezpłatnie

„Kto płaci za zaświadczenie rentowe: NFZ czy ZUS?” — pyta lekarz dermatolog.

Wszelkie zaświadczenia wydawane w celu ustalenia uprawnień rentowych są wolne od opłat. Dotyczy to również zaświadczeń o stanie zdrowia wystawianych na druku N-9. Jeżeli zaświadczenie wystawiane jest w celu ustalenia prawa do świadczenia rehabilitacyjnego, to za wydanie go płaci NFZ w ramach kontraktu. ZUS pokrywa koszty tylko wtedy, gdy badanie pacjenta zostanie przeprowadzone na jego zlecenie.

Druk N-9 ma charakter 
pomocniczy

Obowiązek wystawiania zaświadczeń dla celów ustalenia uprawnień do renty bądź świadczenia rehabilitacyjnego nakładają na lekarzy przepisy regulujące zasady wystawiania tzw. zwolnień chorobowych (zaświadczeń lekarskich o czasowej niezdolności do pracy — ZUS ZLA). Do ich przestrzegania zobowiązał się każdy lekarz, który wystąpił do ZUS-u o upoważnienie do wystawiania zaświadczeń lekarskich. Przepisy te nakazują, by nie później niż na 60 dni przed zakończeniem okresu zasiłkowego lekarz prowadzący leczenie przeprowadził badanie i ocenił, czy stan zdrowia pacjenta uzasadnia zgłoszenie wniosku o świadczenie rehabilitacyjne albo o rentę.

Stosownie do wyników badania lekarz powinien wystawić zaświadczenie o stanie zdrowia dla celów ubezpieczenia społecznego, informując pacjenta o potrzebie złożenia odpowiedniego wniosku. Do wystawienia tego zaświadczenia stosuje się druk N-9, który ma charakter pomocniczy. Oznacza to, że zaświadczenie nie musi być wystawiane na tym druku, niemniej jednak powinno zawierać wszystkie informacje potrzebne do ustalenia uprawnień pacjenta.

Do uzyskania świadczenia 
rehabilitacyjnego albo renty

Z powyższych przepisów wynika, że zaświadczenia na druku N-9 wystawiane są w dwóch różnych celach: mogą posłużyć do uzyskania świadczenia rehabilitacyjnego albo renty. Rozróżnienie to jest istotne z uwagi na zwolnienie od opłat, jakie przewiduje ustawa o emeryturach i rentach. Stanowi ona, iż zaświadczenia wydawane w celu ustalenia uprawnień do świadczeń są wolne od opłat. Chodzi oczywiście o świadczenia przyznawane na podstawie tejże ustawy, a więc przede wszystkim emerytury i renty. Zwolnienie to ma charakter przedmiotowy, czyli dotyczy zaświadczeń rentowych bez względu na to, kto występuje o ich wydanie. W świetle takiego unormowania pobieranie jakichkolwiek opłat za wystawianie zaświadczeń rentowych jawi się jako nielegalne także wtedy, gdy zaświadczenia te wydawane są prywatnie, tzn. poza kontraktem z NFZ.

Inaczej jest w przypadku zaświadczenia wydawanego w celu uzyskania świadczenia rehabilitacyjnego. Nie jest ono objęte wyżej omówionym zwolnieniem, ponieważ nie jest świadczeniem z ustawy emerytalno-rentowej. Świadczenie rehabilitacyjne przysługuje na podstawie odrębnej ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, która nie przewiduje analogicznego zwolnienia. Oznacza to, że możliwość pobrania opłaty za takie samo zaświadczenie na druku N-9 zależy od celu, w jakim jest wydawane. Jeżeli jest wydawane w celach rentowych, to nie podlega żadnej opłacie, a jeżeli ma posłużyć uzyskaniu świadczenia rehabilitacyjnego, to opłata może zostać naliczona. Przy czym rozróżnienie to w praktyce ma znaczenie tylko w odniesieniu do zaświadczeń wystawianych prywatnie. Za zaświadczenia wystawiane w ramach kontraktu opłata i tak nie może być naliczana, ponieważ przysługują one pacjentom w ramach udzielanych świadczeń. Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej stanowi wprawdzie, że świadczeniobiorcy nie przysługują zaświadczenia wydawane na jego życzenie, ale z przytoczonych na wstępie przepisów wynika, że wystawianie omawianych zaświadczeń nie odbywa się na życzenie pacjenta, lecz jest obowiązkiem lekarza. Poza tym zaświadczenia te przysługiwałyby pacjentowi nawet wtedy, gdyby wydawane były na jego życzenie, ponieważ są związane z rehabilitacją i niezdolnością do pracy.

Zwolnienie ZUS-u z opłat 
jest regułą

Jeżeli chodzi o zobowiązania ZUS-u, to zgodnie z ustawą o emeryturach i rentach, organy rentowe zwolnione są od wszelkich opłat w sprawach świadczeń przewidzianych w tejże ustawie, z wyłączeniem opłat ponoszonych na podstawie art. 16 ust. 4 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej. Zwolnienie ZUS-u z opłat jest zatem regułą, natomiast wskazany przepis trzeba traktować jako wyjątek, a co za tym idzie — interpretować go wąsko. Stanowi on, iż koszty badania, wydania orzeczenia lub zaświadczenia, związanego z orzekaniem o niezdolności do pracy dla celów rentowych, ustalaniem uprawnień w ramach ubezpieczeń społecznych, są finansowane przez podmiot, na którego zlecenie zostaje przeprowadzone badanie i wydane orzeczenie lub zaświadczenie.

ZUS zobowiązany jest zatem do finansowania jedynie tych zaświadczeń, które zostaną wydane na jego zlecenie. Ma to miejsce w ramach postępowania orzeczniczego, gdy ZUS zleca na podstawie umów cywilnoprawnych przeprowadzenie badań dodatkowych lub wydanie opinii specjalistycznych. Pogląd ten znajduje potwierdzenie w oficjalnym stanowisku Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, która w 2009 r. rozstrzygnęła spór w tym zakresie pomiędzy Ministerstwem Zdrowia a Ministerstwem Pracy i Polityki Społecznej (zob. „Wydanie zaświadczenia do celów rentowych bez opłaty”, „Puls Medycyny” nr 8 (211) z 12 maja 2010 r., s. 20-21).

PODSTAWA PRAWNA

1. § 6 ust. 2 i 5 rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 27 lipca 1999 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu wystawiania zaświadczeń lekarskich, wzoru zaświadczenia lekarskiego i zaświadczenia lekarskiego wydanego w wyniku kontroli lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 19 lutego 2013 r., poz. 229);

2. art. 2 pkt 2 i art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa;

3. art. 121 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych;

4. art. 16 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Wszelkie prawa w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione.

1 Komentarze

B 2014-10-01

Witam. Właśnie lekarz wystawił mi na druku N9 na rentę i zapłaciłam za to 50 zł.:( Co zrobić w takim przypadku?

Polecamy

Newsletter

Zapisz się do bezpłatnego newslettera Pulsu Medycyny.
Podaj swój email.