Szpitale mogą otrzymywać rabaty

Ustawa refundacyjna zakazała stosowania niejednolitych warunków umów w obrocie produktami refundowanymi. Zakazała również jakichkolwiek form zachęty w odniesieniu do tych produktów, w tym sprzedaży uwarunkowanej, upustów, bonifikat i darowizn. Obowiązująca od 30 czerwca br. zmiana ustawy ograniczyła zakres tych zakazów, wyłączając spod ich obowiązywania produkty dostarczane do szpitali.

O tym, że zakaz stosowania zachęt został sformułowany w sposób zbyt szeroki, informowałem jeszcze przed jego wejściem w życie (zob. „Czy będą sankcje za darmowe peny?”, „Puls Medycyny” nr 15 (236) z 19 października 2011 r., s. 22). Problem bagatelizowano do czasu afery z pompami insulinowymi, które Wielka Orkiestra Świątecznej Pomocy chciała przekazać szpitalom. Obawiano się je przyjmować z uwagi na możliwość naruszenia zakazu. Wówczas rzecznik praw obywatelskich wystąpił do ministra zdrowia z wnioskiem o pilne podjęcie działań legislacyjnych zmierzających do zmiany zakazu (zob. „RPO za zmianą nieprecyzyjnego przepisu”, „Puls Medycyny” nr 2 (241) z 8 lutego 2012 r., s. 18). Efektem tych działań okazało się nie tylko doprecyzowanie zakazu, lecz również wyłączenie szpitali spod ograniczeń nałożonych na umowy zawierane w obrocie produktami refundowanymi.


Zakaz nie dotyczy 
świadczeniodawców

Zmiany, jakie wprowadzono w ustawie refundacyjnej od 30 czerwca br., dotyczą całego art. 49. Obejmują więc zarówno ograniczenia dotyczące umów w obrocie produktami refundowanymi (ust. 1.), jak i zakaz stosowania zachęt (ust. 3.). Przypomnę, że w ust. 1. zakazano uzależniania zawarcia umowy dotyczącej produktów refundowanych lub kształtowania jej warunków (treści) od przyjęcia lub spełnienia innego świadczenia (niezwiązanego z przedmiotem umowy, w tym korzyści majątkowej i osobistej), a także stosowania niejednolitych warunków tych umów. Treść tych zakazów nie uległa zmianie, a została jedynie doprecyzowana o sformułowania, jakie umieściłem w nawiasach. Nie zmieniono również ich adresatów: pozostali nimi przedsiębiorcy zajmujący się wytwarzaniem produktów refundowanych lub ich obrotem. Istotna zmiana zaszła natomiast w katalogu kontrahentów, czyli podmiotów, z którymi nie wolno zawierać umów z naruszeniem powyższych zakazów. Obok innych przedsiębiorców zajmujących się wytwarzaniem produktów refundowanych lub ich obrotem wymieniono podmioty prowadzące apteki ogólnodostępne, kierowników tych aptek oraz osoby wydające produkty refundowane. Nie uwzględniono natomiast świadczeniodawców. Oznacza to, że w stosunkach ze świadczeniodawcami przedmiotowe ograniczenia przestały obowiązywać. Można więc uzależniać zawarcie umowy dotyczącej produktów refundowanych lub ukształtowanie jej treści od przyjęcia lub spełnienia przez szpital innego świadczenia, jak również stosować niejednolite warunki umów ze szpitalami.

Zalegalizowane darowizny

Konkluzji tej nie podważa zakaz stosowania zachęt, ponieważ zmiana brzmienia ust. 3. okroiła także jego zakres. Zamiast jakichkolwiek form zachęty zakaz dotyczy obecnie sprzedaży uwarunkowanej, upustów, darowizn, rabatów, bonifikat, pakietów i programów lojalnościowych, nagród, wycieczek, gier losowych, zakładów wzajemnych, wszelkich form użyczeń, transakcji wiązanych, różnego rodzaju talonów i bonów, a także udzielania innych niewymienionych z nazwy korzyści majątkowych lub osobistych. Przedmiotem zakazu przestało więc być stosowanie zachęt, a stało się udzielanie korzyści. Oznacza to, że zakaz przestał ingerować w reklamę leków refundowanych. Zachęty nie mogły być kierowane do nikogo, w szczególności do świadczeniobiorców, przedsiębiorców oraz ich pracowników lub osób uprawnionych. W opinii Ministerstwa Zdrowia było to równoznaczne z zakazem dokonywania darowizn i rabatów także dla szpitali, jak również pakietowania w zamówieniach publicznych (ad. 2 informacji z 4 sierpnia 2011 r.). Zgodnie z aktualnym brzmieniem zakazu, korzyści nie wolno udzielać tylko świadczeniobiorcom oraz osobom uprawnionym do wypisywania recept, co oznacza dopuszczalność udzielania korzyści dla świadczeniodawców (szpitali), w tym dokonywania darowizn i rabatów, jak również pakietowania zamówień.

Dopuszczone obniżki cen

Powyższe zmiany wpisują się w szersze zagadnienie, jakim jest usztywnienie cen i marż w obrocie produktami refundowanymi. W świetle pierwotnych założeń do ustawy refundacyjnej, usztywnienie miało dotyczyć wyłącznie produktów, jakie trafiały do aptek ogólnodostępnych. Ceny i marże produktów nabywanych przez szpitale miały zachować charakter maksymalny. Przeciwko tym założeniom przemawia jednak kategoryczne brzmienie art. 8. ustawy, który stanowi bez żadnych zastrzeżeń: „Urzędowe ceny zbytu, a także urzędowe marże hurtowe i detaliczne, mają charakter cen i marż sztywnych”. Stąd zaistniała konieczność wydania przez Ministerstwo Zdrowia szeregu komunikatów (z 9 stycznia, 24 lutego i 16 marca br.), które osłabiały wymowę tego przepisu i potwierdzały dopuszczalność obniżania cen produktów dostarczanych do szpitali. Wyłączenie świadczeniodawców z kręgu podmiotów objętych omawianymi zakazami przywraca ponadto możliwość różnicowania warunków umów oraz stosowania środków marketingowych w obrocie tymi produktami.


PODSTAWA PRAWNA
1. art. 7 ustawy z 14 czerwca 2012 r. o zmianie ustawy o działalności leczniczej oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 29 czerwca 2012 r., poz. 742);
2. art. 8, 9 i 49 ustawy o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych.

Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Wszelkie prawa w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione.

Komentarze

Polecamy

Newsletter

Zapisz się do bezpłatnego newslettera Pulsu Medycyny.
Podaj swój email.