Czasowe obniżenie pensji receptą na kryzys

Trudna sytuacja finansowa pracodawcy uzasadnia czasowe pogorszenie warunków płacowych dla pracowników. Może ono objąć wszelkie regulacje zakładowe, a nawet postanowienia umów o pracę, lecz nie może naruszać przepisów ustaw i rozporządzeń. Zawieszenie warunków płacowych nie wymaga wypowiedzeń zmieniających i może trwać do 3 lat. Konieczne jest jednak zawarcie porozumienia ze związkami zawodowymi lub przedstawicielstwem pracowników.

Szacuje się, że wydatki płacowe i okołopłacowe pochłaniają od 50 do 90 proc. kosztów działalności placówek opieki zdrowotnej. Obniżenie ich może więc w największym stopniu przyczynić się do poprawy sytuacji finansowej. Trwała redukcja wymagałaby restrukturyzacji zatrudnienia, co z reguły prowadzi do zwolnień grupowych. Jeżeli jednak trudności finansowe mają charakter przejściowy, to można uniknąć zwolnień, korzystając z rozwiązania doraźnego, jakim jest czasowe zawieszenie regulacji płacowych.

W świetle Kodeksu pracy

Kodeks pracy zezwala na zawieszenie stosowania przepisów prawa pracy, jeżeli jest to uzasadnione sytuacją finansową pracodawcy, przy czym sytuacja ta nie podlega kontroli sądowej. Sąd może badać dochowanie trybu zawarcia porozumienia lub jego treść, lecz nie zasadność. Kwestię tę rozstrzygają zainteresowane strony, godząc się na zawarcie porozumienia.

Można zawiesić stosowanie wszelkich przepisów rangi zakładowej i ponadzakładowej, zawartych w układach zbiorowych pracy, porozumieniach zbiorowych, regulaminach i statutach. Przepisy te mogą zostać zawieszone w całości lub w części, w odniesieniu do wszystkich bądź niektórych kategorii pracowników, pod warunkiem zachowania zasady równego traktowania. W zakładach nieobjętych układem zbiorowym pracy lub zatrudniających mniej niż 20 pracowników, dopuszczalne jest również zawieszenie warunków płacowych wynikających z poszczególnych umów o pracę.

Granicą 
wynagrodzenie minimalne

Zawieszenie nie może jednak objąć przepisów rangi ustawowej, tj. Kodeksu pracy oraz innych ustaw i rozporządzeń. Oznacza to, że wynagrodzenia nie mogą zostać obniżone poniżej ustawowego poziomu wynagrodzenia minimalnego. Warto przy tym pamiętać, że do wynagrodzenia minimalnego wlicza się wprawdzie dodatki i świadczenia, w tym także ustawowe, ale nie wszystkie. Wyjątek stanowią: nagrody jubileuszowe, odprawy emerytalno-rentowe oraz nadgodziny. Jeżeli świadczenia te zostały zagwarantowane przez ustawę, to nie można ich zawiesić całkowicie, lecz tylko w części przekraczającej ustawowe minimum.

Odprawa w wysokości miesięcznego wynagrodzenia oraz dodatek za pracę w godzinach nadliczbowych został zagwarantowany wszystkim pracownikom przez Kodeks pracy. Ustawa o działalności leczniczej gwarantuje pracownikom SP ZOZ-ów nagrody jubileuszowe oraz odprawy sięgające trzymiesięcznego wynagrodzenia, a pracownikom pełniącym dyżury medyczne wynagrodzenie jak za godziny nadliczbowe. Jeżeli chodzi o pracowników jednostek budżetowych, to ich wynagrodzenia zasadnicze nie mogą spaść poniżej stawek minimalnych przypisanych poszczególnym kategoriom zaszeregowania w rozporządzeniu ministra zdrowia.

Trudny kompromis

Podstawową zaletą czasowego obniżenia wynagrodzeń jest to, że operacja ta nie wymaga dokonywania wypowiedzeń zmieniających. Zawieszenie regulacji płacowych obowiązuje z mocy prawa i może objąć wszystkich pracowników, w tym także podlegających szczególnej ochronie. Potwierdził to Sąd Najwyższy, odnosząc się do pracownika korzystającego z ochrony przed wypowiedzeniem w okresie przedemerytalnym.

Podstawową wadą może okazać się trudność osiągnięcia porozumienia z organizacją związkową pracowników. Kodeks pracy stanowi, że porozumienie o zawieszeniu zawiera pracodawca i reprezentująca pracowników organizacja związkowa. Jeżeli organizacji jest więcej niż jedna, to problematyczne może okazać się uzgodnienie wspólnego stanowiska związków zawodowych, które jest konieczne w sprawach wymagających zawarcia porozumienia lub uzgodnień z pracodawcą. Sposób ustalenia i przedstawiania tego stanowiska przez wspólną reprezentację związkową powinno określać porozumienie zawarte przez zainteresowane organizacje związkowe.

Niestety, przepisy nie wyznaczają tu żadnego terminu uzgodnienia stanowisk, tak jak w przypadku ustalania regulaminu wynagradzania, gdy po upływie 30 dni pracodawca może podjąć decyzję samodzielnie. Nie wskazują też wprost, że w braku porozumienia pomiędzy wszystkimi organizacjami, wystarczające jest porozumienie pomiędzy organizacjami reprezentatywnymi, chociaż takie rozwiązanie wydaje się dopuszczalne. Przepisy mówią tylko, że jeżeli w zakładzie nie działa żadna organizacja związkowa, to porozumienie o zawieszeniu zawiera się z przedstawicielstwem pracowników wyłonionym w trybie przyjętym u danego pracodawcy. Zawarte porozumienie należy przekazać okręgowemu inspektorowi pracy.

Maksymalnie na trzy lata

Zawieszenie regulacji płacowych nie może trwać dłużej niż przez 3 lata. Oznacza to, że porozumienie może być zawarte na okres krótszy, a następnie przedłużane aż do wyczerpania 3-letniego okresu. Niektórzy uważają, że po wyczerpaniu tego okresu, zawieszenie, jako środek wyjątkowy, nie może zostać zastosowane powtórnie. Przepisy nie wprowadzają jednak takiego obostrzenia, chociaż wydaje się, że zawarcie ponownego porozumienia bezpośrednio po upływie 3-letniego okresu zawieszenia należy uznać za niedozwolone. To samo dotyczy zawieszenia warunków umów o pracę.


PODSTAWA PRAWNA
1. art. 9(1), 23(1a), 92(1) i 151(1) Kodeksu pracy;
2. art. 6 ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę;
3. art. 62, 63, 88 i 95 ust. 5 ustawy o działalności leczniczej;
4. art. 30 ust. 3-5 ustawy o związkach zawodowych;
5. wyrok Sądu Najwyższego z 27 października 2004 r., sygn. I PK 627/03;
6. wyrok Sądu Najwyższego z 6 grudnia 2005 r., sygn. III PK 91/05.

Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Wszelkie prawa w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione.

Komentarze

Polecamy

Newsletter

Zapisz się do bezpłatnego newslettera Pulsu Medycyny.
Podaj swój email.


Blogi »

Lew Starowicz

Lew Starowicz

Seksowne profesje

Kalendarium

« » luty 2017
PnWtŚrCzPtSbN
30 31 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 1 2 3 4 5
Studenci Medycyny i Farmacji